Η προστασία ασυνόδευτων ανηλίκων, αδιαπραγμάτευτη υποχρέωση του κράτους για τη διασφάλιση δικαιωμάτων, ασφάλειας και αξιοπρεπούς διαβίωσης, δεν μπορεί να εξαντλείται στην παροχή στέγης και φροντίδας μέχρι τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας. Η ενηλικίωση δεν συνεπάγεται, αυτομάτως, την εξάλειψη των παραγόντων ευαλωτότητας, ούτε τη μετάβαση στην πλήρη αυτονομία.
Η πρόσφατη καταγγελία ότι περίπου 200 νέοι πρόσφυγες, πρώην ασυνόδευτοι ανήλικοι, οι οποίοι φιλοξενούνται στο πρόγραμμα Helios Junior, έλαβαν μέσω SMS ειδοποίηση να εγκαταλείψουν τα διαμερίσματά τους μέσα σε μόλις πέντε ημέρες, χωρίς ένα σαφές σχέδιο υποστήριξης για την επόμενη ημέρα, επαναφέρει με οξύ τρόπο το ζήτημα της συνέχειας της προστασίας μετά την ενηλικίωση.
Εκτός από τη διακοπή μιας στεγαστικής παροχής, το ζήτημα αφορά τη δυνατότητα ενός νέου ανθρώπου να διατηρήσει τα στοιχειώδη, όταν ταυτόχρονα πρέπει να διαχειριστεί την ενηλικίωση, την ένταξή του σε μια νέα κοινωνία, την εκπαίδευση ή την εργασία του και συχνά την απουσία οικογενειακού και υποστηρικτικού περιβάλλοντος. Η ενηλικίωση δεν δημιουργεί από μόνη της οικονομική ανεξαρτησία, δεν εξασφαλίζει πρόσβαση στην εργασία, δεν διαμορφώνει κοινωνικά δίκτυα υποστήριξης και δεν εξαλείφει τις συνέπειες προηγούμενων τραυματικών εμπειριών. Η αντιμετώπισή της ως διοικητικό όριο πέραν του οποίου παύουν οι υποχρεώσεις υποστήριξης, ακυρώνει στην πράξη τη σταδιακή μετάβαση στην αυτονομία, αφήνοντας νέους ανθρώπους εκτεθειμένους σε συνθήκες αυξημένης επισφάλειας.
Helios Junior: Αποκλίσεις και έλλειψη λογοδοσίας
Το πρόγραμμα Helios Junior δημιουργήθηκε ακριβώς για να καλύψει αυτό το κρίσιμο κενό μεταξύ της παιδικής προστασίας και της ενήλικης ζωής. Ο σκοπός του είναι να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε οι νέοι αυτοί να αποκτήσουν σταδιακά τις δεξιότητες, τους πόρους και τα κοινωνικά ερείσματα που απαιτούνται για την αυτόνομη διαβίωσή τους. Κατά πόσο αυτή η λογική της σταδιακής μετάβασης εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα;
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε την υποστήριξη 2.000 νέων, έως την 31η Δεκεμβρίου 2027, συνολικού προϋπολογισμού 19.000.000 ευρώ. Οι συνολικές εγγραφές τελικά, περιορίστηκαν σε περίπου 410 άτομα, με τον προϋπολογισμό να τροποποείται σε 5.180.126 ευρώ. Η απόκλιση μεταξύ αρχικού σχεδιασμού, χρηματοδοτικής έγκρισης και πραγματικής υλοποίησης απαιτεί σαφείς εξηγήσεις. Γιατί περιορίστηκε τόσο σημαντικά η εμβέλεια ενός προγράμματος που σχεδιάστηκε για να καλύψει ένα κρίσιμο κενό προστασίας; Αν η διακοπή των εγγραφών οφείλεται σε εξάντληση της χρηματοδότησης, σε διοικητική απόφαση, σε αναθεώρηση του σχεδιασμού ή σε άλλη αιτία, ποιο είναι το σχετικό έγγραφο; Η έκθεση της βελγικής Υπηρεσίας Ασύλου και Ανιθαγένειας (CGRS), της 17ης Ιουνίου 2026, αναφέρει πως ο λόγος παραμένει ασαφής..
Κοινωνική ένταξη και ευθύνες της Πολιτείας
Η κοινωνική ένταξη δεν μπορεί να αποτιμάται αποκλειστικά με διοικητικούς δείκτες. Προϋποθέτει σταθερές συνθήκες διαβίωσης, πρόσβαση στην εκπαίδευση και την εργασία, δυνατότητα συμμετοχής στην κοινωνική ζωή, σχέσεις εμπιστοσύνης με το περιβάλλον υποδοχής και κυρίως, θεσμούς που δεν περιορίζονται στην προσωρινή διαχείριση των αναγκών. Η απώλεια ασφαλούς κατοικίας νομοτελειακά οδηγεί σε έκθεση στην εκμετάλλευση και σε μορφές κοινωνικού αποκλεισμού, που ακυρώνουν στην πράξη οποιαδήποτε προηγούμενη προσπάθεια ένταξης.
Η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει τη συνέχεια της φροντίδας, μέσα από συντονισμένες πολιτικές στέγασης, κοινωνικής προστασίας, εκπαίδευσης και εργασιακής ένταξης. Η αποχώρηση από ένα πρόγραμμα, ιδίως όταν πρόκειται για νέους χωρίς οικογενειακό υποστηρικτικό περιβάλλον, οφείλει να συνοδεύεται από εξατομικευμένη αξιολόγηση, επαρκή ενημέρωση και δυνατότητα παραπομπής σε άλλες υπηρεσίες, όχι με αιφνίδιες διοικητικές αποφάσεις.
Οι πολιτικές κοινωνικής ένταξης δεν είναι αποτελεσματικές όταν ο νέος άνθρωπος καλείται να αποχωρήσει από το σπίτι του χωρίς να γνωρίζει πού θα μείνει την επόμενη ημέρα. Η κοινωνική ευθύνη δεν έχει ημερομηνία λήξης το 18ο ηλικιακό έτος.
*Αντιπρόεδρος της Left και ευρωβουλευτής ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr