Η αμερικανική οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται με ικανοποιητικό ρυθμό, ωστόσο οι Αμερικανοί εργαζόμενοι καρπώνονται ολοένα και μικρότερο μερίδιο από την οικονομική πίτα.
Τα τελευταία στοιχεία του Γραφείου Στατιστικών Εργασίας (BLS) έδειξαν πριν από λίγο καιρό ότι το μερίδιο της εργασίας στο εισόδημα -δηλαδή το ποσοστό της οικονομικής παραγωγής που καταβάλλεται στους εργαζομένους ως αμοιβή για την εργασία που προσφέρουν- υποχώρησε στα τέλη του δεύτερου τριμήνου φέτος στο 52,8%. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί από 1947, όταν το BLS ξεκίνησε να διατηρεί τα σχετικά αρχεία.
Το μερίδιο δηλαδή που καρπώνονται οι εργαζόμενοι στο συνολικό παραγόμενο προϊόν της αμερικανικής οικονομίας είναι σήμερα το χαμηλότερο των τελευταίων τουλάχιστον 80 ετών.
Πτωτική τροχιά
Το μερίδιο αυτό παρέμενε σχετικά σταθερό κατά το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, κυμαινόμενο γενικά μεταξύ 60% και 66%. Ωστόσο από τις αρχές του 21ου αιώνα και την εξάπλωση των προσωπικών ηλεκτρονικών υπολογιστών στην παραγωγή, το ποσοστό αυτό καταγράφει πτωτική τροχιά. Οι σημαντικότερες πτώσεις σημειώθηκαν μετά τις υφέσεις του 2001 και της περιόδου 2007-2009, ενώ μετά το 2010 παρατηρήθηκαν τάσεις σταθεροποίησης. Στη διάρκεια της ύφεσης που προκάλεσε το 2020 η πανδημία του Covid το μερίδιο της εργασίας σημείωσε προσωρινά απότομη άνοδο, φτάνοντας έως και το 58,9% στο β’ τρίμηνο του 2020.
Αυτό οφειλόταν κυρίως στα επιδόματα και τα άλλα μέτρα που έλαβαν οι κυβερνήσεις για τη στήριξη των νοικοκυριών. Ωστόσο μετά τον Covid η πτωτική τροχιά επανήλθε αγγίζοντας τα σημερινά ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Η υποχώρηση του μεριδίου της εργασίας -περισσότερο από 10 ποσοστιαίες μονάδες από τον μέσο όρο του 20ού αιώνα- αποτυπώνει μια βαθιά, δομική αλλαγή στην αμερικανική οικονομία: την αυξανόμενη απόκλιση μεταξύ της παραγωγικότητας και των μισθών, όπου τα κέρδη από την οικονομική ανάπτυξη κατευθύνονται όλο και περισσότερο προς το κεφάλαιο (εταιρικά κέρδη, αποδόσεις μετοχών) και λιγότερο προς την εργασία (μισθοί, παροχές).
Οφείλεται σύμφωνα με τους ειδικούς σε τέσσερις κυρίως παράγοντες:
1. Αυτοματοποίηση και υψηλή τεχνολογία. Επενδύοντας σε υποδομές εντάσεως κεφαλαίου, όπως λογισμικό, τεχνητή νοημοσύνη, μηχανήματα, οι εταιρείες αυξάνουν κατακόρυφα την παραγωγικότητά τους χωρίς να αυξάνουν αντίστοιχα το προσωπικό τους ή τις αμοιβές του.
2. Εταιρική συγκέντρωση. Μεγάλες μονοπωλιακές ή ολιγοπωλιακές επιχειρήσεις έχουν πλέον τη δύναμη να επιβάλλουν χαμηλότερους μισθούς καθώς οι εργαζόμενοι έχουν λιγότερες εναλλακτικές επιλογές.
3. Παγκοσμιοποίηση. Η μεταφορά παραγωγικών δραστηριοτήτων σε χώρες με χαμηλότερο κόστος εργασίας συμπίεσε διαχρονικά τις αμοιβές στις ΗΠΑ, ειδικά στη μεταποίηση.
4. Αποδυνάμωση των συνδικάτων. Η ιστορική μείωση της συμμετοχής των εργαζομένων στα συνδικάτα περιόρισε τη διαπραγματευτική τους δύναμη για τη διεκδίκηση καλύτερων μισθών και μεγαλύτερου μεριδίου στα οφέλη από την αύξηση της παραγωγικότητας.
Η τρέχουσα πιο έντονη συρρίκνωση του μεριδίου της εργασίας στο εισόδημα είναι σύμφωνα με τους ειδικούς αποτέλεσμα των τεράστιων επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη και της ταχείας υιοθέτησής της.
Η πτώση αποτελεί δε ένδειξη για το τι πιθανότατα θα ακολουθήσει. Ο επικεφαλής της JP Morgan, Μάικλ Φερόλι, προβλέπει ότι ώς το τέλος αυτής της δεκαετίας ο δείκτης του BLS θα υποχωρήσει πιθανότατα κάτω από το 50% συμπιέζοντας ακόμη περισσότερο τη μεσαία τάξη που επί δεκαετίες αποτελεί μέσω της κατανάλωσης την ατμομηχανή της αμερικανικής οικονομίας.
Αν το μερίδιο της εργασίας επέστρεφε στο 56% -σε μια οικονομία που παράγει ακαθάριστο εγχώριο εισόδημα 23,6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων-, αυτό θα σήμαινε μια αύξηση 3.900 δολαρίων ανά νοικοκυριό.
Μια επιστροφή στα επίπεδα των αρχών της δεκαετίας του 2000, κοντά στο 62%, θα συνεπαγόταν ενίσχυση της τάξης των 14.400 δολαρίων ανά νοικοκυριό.
Η αντίθετη τροχιά συρρικνώνει ακόμη περισσότερο την αγοραστική δύναμη, η οποία εδώ και καιρό δεν συμβαδίζει με το πραγματικό κόστος ζωής (στέγαση, υγεία, εκπαίδευση), οδηγώντας τη μεσαία τάξη των ΗΠΑ σε αυξημένο δανεισμό. Την ίδια στιγμή τα οικονομικά οφέλη συγκεντρώνονται στο ανώτερο 10% των εισοδημάτων, το οποίο κατέχει τη συντριπτική πλειονότητα των μετοχών και των περιουσιακών στοιχείων.
Ετσι το χάσμα μεταξύ πλουσίων και μισθωτών διευρύνεται τροφοδοτώντας όλο και μεγαλύτερη κοινωνική δυσαρέσκεια.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr