Με σύνθημα «οι ζωές και τα σπίτια μας πάνω από τα κέρδη τους» η Ελλάδα, η χώρα με τη μεγαλύτερη οικονομική επιβάρυνση από το κόστος στέγασης στην Ευρωπαϊκή Ενωση, δίνει σήμερα (πλατεία Κλαυθμώνος, 6 μ.μ.) το «παρών» στον χορό των κινητοποιήσεων για το δικαίωμα στην κατοικία, οι οποίες αποκτούν πλέον ευρωπαϊκές διαστάσεις.
Την ώρα που οι αποδοχές των εργαζομένων παραμένουν καθηλωμένες και οι τιμές σπάνε το ένα ρεκόρ μετά το άλλο εκτοξεύοντας το κόστος ζωής με ρυθμούς που η αγοραστική δύναμη αδυνατεί να ακολουθήσει, από τον Ιανουάριο του 2021 έως τον Δεκέμβριο του 2025 ο δείκτης ενοικίων εκτινάχθηκε κατά 27,4% σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Οι τιμές αγοράς διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά περίπου 50,6% βάσει των ετήσιων μέσων όρων του 2021 και του 2025 από την Τράπεζα της Ελλάδος, ενώ πλέον αναλυτές προβλέπουν άλμα περίπου στο 6% για την τρέχουσα χρονιά.
Το τρίπτυχο του μπαλώματος
Χαμηλότοκα δάνεια για την αγορά ακινήτων σε υψηλές τιμές θα χορηγήσει το «Σπίτι μου 3» στο πλαίσιο ενός προγράμματος-επιτομή της κυβερνητικής στρατηγικής για ώθηση στις μπίζνες του real estate χωρίς μέτρα προστασίας των νοικοκυριών.
Η εξαιρετικά υψηλή ζήτηση από τη μια και οι αδιάθετοι πόροι των δύο προηγούμενων κύκλων από την άλλη ανέδειξαν τις αντιφάσεις του προγράμματος, το οποίο έφερε όχι μόνο καθυστερήσεις στην υλοποίηση, αλλά και άνοδο τιμών σε περιοχές με σπίτια που πληρούσαν τα κριτήρια.
Στη νέα του φάση, που αναμένεται να ξεκινήσει στις αρχές του 2027, η αύξηση της ανώτατης επιλέξιμης αξίας ακινήτου από τις 250.000 στις 300.000 ευρώ και του μέγιστου ποσού δανείου από τις 190.000 στις 230.000 ευρώ δεν αίρει το εμπόδιο της υψηλής ίδιας συμμετοχής από τον υποψήφιο αγοραστή.
Η ενίσχυση της προσφοράς κατοικίας υποστηρίζεται από το αρμόδιο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής με αμφίβολης αποτελεσματικότητας προγράμματα. Για την επίτευξη του στόχου δημιουργίας 2.350 «κοινωνικών κατοικιών» μέχρι το 2029 η κυβέρνηση εκχώρησε οικόπεδα του Δημοσίου και των ΟΤΑ σε ιδιώτες, που θα έχουν ποσοστό συνιδιοκτησίας και θα διαχειρίζονται τα κτίρια εκμισθώνοντας το 70% των νέων ή ανακατασκευασμένων κτιρίων.
Οι διαφορετικές εκδοχές τού «Ανακαινίζω» λειτουργούν κυρίως ως κίνητρο για τη δήλωση των συνήθως «μαύρων» εργασιών επισκευής. Η κατάθεση νέων αιτήσεων για το 2026 βρίσκεται σε εξέλιξη με διευρυμένα όρια εισοδηματικών κριτηρίων και δαπανών έως 36.000 ευρώ σε μια προσπάθεια να ξεπεραστούν οι ισχνές επιδόσεις των προηγούμενων ετών.
