Μια αποστολή με στόχο τη δημιουργία του μεγαλύτερου τρισδιάστατου χάρτη του σύμπαντος που έχει κατασκευαστεί ποτέ, αποκάλυψε περισσότερους από 900 εκατομμύρια γαλαξίες στην πρώτη της μεγάλη δημοσίευση δεδομένων, καθώς και περίπου 15.000 πιθανές περιπτώσεις ενός φαινομένου που θα μπορούσε να βοηθήσει στην αποκάλυψη των μυστικών του «σκοτεινού σύμπαντος».
Η αποστολή Euclid του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, η οποία εκτοξεύτηκε τον Ιούλιο του 2023, υποσχέθηκε να δημιουργήσει τον μεγαλύτερο κοσμικό χάρτη που έχει κατασκευαστεί ποτέ, καλύπτοντας το ένα τρίτο του ουρανού και περισσότερα από 10 δισεκατομμύρια χρόνια κοσμικής ιστορίας.
Σκοπός είναι να πέσει «φως» σε δύο από τα μεγαλύτερα μυστήρια του σύμπαντος: τη φύση της σκοτεινής ενέργειας και της σκοτεινής ύλης. Εκτιμάται ότι αυτές αποτελούν περίπου το 70% και το 25% του σύμπαντος, αντίστοιχα.
Η πιο πλούσια διαστημική έρευνα
Ο καθηγητής Andy Taylor από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, ο οποίος ηγείται του επιστημονικού σκέλους της αποστολής στο Ηνωμένο Βασίλειο, δήλωσε ότι, αν και έχουν υπάρξει μεγαλύτερες έρευνες, καμία δεν διαθέτει τη λεπτομέρεια και τον πλούτο πληροφοριών του Euclid. Αντιθέτως, το τηλεσκόπιο Hubble έχει παράγει εικόνες απίστευτης ανάλυσης, αλλά δεν καλύπτει τόσο μεγάλη έκταση του ουρανού.
«Το τεχνολογικό άλμα που αντιπροσωπεύει το Euclid έγκειται στο ότι μπορούμε να διατηρήσουμε αυτή την υψηλή ανάλυση, ενώ ταυτόχρονα είμαστε πλέον σε θέση να χαρτογραφήσουμε τεράστιους όγκους του ουρανού, τεράστιους όγκους του σύμπαντος», ανέφερε ο Taylor, ενώ τόνισε πως «πρόκειται για τη μεγαλύτερη εικόνα του σύμπαντος υψηλής ανάλυσης που είχαμε ποτέ».
Καλύπτοντας περίπου το 14% της συνολικής έκτασης του ουρανού που πρόκειται να χαρτογραφηθεί από το Euclid, τα δεδομένα που δόθηκαν πρόσφατα στη δημοσιότητα περιλαμβάνουν περισσότερους από 900 εκατομμύρια γαλαξίες, καθώς και πάνω από 60 εκατομμύρια πιθανά κβάζαρ: εξαιρετικά λαμπρά αντικείμενα στο κέντρο μακρινών γαλαξιών, τα οποία τροφοδοτούνται από υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες.
Περιλαμβάνουν επίσης μια σειρά από υποψήφιες περιπτώσεις αυτού που παλαιότερα θεωρούνταν σπάνιο φαινόμενο: την ισχυρή βαρυτική εστίαση (strong gravitational lensing). Πρόκειται για ένα φαινόμενο μεγέθυνσης που συμβαίνει όταν ένας γαλαξίας —συχνά ενταγμένος σε ένα σμήνος γαλαξιών— βρίσκεται μπροστά από έναν άλλον, πιο απομακρυσμένο γαλαξία
Ο Stephen Serjeant, καθηγητής αστρονομίας στο Open University, συμφώνησε. «Μέσω του ισχυρού βαρυτικού φακού, μπορεί κανείς να διαπιστώσει πώς συσσωματώνεται η σκοτεινή ύλη. Αυτό αποτελεί ισχυρή ένδειξη για το είδος της ύλης, καθώς διαφορετικοί τύποι ύλης μπορούν να σχηματίζουν συσσωματώματα με πολύ διαφορετικούς τρόπους», δήλωσε.
«Επομένως, αν αναζητάμε πού θα σημειωθεί η επόμενη σημαντική ανακάλυψη σχετικά με τις ιδιότητες της σκοτεινής ύλης —και το τι ακριβώς είναι αυτή—, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα (δεν μπορώ να πω με βεβαιότητα, αλλά υπάρχει μεγάλη πιθανότητα) η απάντηση να προέλθει από το φαινόμενο του ισχυρού βαρυτικού φακού».
Ο Taylor σημείωσε ότι, ενώ προηγουμένως οι ειδικοί γνώριζαν περίπου 1.000 περιπτώσεις ισχυρού βαρυτικού φακού, τα δεδομένα από το Euclid περιλαμβάνουν περίπου 15.000 πιθανές περιπτώσεις, ενώ εκτιμάται ότι έως το τέλος της αποστολής θα έχουν ανακαλυφθεί συνολικά 170.000.
Ερχονται και νέα δεδομένα
Πρόσθεσε ότι το επόμενο καλοκαίρι αναμένεται μια νέα δημοσιοποίηση δεδομένων, η οποία θα περιλαμβάνει αποτελέσματα τόσο για την κατανομή των γαλαξιών όσο και για το φαινόμενο του ασθενούς βαρυτικού φακού —δηλαδή τις ανεπαίσθητες παραμορφώσεις που προκαλούνται σε μακρινά αντικείμενα από τη σκοτεινή ύλη που βρίσκεται στο προσκήνιο.
«Μπορούμε να αξιοποιήσουμε αυτό το μοτίβο παραμορφώσεων για να χαρτογραφήσουμε τη θέση όλης της σκοτεινής ύλης στο σύμπαν», ανέφερε ο Taylor, συμπληρώνοντας ότι, στη συνέχεια, οι επιστήμονες θα μπορούν να προσδιορίσουν τις στατιστικές της ιδιότητες και να συγκρίνουν τα αποτελέσματα με διάφορες θεωρίες. «Ανάλογα με τον τύπο της σκοτεινής ύλης και της σκοτεινής ενέργειας, αναμένουμε να παρατηρήσουμε ελαφρώς διαφορετικά μοτίβα στον ουρανό».
Και καθώς το Euclid παράγει όλο και περισσότερα δεδομένα, ο Taylor επισήμανε ότι υπάρχουν πολλά ακόμη προς εξερεύνηση.
«Ανοίγει ο δρόμος για την παρατήρηση ολόκληρου του ουρανού —ολόκληρου του σύμπαντος— με υψηλή ανάλυση. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν αναρίθμητα αντικείμενα που δεν έχουμε ξαναδεί ποτέ, καθώς και πλήθος ερευνητικών φαινομένων», είπε. «Κανένα ανθρώπινο μάτι δεν είναι πλέον σε θέση να εξετάσει το σύνολο των δεδομένων του Euclid. Ο όγκος τους είναι πλέον υπερβολικά μεγάλος».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr