Η νέα γραμμή του Μετρό είναι το μεγαλύτερο δημόσιο έργο –αρχικού κόστους 1,7 δισεκατομμυρίων ευρώ– που ανέθεσε η κυβέρνηση Μητσοτάκη στα χρόνια της παντοκρατορίας της και αυτό το γεγονός ίσως να αρκεί από μόνο του για να εξηγήσει την προστασία που παρέχει στην κατασκευάστρια κοινοπραξία με επικεφαλής την εταιρεία ΑΒΑΞ.
Η «Εφ.Συν.» έχει με διαφορετικές αφορμές καταγράψει στο παρελθόν ενδείξεις αυτής της ευνοϊκής μεταχείρισης, όπως συνέβη με την προκαταβολή των 128 εκατομμυρίων ευρώ που είχε λάβει ο ανάδοχος, αλλά και με το «πριμ έγκαιρης παράδοσης» των 57 εκατ. που πήρε το έτος 2022. Τότε, όμως, ήταν πιο εύκολο για την κυβέρνηση να αποδίδει τα προβλήματα σε τρίτους για τις καθυστερήσεις που ήταν γνωστές στα Εξάρχεια και το Πάρκο Ριζάρη, αλλά και για άλλες λιγότερο δημοσιοποιημένες, όπως στο φρέαρ Βεΐκου, τα Ιλίσια, του Ζωγράφου και αλλού.
Μετά το φιάσκο στην Κυψέλη, που χτυπά την υπόγεια διάνοιξη, τη ραχοκοκαλιά του έργου, ο κίνδυνος του εκτροχιασμού μεγαλώνει. Κάτοικοι από άλλες περιοχές που περιμένουν τον μετροπόντικα να περάσει από κάτω τους εκφράζουν ήδη ανησυχία για αντίστοιχα προβλήματα και ετοιμάζονται αναλόγως, όπως συμβαίνει με συλλογικότητες στα Εξάρχεια και στην περιοχή Γκύζη-Πολυγώνου. Απέναντι σε τέτοιας μορφής κινδύνους, πάντως, ο μόνος που δεν ανησυχεί είναι ο ίδιος ο ανάδοχος, που με βάση την έως τώρα εμπειρία του γνωρίζει ότι η ζημιά θα καλυφθεί από το Δημόσιο που σπεύδει να αναλάβει την ευθύνη, αυξάνοντας τις πληρωμές για αποζημιώσεις, ενισχύσεις και πρόσθετα έργα που θα κριθούν απαραίτητα:
֟ Μια πρώτη ένδειξη για την προστατευτική πρόθεση του Δημοσίου εκδηλώθηκε το μακρινό 2022, όταν θεσπίστηκε με τον νόμο 4938 το «πριμ έγκαιρης παράδοσης» για όσους εργολάβους δήλωναν πως δεν πρόκειται να καθυστερήσουν έργο, παρά τα προβλήματα που υποτίθεται πως δημιουργούσε ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Μόλις το 6,29% των εργασιών
Η ΑΒΑΞ ζήτησε και έλαβε πριμ ύψους 57,5 εκατομμυρίων, ενώ ο χρόνος κυλούσε και η καθυστέρηση ήταν ήδη ορατή σε σχέση με τον στόχο ολοκλήρωσης του 2029. Σε διαχειριστικό έλεγχο που έγινε τον Ιούνιο του 2024, διαπιστώθηκε ότι είχε περάσει το 37,81% της συμβατικής διάρκειας, αλλά είχε υλοποιηθεί μόλις το 6,29% των εργασιών.
Η ΑΒΑΞ απέφευγε επί μακρόν να δώσει επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα. Εάν παραδεχόταν την παράταση, θα έπρεπε να επιστρέψει το πριμ. Χρειάστηκε να μπει το 2026, λίγο πριν εκδηλωθεί το πρόβλημα στην Κυψέλη, για να μάθουμε ότι ζήτησε παράταση πέντε ετών. Η Ελληνικό Μετρό έδωσε παράταση πάνω από τρία χρόνια, ζήτησε επιστροφή του πριμ, αλλά το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών αποφάσισε τη μη επιστροφή. Ηταν ακριβώς εκείνη η στιγμή που ετοιμαζόταν η μεγάλη φιέστα για την άφιξη του άλλου μετροπόντικα που είχε ξεκινήσει από την Κατεχάκη στο Φρέαρ Ευαγγελισμού.
Η φιέστα έγινε, η κυβέρνηση πανηγύρισε και η ΑΒΑΞ περισσότερο, αφού το πριμ δεν θα επιστρεφόταν, αν και οι πρώτες καθιζήσεις είχαν ήδη εκδηλωθεί. Λίγο πριν φτάσει τρεχάτος ο άλλος μετροπόντικας στον Ευαγγελισμό, άνοιξε τρύπα στο πεζοδρόμιο της οδού Φορμίωνος. Οι διπλανές πολυκατοικίες είδαν επίσης πόρτες και παράθυρα να σφηνώνουν, αλλά το φαινόμενο δεν συνεχίστηκε. Περιττό να αναφερθεί ότι μια τέτοια διαχείριση για το πριμ έγκαιρης ολοκλήρωσης δημιουργεί θέμα άνισης μεταχείρισης για άλλους εργολάβους που τήρησαν τις προθεσμίες.
«Ανενημέρωτος» υφυπουργός
Εναν χρόνο νωρίτερα, τον Μάρτιο του 2025, έγινε γνωστό ότι η κοινοπραξία διάνοιξε λάθος βοηθητική σήραγγα κοντά στον σταθμό Κατεχάκη. Το πρόβλημα τότε δημοσιοποιήθηκε αμέσως, έγιναν ανακοινώσεις και ο υφυπουργός Ν. Ταχιάος έτρεχε να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα, λέγοντας πως δεν ήταν λάθος η σήραγγα, αλλά ο τρόπος κατασκευής. Στην Κυψέλη, ο ίδιος υφυπουργός (και πρόεδρος της Αττικό Μετρό μεταξύ 2019-2023) προτίμησε να πει ότι δεν ενημερώθηκε εγκαίρως για το πρόβλημα, παρά μόνο τον Ιούλιο, ενώ ήταν γνωστό από τον Μάρτιο!
Το φθινόπωρο του 2024, η «Εφ.Συν.» ασχολήθηκε επανειλημμένως και με το θέμα της προκαταβολής των 128 εκατομμυρίων που είχε λάβει η κοινοπραξία για να ξεκινήσει το έργο. Ερευνα που έγινε τότε έδειξε ότι αντί τα χρήματα αυτά να μείνουν κατατεθειμένα σε λογαριασμό της κοινοπραξίας, έμεναν σε λογαριασμούς της ΑΒΑΞ και της ALSTOM. Η διαχείριση γεννούσε ερωτήματα ακόμα και για έμμεσο δανεισμό, αφού τα χρήματα μπορεί να αναλώνονταν για άλλα έργα και όχι εκείνα της Γραμμής 4, ενώ αίσθηση δημιούργησε η απουσία της GHELLA από τις εισπράξεις όταν η συγκεκριμένη εταιρεία είναι εκείνη που είχε την «ειδική εμπειρία» στα υπόγεια έργα.
Με δύο βασικά πρωτοσέλιδα στις 4 Οκτωβρίου και στις 11 Δεκεμβρίου 2024, η «Εφ.Συν.» κατέγραφε την απόφαση του τότε υπουργού Υποδομών, Χρ. Σταϊκούρα, που δικαίωνε την κοινοπραξία, δεχόμενος ότι όλες οι δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν σε βάρος της προκαταβολής είναι σύννομες, ακόμη και εκείνες για τις εγγυητικές επιστολές και τα ασφαλιστήρια συμβόλαια για τους δύο μετροπόντικες, δηλαδή τα συμβόλαια που υποτίθεται θα καλύψουν και την αποκατάσταση των πολυκατοικιών στην Κυψέλη. Τον Δεκέμβριο αποκαλύπταμε και τον έλεγχο της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου, που απειλούσε με δημοσιονομική διόρθωση ή και ολική επιστροφή της προκαταβολής. Η κυβερνητική προστασία αποσόβησε και τους δύο κινδύνους…