Για πρώτη φορά η ελληνική Πολεμική Αεροπορία αποκτά αεριωθούμενα μεταγωγικά με δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού μαχητικών. Η συμφωνία με την Πορτογαλία, που φέρει την υπογραφή Δένδια, αφορά τρία αεροσκάφη, με προαίρεση για ακόμη τρία, ενώ η πρώτη παράδοση προγραμματίζεται για το 2027.
Το νέο κεφάλαιο στις επιχειρησιακές δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας ανοίγει η συμφωνία για την απόκτηση των αεροσκαφών KC-390 Millennium της Embraer. Η Ελλάδα υπέγραψε τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026 διακρατική συμφωνία με την Πορτογαλία για την προμήθεια τριών αεροσκαφών, διατηρώντας παράλληλα το δικαίωμα απόκτησης τριών επιπλέον.
Η συμφωνία υπογράφηκε στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, παρουσία του αρμόδιου υπουργού, Νίκου Δένδια και του Πορτογάλου υπουργού Άμυνας, Νούνο Μέλο. Τη συμφωνία υπέγραψαν ο γενικός διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων, υποστράτηγος Ιωάννης Μπούρας, και ο γενικός διευθυντής Εξοπλισμών του πορτογαλικού υπουργείου Άμυνας, Αντόνιο Ζοζέ Μπαπτίστα.
Η παράδοση του έργου το 2027
Το συνολικό ύψος του προγράμματος ανέρχεται σε περίπου 590 εκατομμύρια ευρώ. Δεν αφορά μόνο την αγορά των αεροσκαφών, αλλά περιλαμβάνει εξοπλισμό αποστολών, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, εκπαίδευση πληρωμάτων και τεχνικών, καθώς και αρχική υλικοτεχνική υποστήριξη. Η πρώτη παράδοση προβλέπεται για το 2027, ενώ οι επόμενες δύο για το 2029 και το 2031.
Στη συμφωνία, σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, η Πορτογαλία δεν λειτουργεί απλώς ως ενδιάμεσος πωλητής με τη Βραζιλία. Η συμφωνία προβλέπει μακροχρόνια επιχειρησιακή συνεργασία, μεταφορά τεχνογνωσίας και υποστήριξη της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας, αξιοποιώντας την εμπειρία που έχει ήδη αποκτήσει η πορτογαλική πλευρά από τη χρήση του συγκεκριμένου τύπου.
Γιατί το KC-390 θεωρείται σημαντική προσθήκη
Το KC-390 Millennium είναι ένα δικινητήριο αεριωθούμενο στρατιωτικό μεταγωγικό πολλαπλών αποστολών, σχεδιασμένο και κατασκευασμένο από τη βραζιλιάνικη εταιρεία Embraer. Αποτελεί το μεγαλύτερο αεροσκάφος που έχει αναπτύξει η εταιρεία στον τομέα των στρατιωτικών μεταφορών και σχεδιάστηκε ώστε να συνδυάζει τη μεταφορά προσωπικού και υλικού με εξειδικευμένες επιχειρησιακές αποστολές.
Η βασική διαφορά του από τα μεταγωγικά C-130 Hercules που χρησιμοποιεί σήμερα η Πολεμική Αεροπορία είναι ότι διαθέτει δύο κινητήρες turbofan και όχι ελικοστροβιλοκινητήρες. Αυτό όμως το στοιχείο επιτρέπει να αναπτύσσει πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα, φτάνοντας τους 470 κόμβους, δηλαδή περίπου 870 χιλιόμετρα την ώρα.
Το μέγιστο ωφέλιμο φορτίο του φτάνει τους 26 τόνους, ενώ μπορεί να επιχειρεί σε ύψος έως 36.000 πόδια. Έχει μήκος 35,2 μέτρα, άνοιγμα πτερύγων περίπου 35 μέτρα και ύψος 11,84 μέτρα. Η σχεδίασή του επιτρέπει επίσης επιχειρήσεις από προσωρινούς ή μη ασφαλτοστρωμένους διαδρόμους, διευρύνοντας τις επιλογές ανάπτυξης και υποστήριξης δυνάμεων.
Η καμπίνα φορτίου μπορεί να διαμορφωθεί ανάλογα με την αποστολή. Το αεροσκάφος μπορεί να μεταφέρει έως 80 στρατιώτες, 66 αλεξιπτωτιστές με πλήρη εξάρτυση ή έως 74 φορεία σε διαμόρφωση αεροδιακομιδής. Μπορεί, επίσης, να μεταφέρει οχήματα, στρατιωτικό εξοπλισμό και μεγάλα φορτία, ενώ έχει τη δυνατότητα ρίψης εφοδίων και υλικών από αέρος.
Η δυνατότητα που αλλάζει τα δεδομένα: Εναέριος ανεφοδιασμός
Το στοιχείο που ξεχωρίζει στην ελληνική προμήθεια είναι η δυνατότητα αξιοποίησης των KC-390 ως ιπτάμενων τάνκερ. Με την εγκατάσταση του κατάλληλου εξοπλισμού εναέριου ανεφοδιασμού, τα αεροσκάφη μπορούν να μεταφέρουν καύσιμα και ν’ ανεφοδιάζουν μαχητικά εν πτήσει, παρατείνοντας τον χρόνο παραμονής τους στον αέρα και αυξάνοντας την επιχειρησιακή τους ακτίνα.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας υπογράμμισε ότι η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά αεριωθούμενο μεταγωγικό αεροσκάφος, αλλά και αεροσκάφος που μπορεί να ανεφοδιάζει μαχητικά στον αέρα.
Όπως ανέφερε, σε πρώτη φάση η δυνατότητα αυτή θα αφορά τα Rafale και τα Mirage της Πολεμικής Αεροπορίας, ενώ περίπου έναν χρόνο αργότερα θα επεκταθεί και στα F-16.
Κυβερνητικές πηγές υποστηρίζουν πως τα συγκεκριμένα αεροσκάφη είναι κατάλληλα για μία χώρα με εκτεταμένο νησιωτικό χώρο και αυξημένες ανάγκες αεροπορικής παρουσίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Ο εναέριος ανεφοδιασμός επιτρέπει στα μαχητικά να παραμένουν περισσότερο χρόνο σε αποστολή, να επιχειρούν σε μεγαλύτερες αποστάσεις και να περιορίζουν την ανάγκη επιστροφής σε βάση για ανεφοδιασμό.
Τι είπε ο Νίκος Δένδιας για την τουρκική εισβολή στην Κύπρο
Ο Νίκος Δένδιας αναφέρθηκε μάλιστα στην ιστορική διάσταση της συγκεκριμένης δυνατότητας, υποστηρίζοντας ότι εάν η Ελλάδα διέθετε αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού το 1974, η τουρκική εισβολή στην Κύπρο δεν θα μπορούσε να είχε εξελιχθεί με τον ίδιο τρόπο.
Ωστόσο, το KC-390 δεν είναι αποκλειστικά αεροσκάφος ανεφοδιασμού. Πρόκειται για πλατφόρμα πολλαπλών αποστολών, η οποία μπορεί να διαμορφώνεται ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες. Μπορεί να λειτουργεί ως μεταγωγικό, ως ιπτάμενο τάνκερ, αλλά και ως αεροσκάφος που δέχεται το ίδιο καύσιμα εν πτήσει.
Από τις στρατιωτικές μεταφορές μέχρι τις αεροδιακομιδές
Οι δυνατότητες του KC-390 υποστηρίζουν κυβερνητικοί παράγοντες δεν περιορίζονται στις πολεμικές επιχειρήσεις. Η ευελιξία της διαμόρφωσης της καμπίνας επιτρέπει την αξιοποίησή του σε αποστολές έρευνας και διάσωσης, αεροδιακομιδές τραυματιών, μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας και υποστήριξη περιοχών που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές.
Μπορεί ακόμη να χρησιμοποιηθεί σε επιχειρήσεις πυρόσβεσης, εφόσον εξοπλιστεί κατάλληλα, καθώς και σε αποστολές μεταφοράς εφοδίων και προσωπικού σε περιοχές με περιορισμένες υποδομές.
Η δυνατότητα ταχείας αναδιαμόρφωσης αποτελεί ένα από τα βασικά πλεονεκτήματά του. Έτσι, το ίδιο αεροσκάφος μπορεί ν’ αναλάβει διαφορετικού τύπου αποστολές, χωρίς να απαιτείται ξεχωριστή πλατφόρμα για κάθε επιχειρησιακή ανάγκη.
Η συμφωνία με την Πορτογαλία και το κόστος
Η συμφωνία των περίπου 590 εκατομμυρίων ευρώ περιλαμβάνει περισσότερα από την προμήθεια των τριών αεροσκαφών. Προβλέπει εξοπλισμό ηλεκτρονικού πολέμου, αρχική εκπαίδευση των ελληνικών πληρωμάτων και τεχνικών, υποστήριξη για την ένταξη των αεροσκαφών σε υπηρεσία και υλικοτεχνική υποστήριξη.
Η αρχική εκπαίδευση θα πραγματοποιηθεί στην πορτογαλική αεροπορική βάση της Μπέζα, όπου λειτουργεί κέντρο εκπαίδευσης για το KC-390. Η Πορτογαλία, όπως έγινε γνωστό, θα συνδράμει επίσης στην παρακολούθηση της παραγωγής, στη διαδικασία αποδοχής και παράδοσης των αεροσκαφών και στην επιχειρησιακή μετάβαση της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας στον νέο τύπο.
Το μοντέλο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς επιτρέπει στην Ελλάδα να αξιοποιήσει την εμπειρία μιας ευρωπαϊκής χώρας που ήδη επιχειρεί με το KC-390, αντί να ξεκινήσει από μηδενική βάση την εκπαίδευση και την οργάνωση της υποστήριξης.
Παράλληλα, η συμφωνία ενισχύει τη διαλειτουργικότητα με τις αεροπορικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ, καθώς το KC-390 έχει σχεδιαστεί με προδιαγραφές που διευκολύνουν τη συμμετοχή του σε κοινές συμμαχικές επιχειρήσεις.
Η ανανέωση του στόλου των μεταγωγικών
Η απόκτηση των KC-390 συνδέεται άμεσα με την ανάγκη ανανέωσης του στόλου μεταγωγικών της Πολεμικής Αεροπορίας. Τα C-130 Hercules αποτελούν εδώ και δεκαετίες βασικό μέσο μεταφοράς προσωπικού, υλικού και εξοπλισμού. Όμως, η ηλικία μέρους του στόλου και τα προβλήματα διαθεσιμότητας έχουν καταστήσει αναγκαία την αναζήτηση νέων λύσεων.
Σύμφωνα με το Army Voice το KC-390 βρισκόταν ήδη εδώ και μήνες στο τραπέζι των επιλογών για την ανανέωση των ελληνικών μεταγωγικών. Τότε επισημαινόταν ότι η Embraer προωθούσε το αεροσκάφος στην ελληνική αγορά, ενώ εξεταζόταν και η δυνατότητα προμήθειας μέσω της Πορτογαλίας. Στο ίδιο πλαίσιο είχε αναδειχθεί και η εναλλακτική του αμερικανικού C-130J.
Η υπογραφή της συμφωνίας μετατρέπει πλέον εκείνη τη συζήτηση σε συγκεκριμένο πρόγραμμα προμήθειας. Η Ελλάδα αποκτά μια νεότερη πλατφόρμα με μεγαλύτερη ταχύτητα, σημαντική μεταφορική ικανότητα και δυνατότητες που μέχρι σήμερα δεν διέθετε σε εθνικό επίπεδο, κυρίως στον τομέα του εναέριου ανεφοδιασμού.
Η επιλογή των τριών αεροσκαφών, με δυνατότητα επέκτασης σε έξι, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω ενίσχυσης του στόλου. Το αν θα ενεργοποιηθεί η προαίρεση για τα επιπλέον τρία θα αποτελέσει επόμενο κρίσιμο βήμα για τον σχεδιασμό της Πολεμικής Αεροπορίας.
Φυσικά, η ένταξη του KC-390 δεν αφορά μόνο την αντικατάσταση παλαιότερων μεταγωγικών. Κυβερνητικές πηγές υποστηρίζουν πω προσθέτει στην ελληνική αεροπορική ισχύ μια νέα δυνατότητα υποστήριξης μαχητικών σε μεγάλες αποστάσεις, ενισχύει τις μεταφορικές και ανθρωπιστικές επιχειρήσεις και δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας με την Πορτογαλία και τις αεροπορικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ.