Τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποτελούν απλώς μια συνηθισμένη εκλογική αναμέτρηση μεταξύ Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών. Αποτυπώνουν μια βαθύτερη πολιτική και κοινωνική δυσαρέσκεια απέναντι στις πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ και στο ιδεολογικό ρεύμα του «τραμπισμού», που συνδέεται με τον δεξιό λαϊκισμό, τον εθνικισμό, τον αυταρχισμό και την επιδίωξη της αμερικανικής παγκόσμιας κυριαρχίας.
Η νίκη των Δημοκρατικών και η εξασφάλιση της πλειοψηφίας στη Γερουσία και τη Βουλή των Αντιπροσώπων δημιουργούν νέα δεδομένα για τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρίας Τραμπ. Το ουσιαστικό ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο εάν περιορίζεται η πολιτική ισχύς του Αμερικανού προέδρου, αλλά κατά πόσο αυτή η εξέλιξη μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική αλλαγή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Η εκλογική αυτή μεταβολή συνδέεται με την αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια για την ακρίβεια, τη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, την οικονομική πολιτική που ευνοεί τα μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα, αλλά και τις ανησυχίες για τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών. Παράλληλα, η πολεμική πολιτική απέναντι στο Ιράν, η αμερικανική στάση στο Ουκρανικό, οι εντάσεις με την Κίνα και οι παρεμβάσεις στη Λατινική Αμερική έχουν ενισχύσει τον προβληματισμό για τις συνέπειες της αμερικανικής ηγεμονικής στρατηγικής.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αυξανόμενη αμφισβήτηση της άνευ όρων αμερικανικής υποστήριξης προς το Ισραήλ, ιδιαίτερα μετά τον καταστροφικό πόλεμο στη Γάζα και τη συνεχιζόμενη επέκταση των ισραηλινών εποικισμών στην κατεχόμενη Δυτική Οχθη.
Ωστόσο, η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών δεν σημαίνει αυτομάτως το τέλος του τραμπισμού. Πρόκειται για ένα πολιτικό και κοινωνικό ρεύμα με βαθιές ρίζες στην αμερικανική κοινωνία, το οποίο συνδέεται με ισχυρά οικονομικά συμφέροντα, το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα, τον χριστιανικό σιωνισμό και ευρύτερα δίκτυα της διεθνούς ακροδεξιάς.
Η επιρροή του δεν περιορίζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντίστοιχες πολιτικές αντιλήψεις αναπτύσσονται και στην Ευρώπη, όπου ο εθνικισμός, η ξενοφοβία, ο αυταρχισμός και η υποχώρηση κοινωνικών δικαιωμάτων αποτελούν ολοένα σημαντικότερα πεδία πολιτικής αντιπαράθεσης.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα. Ο ελληνικός λαός γνωρίζει από τη δική του ιστορική εμπειρία τις συνέπειες των ξένων παρεμβάσεων, της εξάρτησης, των κοινωνικών ανισοτήτων και των πολιτικών λιτότητας. Γνωρίζει επίσης τη σημασία της εθνικής ανεξαρτησίας, της δημοκρατίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της διεθνούς αλληλεγγύης.
Σήμερα, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη, έχει προχωρήσει σε σημαντική αναβάθμιση της στρατηγικής, στρατιωτικής και οικονομικής συνεργασίας με το Ισραήλ, στο πλαίσιο των ευρύτερων γεωπολιτικών σχεδιασμών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συνεργασία αυτή εγείρει σοβαρά πολιτικά και ηθικά ερωτήματα, ιδιαίτερα όταν συνεχίζεται παρά τον πόλεμο στη Γάζα, την κατοχή, τον εποικισμό και τις καταγγελίες για σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου.
Η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει επισήμως τη λύση των δύο κρατών και δηλώνει ότι διατηρεί το δικαίωμα να ασκεί κριτική στο Ισραήλ. Ωστόσο, κατά την άποψή μου, υπάρχει ουσιαστική αντίφαση ανάμεσα σε αυτές τις διακηρύξεις και στη συνεχή εμβάθυνση της στρατηγικής και στρατιωτικής συνεργασίας με την ισραηλινή κυβέρνηση.
Αυτή η επιλογή δεν πρέπει να συγχέεται με τη στάση ολόκληρης της ελληνικής κοινωνίας. Στην Ελλάδα υπάρχει μια μακρά παράδοση αλληλεγγύης προς τον παλαιστινιακό λαό, η οποία εκφράζεται μέσα από το εργατικό και συνδικαλιστικό κίνημα, τις αριστερές και προοδευτικές δυνάμεις, τους φοιτητές, τους διανοούμενους, τους καλλιτέχνες και τις πρωτοβουλίες υπεράσπισης της ειρήνης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Αυτή η παράδοση αποτελεί σημαντική γέφυρα φιλίας ανάμεσα στον ελληνικό και τον παλαιστινιακό λαό και υπενθυμίζει ότι οι διεθνείς σχέσεις δεν μπορούν να περιορίζονται στις στρατηγικές επιλογές των κυβερνήσεων. Η πραγματική ασφάλεια των λαών της Ανατολικής Μεσογείου δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στην κατοχή, στους εξοπλισμούς, στην περιφερειακή στρατιωτικοποίηση και στην παραβίαση των δικαιωμάτων άλλων λαών.
Για εμάς τους Παλαιστινίους, το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι εάν οι Δημοκρατικοί νίκησαν τον Τραμπ, αλλά εάν η αμερικανική κοινωνία αρχίζει να επανεξετάζει ουσιαστικά τη στάση της απέναντι στην ισραηλινή κατοχή και στα εθνικά δικαιώματα του παλαιστινιακού λαού.
Τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο στη Γάζα, οι φοιτητικές κινητοποιήσεις, οι συνδικαλιστικές πρωτοβουλίες και οι εκδηλώσεις αλληλεγγύης στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αναδείξει μια αυξανόμενη αμφισβήτηση της παραδοσιακής αμερικανικής πολιτικής απέναντι στο Ισραήλ.
Οι φωνές που ζητούν τον τερματισμό της κατοχής, τη διακοπή της στρατιωτικής υποστήριξης και την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου δεν περιορίζονται πλέον στους παραδοσιακούς κύκλους της Αριστεράς. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι μια κυβέρνηση των Δημοκρατικών θα αναγνώριζε αυτομάτως τα παλαιστινιακά δικαιώματα. Οι προηγούμενες δημοκρατικές κυβερνήσεις συνέβαλαν επίσης στη διατήρηση της στρατηγικής συμμαχίας με το Ισραήλ, παρέχοντας πολιτική και στρατιωτική υποστήριξη.
Η αμερικανοϊσραηλινή συμμαχία είναι βαθύτερη από την κομματική ταυτότητα της εκάστοτε κυβέρνησης στην Ουάσινγκτον. Αντίστοιχα, μια πιθανή αλλαγή κυβέρνησης στο Ισραήλ δεν συνεπάγεται απαραίτητα τον τερματισμό της κατοχής, του εποικισμού και των πολιτικών προσάρτησης. Οι διαφορές ανάμεσα στα ισραηλινά κόμματα δεν αναιρούν τη διαχρονική άρνηση ισχυρών πολιτικών δυνάμεων να αναγνωρίσουν πλήρως τα εθνικά δικαιώματα του παλαιστινιακού λαού.
Παράλληλα, η νέα ισορροπία δυνάμεων στην Ουάσινγκτον μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα περιθώρια κοινοβουλευτικού ελέγχου απέναντι σε σχέδια αναδιαμόρφωσης της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένων των σχεδιασμών για το μέλλον της Γάζας, του λεγόμενου «Συμβουλίου Ειρήνης» και των ρυθμίσεων που συνδέονται με την απόφαση 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας. Καμία τέτοια εξέλιξη, όμως, δεν εγγυάται από μόνη της τον σεβασμό της παλαιστινιακής αυτοδιάθεσης.
Οι σημερινές διεθνείς εξελίξεις αναδεικνύουν την ανάγκη για ευρύτερη συνεργασία των δημοκρατικών, αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων, των κοινωνικών κινημάτων και των λαών που αγωνίζονται για ειρήνη, κοινωνική δικαιοσύνη και εθνική ανεξαρτησία.
Για την Παλαιστίνη, αυτό προϋποθέτει πρωτίστως την αποκατάσταση της εθνικής ενότητας, τη δημοκρατική ανασυγκρότηση της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, την ανανέωση της πολιτικής νομιμοποίησης μέσω εκλογών και τη διαμόρφωση μιας ενιαίας στρατηγικής εθνικής απελευθέρωσης.
Η ενότητα του παλαιστινιακού λαού, της πατρίδας και της εθνικής του υπόθεσης, μαζί με τον σεβασμό των δημοκρατικών ελευθεριών, της ισότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης, πρέπει να αποτελούν τη βάση αυτής της προσπάθειας. Σε διεθνές επίπεδο, η άνοδος ενός πολυπολικού κόσμου μπορεί να δημιουργήσει νέες δυνατότητες, αλλά δεν εγγυάται από μόνη της έναν δικαιότερο κόσμο. Χωρίς σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και στην κυριαρχία των λαών, η πολυπολικότητα κινδυνεύει να μετατραπεί απλώς σε ανταγωνισμό μεταξύ ισχυρών κρατών.
Η Ελλάδα, με την ιστορική της εμπειρία και τις δημοκρατικές και αντιφασιστικές παραδόσεις της, μπορεί να διαδραματίσει έναν ουσιαστικό ρόλο στην υπεράσπιση της ειρήνης, της διεθνούς νομιμότητας και των δικαιωμάτων των λαών της περιοχής.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι να περιμένουμε τι θα αποφασίσει η Ουάσινγκτον ή ποιος θα κυβερνήσει στο Τελ Αβίβ.
Το πραγματικό ζητούμενο είναι να ανακτήσουν οι λαοί την πολιτική τους πρωτοβουλία, να μετατρέψουν τη διεθνή αλληλεγγύη σε ουσιαστική πολιτική δύναμη και να διεκδικήσουν έναν κόσμο χωρίς κατοχή, αποικιοκρατία, ρατσισμό και πολέμους.
Η αλλαγή κυβερνήσεων μπορεί να μεταβάλει τους πολιτικούς συσχετισμούς. Η πραγματική αλλαγή, όμως, απαιτεί αλλαγή πολιτικών.Και για τον παλαιστινιακό λαό, όπως και για κάθε λαό που αγωνίζεται για την ελευθερία και την αξιοπρέπειά του, η απελευθέρωση δεν μπορεί να είναι δώρο καμίας ξένης δύναμης. Είναι δικαίωμα που κατακτάται μέσα από τον αγώνα, τη δημοκρατική ενότητα και τη διεθνή αλληλεγγύη.
*Μέλος του Συμβουλευτικού Συμβουλίου της Φατάχ, πρώην πρέσβης της Παλαιστίνης στην Ελλάδα
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr