Μετά από δύο αναβληθείσες συνεδριάσεις η μείζων Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται να εξετάσει σήμερα τον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, που αφορά εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους.
Στην κρίσιμης σημασίας πρότυπη δίκη θα συζητηθεί η νομιμότητα της παρακράτησης επί του συνολικού ποσού της σύνταξης άνω των 1.400 ευρώ αντί μόνο επί του ποσού, που υπερβαίνει το παραπάνω όριο, όπως διεκδικεί ο ενάγων θέτοντας ζήτημα παραβίασης των αρχών της ισότητας και της αναλογικότητας.
Θετική εισήγηση
Ολα ξεκίνησαν από την αγωγή συνταξιούχου δικαστικού στις 29 Οκτωβρίου του 2020 ενώπιον του Μισθοδικείου του κλάδου του με την οποία ζητούσε την επιστροφή διαφοράς από τις παρακρατήσεις ΕΑΣ. Το 2021 η υπόθεση παραπέμφθηκε στο Ελεγκτικό Συνέδριο, γιατί αυτή άπτεται της συνταγματικότητας των σχετικών διατάξεων των νόμων 3863 και 3865 του 2010 και όχι μόνο των κρατήσεων στους δικαστικούς λειτουργούς. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο γενικός επίτροπος έχει εισηγηθεί υπέρ της αλλαγής του τρόπου υπολογισμού με τα βλέμματα να στρέφονται στη σημερινή κρίση της Ολομέλειας, η οποία εάν υιοθετήσει την πρότασή του δεν αποκλείεται να επηρεάσει τις μελλοντικές κρατήσεις.
Τα επίδικα
Η επικείμενη απόφαση θα είναι κατ’ αρχάς εκτελεστή για τον ενάγοντα, αλλά θα έχει νομολογιακή σημασία για τους συνταξιούχους του Δημοσίου. Κι αυτό γιατί τον περασμένο Απρίλιο το Ελεγκτικό Συνέδριο ενεργοποίησε τη διαδικασία πιλοτικής δίκης αποσκοπώντας στην ενιαία αντιμετώπιση του ζητήματος, ώστε να αποφεύγονται διαφορετικές δικαστικές κρίσεις στις περιπτώσεις άλλων προσφυγών.
H κυβέρνηση τάσσεται σταθερά κατά της καταβολής αναδρομικών στους συνταξιούχους επικαλούμενη δημοσιονομικές συνέπειες
Μπορεί τυχόν αναγνώριση της αξίωσης επιστροφής παρακρατήσεων να μην αφορά αυτοδικαίως το σύνολο των συνταξιούχων, ωστόσο μια θετική απόφαση ενδέχεται να οδηγήσει σε αλλαγή της διοικητικής πρακτικής ή ακόμα και του νομοθετικού πλαισίου.
Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου ενδέχεται να αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για την πιθανότητα λήψης αποφάσεων σχετικά με την αναμόρφωση της ΕΑΣ από την κυβέρνηση, που όμως τάσσεται σταθερά κατά της καταβολής αναδρομικών στους συνταξιούχους επικαλούμενη τις δημοσιονομικές συνέπειες.
Σε κάθε περίπτωση τίθεται ζήτημα και για την ΕΑΣ στις συντάξεις του ιδιωτικού τομέα, καθώς προκύπτουν από τον ίδιο τρόπο παρακράτησης.
Νομικοί κύκλοι κάνουν λόγο για εύλογη αμφισβήτηση της ισχύουσας ρύθμισης, καθώς ο νομοθέτης είχε προβλέψει στο παρελθόν κρατήσεις στο υπερβάλλον ποσό. Χαρακτηριστικά παραδείγματα οι μνημονιακές περικοπές στην κύρια σύνταξη βάσει των νόμων 4051 και 4093 του 2012.
Μειώσεις αντί για αυξήσεις
Μέχρι τώρα η μηνιαία κράτηση εφαρμόζεται στο σύνολο της σύνταξης και όχι μόνο στο ποσό που υπερβαίνει τα 1.400 ευρώ, με το ποσοστό της εισφοράς να αυξάνεται κλιμακωτά επιβαρύνοντας έτσι σημαντικό αριθμό δικαιούχων. Μάλιστα, ηλικιωμένοι με υψηλές συντάξεις είδαν μείωση αντί για ενίσχυση της σύνταξης σε προηγούμενες αναπροσαρμογές, γιατί η ποσοστιαία διαφορά του παρακρατηθέντος ποσού υπέρ ΕΑΣ, που οφείλεται στην αύξηση της σύνταξης, ήταν τελικά μεγαλύτερη σε σχέση με την ποσοστιαία αύξηση της ίδιας της σύνταξης.
Αντισυνταγματικότητα
Για το ζήτημα έχει γνωμοδοτήσει ο Συνήγορος του Πολίτη καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι εγείρεται ζήτημα συνταγματικότητας ως προς τον τρόπο παρακράτησης της ΕΑΣ, καθώς φαίνεται ότι «παραβιάζεται η αρχή της ισότητας επί των φορολογικών βαρών αλλά και ανατρέπεται η αρχή της ισότητας περί παροχής ίσης αμοιβής για εργασία ίσης αξίας».
Ο ΣτΠ παραθέτει σειρά νομικών επιχειρημάτων υπέρ της τροποποίησης της υφιστάμενης νομοθεσίας στο τελευταίο του σχετικό πόρισμα τον Μάιο του 2024, στο οποίο επικαλείται μεταξύ άλλων τα εξής:
Το άρθρο 4 του Συντάγματος για την κατοχύρωση της αναλογικής συμμετοχής των πολιτών στα δημόσια βάρη, ανάλογα με την οικονομική τους δυνατότητα και για την αρχή της ισότητας ενώπιον του νόμου.
Το άρθρο 22 του Συντάγματος, το άρθρο 7 του Διεθνούς Συμφώνου για τα οικονομικά, κοινωνικά και μορφωτικά δικαιώματα, το άρθρο 4 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη σχετικά με την ίση αμοιβή για εργασία ίσης αξίας.
Την προστασία των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων βάσει του άρθρου 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.