ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Σε μια πόλη που έχει μάθει να ζει με τη βαριά κληρονομιά των ακυρωμένων σχεδίων, των ατελέσφορων εξαγγελιών και των έργων που αφήνονται στη μέση, η συζήτηση για τα μέσα σταθερής τροχιάς και τις εναλλακτικές συγκοινωνίες δεν είναι ποτέ απλώς τεχνική.
Είναι βαθιά πολιτική και αναπτυξιακή. Η Θεσσαλονίκη κουβαλά διαρκώς το βάρος των χαμένων της ευκαιριών – ιδέες που γεννήθηκαν τη «λάθος στιγμή», σχεδιασμοί που εγκλωβίστηκαν σε κομματικές ισορροπίες και οράματα που δεν πρόλαβαν να πάρουν σάρκα και οστά.
Στη Σαντορίνη
Ανάμεσα σε αυτά τα «ξεχασμένα» σε φακέλους, εξέχουσα θέση κατέχει η πρόταση για την κατασκευή ενός αστικού τελεφερίκ. Ενα πρότζεκτ που σχεδιάστηκε για να ενώσει το πυκνοδομημένο ιστορικό κέντρο με την Ανω Πόλη και τον περιαστικό πνεύμονα του Σέιχ Σου, αλλά τελικά κατέληξε να «θαφτεί» σιωπηρά στα συρτάρια της διοίκησης χωρίς μια καθαρή δημόσια εξήγηση. Η πρόσφατη, ωστόσο, τοποθέτηση του δημάρχου Θεσσαλονίκης, Στέλιου Αγγελούδη, στο Δημοτικό Συμβούλιο άλλαξε απότομα τα δεδομένα. Απαντώντας στην παρέμβαση του εμπνευστή της ιδέας, Ανδρέα Κουράκη -στην πρώτη του παρουσία μετά την επιστροφή του στα έδρανα της μείζονος αντιπολίτευσης- ο δήμαρχος όχι μόνο δεν απέρριψε την ιδέα, αλλά δήλωσε έτοιμος να αναζητήσει χρηματοδότηση εφόσον κατατεθεί μια ολοκληρωμένη και ώριμη μελέτη!
Σκαρίφημα από την αρχική μελέτη οφέλους-κόστους, τα ευρήματα της οποίας προκάλεσαν αίσθηση για την απλότητα και την οικονομικότητα της πρότασης
Η ιστορία του τελεφερίκ της Θεσσαλονίκης ξεκίνησε το 2012. Ο Ανδρέας Κουράκης, τότε αντιδήμαρχος Αρχιτεκτονικού, επί δημαρχίας Γιάννη Μπουτάρη, πρώην πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΚΜ και διακεκριμένος αρχιτέκτονας, συνέλαβε την ιδέα κατά τη διάρκεια ενός θερινού ταξιδιού στη Σαντορίνη. Βλέποντας το εκεί τελεφερίκ να διακινεί καθημερινά χιλιάδες επισκέπτες μέσα σε μια απόλυτα προστατευόμενη και ευαίσθητη περιοχή, αναρωτήθηκε γιατί μια αντίστοιχη λύση να μην εφαρμοστεί και στη Θεσσαλονίκη. Οπως είπε στην «Εφ.Συν.», «η πρόταση δεν βασιζόταν σε μια αυθαίρετη φαντασίωση, αλλά στην εμπειρία δεκάδων πόλεων του εξωτερικού όπου τα εναέρια μέσα χρησιμοποιούνται για την παράκαμψη δυσπρόσιτων σημείων και τη σύνδεση της πόλης με περιαστικά πάρκα».
Τριπλός στόχος
Στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης, ο στόχος ήταν τριπλός: η αποσυμφόρηση της Ανω Πόλης, η τουριστική της ανάδειξη και η άμεση πρόσβαση των πολιτών στο δάσος του Σέιχ Σου. Το 2013, η αντιδημαρχία Αρχιτεκτονικού προχώρησε σε μια αρχική μελέτη οφέλους-κόστους, τα ευρήματα της οποίας προκάλεσαν αίσθηση για την απλότητα και την οικονομικότητα της πρότασης:
Προϋπολογισμός 8-10 εκατομμυρίων ευρώ, ένα εξαιρετικά χαμηλό κόστος για έργο υποδομής, ιδίως αν συγκριθεί με τα εκατοντάδες εκατομμύρια που απαιτούνται για υπόγειες ή επίγειες γραμμές σταθερής τροχιάς.
Ταχύτητα κατασκευής. Ορίζοντας υλοποίησης μόλις 9 με 10 μήνες.
Μηδενικές απαλλοτριώσεις, καθώς το μέσο στηριζόταν αποκλειστικά σε δύο πυλώνες, χωρίς να απαιτείται η κατάληψη ή καταπάτηση δημόσιας και ιδιωτικής γης.
Εύκολη αδειοδότηση, λαμβάνοντας γρήγορα τις πρώτες θετικές εγκρίσεις από την Αρχαιολογική Υπηρεσία (καθώς δεν έθιγε μνημεία αλλά αναδείκνυε τα Κάστρα), τη Δασική Υπηρεσία, την Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου, τον Δήμο Νεάπολης-Συκεών και τον ΟΣΕΘ.
Η διαδρομή των 6 λεπτών, όπως υπολογίστηκε, με αφετηρία το πάρκο Ξαρχάκου ή τη νότια πύλη της ΔΕΘ (μετά από σχετικό αίτημα της Helexpo για την εξυπηρέτηση του Εκθεσιακού Κέντρου) και τέρμα κοντά στο Θέατρο Δάσους, προσέλκυσε αμέσως το ενδιαφέρον τεσσάρων μεγάλων κατασκευαστικών οίκων από την Ελλάδα, την Τουρκία και την Αυστρία. Παρ’ όλα αυτά, το εγχείρημα δεν προκηρύχθηκε ποτέ και κατά τη δεύτερη θητεία του Γιάννη Μπουτάρη, κρινόμενο σιωπηρά ως «μη συμφέρον»!
Σήμερα, το ερώτημα της βιωσιμότητας του τελεφερίκ φέρνει στο προσκήνιο δύο εκ διαμέτρου αντίθετες αρχιτεκτονικές και πολεοδομικές προσεγγίσεις. Από τη μία πλευρά, ο σημερινός αντιδήμαρχος Τεχνικών Εργων και Βιώσιμης Κινητικότητας, επίσης διακεκριμένος αρχιτέκτονας, Πρόδρομος Νικηφορίδης, διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις, εκτιμώντας ότι ένα τελεφερίκ δεν μπορεί να σταθεί αυτόνομα αν δεν εξασφαλίζει καθημερινή και συνεχή ροή επιβατών.
Από την άλλη πλευρά, ο Ανδρέας Κουράκης προτάσσει την ιδέα του «αστικού βελονισμού» και της τριπλής αειφορίας (οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής). Το τελεφερίκ, συνδυαζόμενο με τα υφιστάμενα πάρκινγκ του κέντρου και ένα ευέλικτο σύστημα μίνι μπας στην Ανω Πόλη, μπορεί να προσφέρει μια ολιστική λύση ήπιας μετακίνησης.
Ενώ στη Θεσσαλονίκη η συζήτηση παρέμεινε θεωρητική, αρκετές ευρωπαϊκές και διεθνείς μητροπόλεις απέδειξαν στην πράξη ότι τα αστικά τελεφερίκ αποτελούν βασικό πυλώνα της σύγχρονης βιώσιμης κινητικότητας.
Παρίσι – Téléphérique Câble C1 (Créteil). Το σύγχρονο εναέριο δίκτυο στα νοτιοανατολικά του Παρισιού σχεδιάστηκε για να προσπεράσει γεωγραφικά εμπόδια και μεγάλες υψομετρικές διαφορές. Ενταγμένο πλήρως στο σύστημα δημόσιων συγκοινωνιών της Île-de-France, μείωσε δραστικά τους χρόνους μετακίνησης και αποφόρτισε το οδικό δίκτυο από τη χρήση ιδιωτικών οχημάτων.
Βαρκελώνη – Telefèric de Montjuïc. Με μια διαδρομή που ανακαινίστηκε πλήρως για να καλύψει τις σύγχρονες ανάγκες, το τελεφερίκ της Μοντζουίκ συνδέει τον αστικό ιστό με τους λόφους και τα πολιτιστικά τοπόσημα της πόλης. Συνδυάζει την τουριστική ελκυστικότητα με την περιβαλλοντικά καθαρή και αθόρυβη μετακίνηση των κατοίκων.
Κωνσταντινούπολη – Maçka & Eyüp. Στη γειτονική μητρόπολη, τα εναέρια δίκτυα δάμασαν την έντονη τοπογραφία της πόλης. Ενσωματωμένα στο ενιαίο εισιτήριο των αστικών συγκοινωνιών, εξυπηρετούν καθημερινά χιλιάδες πολίτες που μετακινούνται μεταξύ περιοχών με περιορισμένη οδική πρόσβαση.
Διαβάστε περισσότερα
