Το βιβλίο του Άρη Καπαράκη, «Η Χιλή του Πινοσέτ, μια ιστορία από το μέλλον» (εκδ. Τόπος), παρουσιάζεται σήμερα στις 19:00, στο Καφέ Gustav Athens (Χαριλάου Τρικούπη 6-10, στοά Atrium, Αθήνα). Και είναι ένα βιβλίο που έρχεται να δώσει νέα ώθηση στη εργαλειοθήκη για το κοινωνικό εργαστήρι που στήθηκε στη χώρα της Λατινικής Αμερικής. Στην αποψινή παρουσίαση μιλούν η Λαμπρινή Θωμά, δημοσιογράφος, ο Δημήτρης Καλτσώνης, Καθηγητής Θεωρίας και Κράτους στο Πάντειο, Λουδοβίκος Κωτσονόπουλος, Καθηγητής Κοινωνικής Πολιτικής στο Πάντειο.
Να αρχίσουμε με ένα αξίωμα από την Ουτοπία των Κανόνων, του Ντέιβιντ Γκράμπερ: η καπιταλιστική αγορά και το γραφειοκρατικό/συγκεντρωτικό κράτος, είτε σε αυταρχική είτε σε φιλελεύθερη μορφή, αποτελούν συμπληρωματικές και όχι ανταγωνιστικές δυνάμεις – Οι αγορές δεν έπεσαν από τον ουρανό όπως κάποιο λουλούδι χωρίς ρίζα, ανεξάρτητο από το κράτος ή/και αντίθετο με αυτό. Αντίστροφα: οι αγορές δημιουργήθηκαν από την κυβερνητική πολιτική ή αποτελούν παρενέργεια της κυβερνητικής λειτουργίας.
Η ιδέα ότι η αγορά είναι αυτορρυθμιζόμενος μηχανισμός που παράγει αυτόματα ορθολογισμό αποτελεί με τεράστια απάτη – Για αυτό ο σύγχρονος νεοφιλελεύθερος λόγος αποτελεί μια άθλια φάρσα προορισμένη για ηλίθιους, όπως μας λέει ο Καστοριάδης. Μια ελεεινή ισοπέδωση, ένα ιδεολογικό ρεύμα που κυριάρχησε στη Δύση στα τέλη τού 20ου αιώνα και έγινε το συμπλήρωμα μιας βαθύτερης παρακμής. Γιατί η κοινωνία παραιτείται από την πολιτική δράση, ιδιωτεύει, καταναλώνει και επιτρέπει στο καπιταλιστικό φαντασιακό τής απεριόριστης επέκτασης, να σαρώσει την κοινωνική συνοχή.
Το πιο ισχυρό παράδειγμα αυτής της άθλιας φάρσας, που αποδομεί μάλιστα το κυρίαρχο αφήγημα ότι ο καπιταλισμός τής αγοράς γεννά αυτόματα τη δημοκρατία, είναι η Χιλή του Πινοσέτ. Τα αρπακτικά του Σικάγου, οι δογματικοί οικονομολόγοι τής σχολής του Φρίντμαν, χρησιμοποίησαν στυγνή στρατιωτική δικτατορία ως κοινωνικό εργαστήρι. Με αποτέλεσμα ο κατακερματισμένος γραφειοκρατικός καπιταλισμός να μην έχει καμία οργανική σχέση με την πολιτική ελευθερία – Οπότε το πρόβλημα δεν ήταν ότι ανατράπηκε ο αριστερός/σοσιαλιστής Αλιέντε, αλλά ότι αδρανοποιήθηκε η κοινωνία.
Εδώ είναι που έχει ενδιαφέρον η εργασία τού Άρη Καπαράκη, με τίτλο «Η Χιλή του Πινοσέτ, μια ιστορία από το μέλλον», καθώς αναποδογυρίζει την κλασική ανάγνωση της χιλιανής δικτατορίας: δεν την εγκλωβίζει σε ένα χρονοντούλαπο κρατικής βίας αλλά τη φωτίζει ως ιδρυτική πράξη της σύγχρονης παγκόσμιας αγοράς. Ο Πινοσέτ ήταν ο πρόδρομος του σύγχρονου τεχνοκράτη – Η πραγματική απειλή τού συστήματος που εγκαινίασε δεν εξαντλείται στα όπλα, αλλά εντοπίζεται στην πολτοποίηση των κοινωνικών δεσμών, της συλλογικής ανεξαρτησίας και της ανθρώπινης αυτονομίας, στον βωμό των δεικτών της οικονομίας. Με τον πινοσετισμό να αναπαράγεται καθημερινά, κάτι που δικαιώνει τον υπότιτλο του βιβλίου για την ιστορία που προέρχεται από το μέλλον.
Το πείραμα της Χιλής ήταν το προσχέδιο για τη σημερινή, μόνιμη οικονομική υποδούλωση. Η αναδόμηση της επιχειρηματολογίας που προσφέρει ο Καπαράκης στην εργασία του αποτελεί πολύτιμο εργαλείο στη φαρέτρα της επιχειρηματολογίας. Τόσο στο θεωρητικό πεδίο του ακαδημαϊκού επιπέδου, όσο και στην αποκατάσταση της καθημερινής ζωής για να κατανοήσουμε καλύτερα τι συμβαίνει γύρω μας και γιατί. Ο,τι έγινε στη Χιλή του Πινοσέτ, ήταν μια ιστορία βγαλμένη από το μέλλον.
Διαβάστε περισσότερα