Ωστόσο ο οδηγός εφαρμογής, που δημοσιεύτηκε τον περασμένο Οκτώβριο, προκαλεί σύγχυση ως προς τα απαιτούμενα δικαιολογητικά δημιουργώντας προσκόμματα στους ενδιαφερόμενους, ενώ η έγκριση των αιτήσεων βασίζεται στη χρονική σειρά υποβολής.
Το ίδιο σύστημα προτεραιότητας εφάρμοζαν τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης «Εξοικονομώ», στα οποία έχουν ενταχθεί δεκάδες χιλιάδες ακίνητα από το 2021, με τα βλέμματα να είναι στραμμένα στον κύκλο του 2027 και την ελπίδα για απλούστευση των γραφειοκρατικών διαδικασιών και αντιμετώπιση των πολύμηνων καθυστερήσεων στις πληρωμές.
Σοκαριστικά στοιχεία
Τα δομικά προβλήματα των παραπάνω παρεμβάσεων έχουν επικριθεί επανειλημμένα από συλλόγους ενοικιαστών, που ζητούν δραστικά μέτρα απέναντι στο διαρκώς εντεινόμενο κοινωνικό φαινόμενο.
Την 5ετία 2021-2025 ο δείκτης ενοικίων εκτινάχθηκε κατά 27,4% σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ και οι τιμές αγοράς διαμερισμάτων αυξήθηκαν πάνω από 50%
Τα διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat για το 2025 μιλούν από μόνα τους. Το κόστος στέγασης απορροφά κατά μέσο όρο το 34,6% του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (18,9%) και κατά 6,9 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από εκείνο της δεύτερης στη λίστα Δανίας (27,7%). Το ίδιο έτος η Ελλάδα κατέγραψε τον δεύτερο χαμηλότερο ετήσιο μισθό στην Ε.Ε., αφού οι μέσες ετήσιες αποδοχές πλήρους απασχόλησης στην Ελλάδα διαμορφώθηκαν στα 18.800 ευρώ, δηλαδή μόλις στο 45,3% του ευρωπαϊκού μέσου όρου (41.500 ευρώ).
Την επιδείνωση της δυνατότητας απόκτησης κατοικίας στην Ελλάδα καταγράφουν τα τελευταία δεδομένα για την περίοδο 2015-2025 κατά την οποία ο δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα αυξήθηκε στη χώρα μας κατά περίπου 23% έναντι μόλις 6,8% στην Ε.Ε.
Η κατάταξη της χώρας μας στην έκτη θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών ως προς τη μεγαλύτερη αύξηση αναδεικνύει την επιδείνωση της οικονομικής προσιτότητας της ιδιόκτητης κατοικίας την τελευταία δεκαετία. H Πορτογαλία εμφάνισε τη μεγαλύτερη άνοδο στον δείκτη τιμών κατοικιών προς εισόδημα (+60,8%), ακολουθούμενη από την Ολλανδία (+34,3%), την Ουγγαρία (+26,5%), την Τσεχία (+25,8%) και την Ισπανία (+24,5%). Αντίθετα, η Ρουμανία κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση (-42,8%), ακολουθούμενη από τη Φινλανδία (-25,2%) και τη Βουλγαρία (-16,2%).
Το αποκαλυπτικό παζλ συμπληρώνουν στοιχεία για διαφορετικές πτυχές της στεγαστικής ασφυξίας. Το 26,4% του πληθυσμού ζει σε νοικοκυριά που δαπανούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στεγαστικές ανάγκες, ποσοστό υπερτριπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου (7,7%). Η Ελλάδα σημείωσε επίσης το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε. όσον αφορά τις καθυστερήσεις πληρωμής λογαριασμών κοινής ωφέλειας, με 31,9% έναντι 7% στην Ε.Ε. Παράλληλα περισσότεροι από τους μισούς νέους ηλικίας 25-34 ετών (56,3%) εξακολουθούν να μένουν στο σπίτι των γονιών τους έναντι 30,1% στην Ε.Ε., με την Ελλάδα να καταλαμβάνει πάλι τη δεύτερη χειρότερη θέση.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr