«Ποιος κάνει πιο ουσιαστική αντιπολίτευση;» Αυτό είναι ένα ερώτημα που έχει καθιερωθεί τους τελευταίους μήνες στις δημοσκοπήσεις. Οι απαντήσεις αναδεικνύουν πολλές από τις αδυναμίες της αντιπολιτευτικής στρατηγικής των δύο κυριότερων πολιτικών δυνάμεων, του ΠΑΣΟΚ και της ΕΛΑΣ. Το ερώτημα αυτό συνδυάζεται με την ιδιόμορφη σύγκρουση των δύο κομμάτων για την κατάληψη της δεύτερης θέσης, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, και αφήνει πολλά κενά στην πολιτική τους στρατηγική ενόψει των εκλογών. Το ερώτημα «ποιος ασκεί την πιο ουσιαστική αντιπολίτευση» καταγράφει μια συγκριτική προτίμηση και δεν αποδεικνύει αναγκαστικά ότι εκείνος που προηγείται ασκεί αντιπολίτευση την οποία η κοινωνία θεωρεί επαρκή. Μπορεί να αναδεικνύει τον καλύτερο μεταξύ επιλογών που συνολικά αξιολογούνται χαμηλά.
Ας εξετάσουμε δύο ενδεικτικές μετρήσεις. Στην τελευταία δημοσκόπηση της Marc, στο ερώτημα για την ουσιαστική αντιπολίτευση, το ΠΑΣΟΚ συγκεντρώνει 16,6% και η ΕΛΑΣ 9,2%. Στη συνέχεια παρατηρείται μια διασπορά προτιμήσεων στα μικρότερα κόμματα: η Πλεύση Ελευθερίας στο 8,2%, η Ελληνική Λύση στο 6,7%, το ΚΚΕ στο 4,6%, ο ΣΥΡΙΖΑ στο 3,9%, η Φωνή Λογικής στο 3,3% και η Ελπίδα για τη Δημοκρατία στο 2,4%. Ωστόσο, το 39,5% δηλώνει ότι κανένα κόμμα δεν ασκεί «ιδιαίτερα» ικανοποιητική αντιπολίτευση. Στην Pulse (22 Οκτωβρίου), τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν για το ΠΑΣΟΚ 15,5%, για την ΕΛΑΣ 9,5%, ενώ το «κανένας δεν ασκεί ουσιαστική αντιπολίτευση» ανέρχεται στο 25,5%. Η συνολική άρνηση για την αποτελεσματικότητα της αντιπολίτευσης έρχεται ως πρώτο «κόμμα». Γι’ αυτό η διατύπωση «το ΠΑΣΟΚ ασκεί την πιο ουσιαστική αντιπολίτευση» μπορεί να είναι ακριβής ως παρουσίαση της σειράς των κομμάτων, αλλά γίνεται παραπλανητική όταν παραγνωρίζεται το μέγεθος της αποδοχής και το ποσοστό του «κανένα», που αίρει την ευρεία αναγνώριση της αντιπολιτευτικής αποτελεσματικότητας.
Προσοχή όμως: αν το 16% επιλέγει ένα κόμμα, δεν σημαίνει ότι το υπόλοιπο 84% θεωρεί την αντιπολίτευσή του ανούσια. Κάποιος μπορεί να αξιολογεί θετικά δύο κόμματα, αλλά να επιλέγει μόνο το ένα ως καλύτερο. Όταν ζητείται μία απάντηση, η αναγνώριση κατανέμεται ανάμεσα σε πολλές δυνάμεις.
Οι χαμηλές επιδόσεις στο ερώτημα για «αποτελεσματική αντιπολίτευση» σχετίζονται με το χάσμα μεταξύ της δυσαρέσκειας προς την κυβέρνηση και της αντιπολιτευτικής εμπιστοσύνης. Στην ίδια έρευνα της MARC, το 62,7% αξιολογούσε αρνητικά ή μάλλον αρνητικά την κυβέρνηση, ενώ το 39,5% δεν αναγνώριζε σε κανένα κόμμα την πιο ουσιαστική αντιπολίτευση. Τα δύο ευρήματα δεν αφορούν υποχρεωτικά τους ίδιους ανθρώπους —αυτό απαιτεί διασταύρωση των απαντήσεων— αλλά υποδεικνύουν ότι η κυβερνητική φθορά δεν συνοδεύεται αυτόματα από ισχυρή αντιπολιτευτική αναγνώριση.
Η ακρίβεια, η οποία παραμένει σταθερά το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα στις μετρήσεις, χρεώνεται κυρίως στην κυβέρνηση. Ωστόσο, τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν αρκεί να περιγράψουν αυτήν την εμπειρία για να αποκτήσουν πειστήρια αξιοπιστίας. Υπάρχει έλλειμμα στην αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση, στο ρεύμα κυβερνησιμότητας, στην πίεση που παράγει αποτέλεσμα. Διαφορετικά, αυτό απλά επιβεβαιώνει ότι ο πολίτης γνωρίζει την κατάσταση, χωρίς να τον πείθει ότι μπορεί να την αλλάξει.
Οι απαντήσεις στο ερώτημα για την ουσιαστική αντιπολίτευση διαφοροποιούνται ανάλογα με τον ερωτώμενο. Για έναν ψηφοφόρο μπορεί να σημαίνει τεκμηριωμένο κοινοβουλευτικό έλεγχο, για άλλον μάχη με την κυβέρνηση, και για έναν τρίτο ρεαλιστικές προτάσεις και αποφυγή υπερβολών. Ένα κόμμα μπορεί να θεωρεί ότι κάνει υπεύθυνη αντιπολίτευση ενώ ένα μέρος του ακροατηρίου του να παρατηρεί ατολμία. Ή μπορεί να επιλέγει διαρκή καταγγελία και να θεωρείται θορυβώδες, χωρίς αποτελεσματικότητα.
Ως εκ τούτου, η αναγνώριση του αντιπολιτευτικού έργου δεν μεταφράζεται πάντα σε ψήφο. Στην έρευνα Pulse, το ΠΑΣΟΚ προηγούνταν στη «ουσιαστική αντιπολίτευση», αλλά η ΕΛΑΣ προηγούνταν στην πρόθεση ψήφου. Αυτό συμβαίνει διότι το ΠΑΣΟΚ έχει προχωρήσει στη διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων, που προφανώς έχουν αντίκτυπο στην κοινή γνώμη, σε σύγκριση με την ΕΛΑΣ, η οποία υστερεί. Όμως, κάποιος μπορεί να αναγνωρίσει ότι ένα κόμμα ασκεί καλύτερο έλεγχο της κυβέρνησης, αλλά μεσολαβούν και άλλα κριτήρια — η ιδεολογική συγγένεια, οι προτιμήσεις στην ηγεσία, το δυναμικό στελεχών που πλαισιώνει το κάθε κόμμα. Για το ΠΑΣΟΚ, το ερώτημα είναι γιατί η συγκριτικά καλύτερη αξιολόγηση της αντιπολιτευτικής του παρουσίας δεν αρκεί για να διευρύνει αποφασιστικά την εκλογική του επιρροή. Για την ΕΛΑΣ, το ερώτημα είναι γιατί η μεγαλύτερη εκλογική της επιρροή δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη αναγνώριση καθημερινού αντιπολιτευτικού έργου.
Η ουσιαστική αντίφαση, επομένως, εμφανίζεται όταν τα κόμματα παρουσιάζουν μια περιορισμένη συγκριτική επιτυχία ως κοινωνική επιβεβαίωση. Το «είμαι πρώτος στην αντιπολίτευση» έχει μικρό πολιτικό βάρος όταν ο «κανένας» προηγείται τόσο καθαρά. Η πραγματική δοκιμασία είναι να αναγνωρίζουν την αξία σου άνθρωποι πέρα από τον κομματικό σου πυρήνα και να συνδέουν την παρουσία σου με προσδοκία αποτελέσματος. Εδώ τα εμπόδια, προς το παρόν, φαίνονται μεγάλα. Αυτή η κατάσταση προσφέρει επίσης μια πιθανή εξήγηση για την αντοχή της κυβέρνησης, παρά τη δυσαρέσκεια: η αρνητική αξιολόγηση της εξουσίας δεν φτάνει για να συγκροτήσει εναλλακτική πλειοψηφία. Όσο η αντιπολίτευση δεν μετατρέπει τη διαμαρτυρία σε εμπιστοσύνη, η κυβέρνηση μπορεί να διατηρεί το προβάδισμα χωρίς να έχει αποκαταστήσει τη δική της αξιοπιστία. Το κρίσιμο έλλειμμα αφορά τη δυνατότητα να πειστεί ο πολίτης ότι η αλλαγή κυβέρνησης θα φέρει και αλλαγή αποτελέσματος.
The post Ποιος ασκεί ουσιαστική αντιπολίτευση; Ένα κρίσιμο ζήτημα στις δημοσκοπήσεις appeared first on The Indicator.
Διαβάστε περισσότερα
Indicator.gr