Τελευταία νέα
Βραζιλία: Έκρηξη λέβητα σε χαρτοβιομηχανία – Τουλάχιστον 10 τραυματίες  Δούρου: “Νίκη της δημοκρατίας, η σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής για τα κόκκινα δάνεια” ΕΛΑΣ για κόκκινα δάνεια και κυβέρνηση Τσίπρα: «Πέντε αλήθειες που δεν χρειάζονται καμία εξεταστική επιτροπή, μόνο μνήμη» ΕΛ.Α.Σ. για την Εξεταστική για τα κόκκινα δάνεια: Πέντε αλήθειες που χρειάζονται μόνο μνήμη «Νέα Γιάλτα» στην Κίνα: Πώς Τραμπ, Σι και Πούτιν θέλουν να μοιράσουν τον πλανήτη Θεοδωρικάκος: Η κοινωνία πονάει περισσότερο στη στέγαση και έχουμε να κάνουμε πολλά για αυτό Ιταλία: Εισαγγελική έρευνα για το ακροδεξιό «Εθνικό Μέλλον» – Κατηγορείται για σύσταση φασιστικού κόμματος Στρατιωτική συνεργασία Βενεζουέλας – ΗΠΑ ανακοίνωσαν Ροδρίγκες και Χέγκσεθ Αποκάλυψη WSJ: Οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στο Ιράν με «ληγμένους» πυραύλους λόγω έλλειψης αποθεμάτων Επική ανατροπή της ΑΕΚ κόντρα στη Σομπατέλι: Γύρισε το ματς από το -25 O Παυλίδης στο στόχαστρο της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ Τουρκία: Ο Ιμάμογλου καταδικάστηκε σε δύο έτη και έναν μήνα φυλάκισης για το συνέδριο του CHP
Efsyn.gr

«Νέα Γιάλτα» στην Κίνα: Πώς Τραμπ, Σι και Πούτιν θέλουν να μοιράσουν τον πλανήτη

Την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο Ρώσος ομόλογός του Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ χαιρετούσαν ο ένας τον άλλον, από τη Σενζέν όπου βρίσκονται για την τριμερή σύνοδο κορυφής, ορισμένοι διεθνείς αναλυτές διέκριναν τα φαντάσματα των Φράνκλιν Ντ. Ρούζβελτ, Ουίνστον Τσόρτσιλ και Ιωσήφ Στάλιν. Απλώς αυτή τη φορά, οι τρεις ηγέτες δεν βρίσκονται στο θέρετρο της Γιάλτας, στη Μαύρη Θάλασσα.
Όπως σημειώνει το Newsweek, η σύνοδος κορυφής έχει ήδη χαρακτηριστεί ως «Γιάλτα 2.0», ξυπνώντας μνήμες από τις συνομιλίες του 1945 στην Κριμαία, όπου οι ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Σοβιετικής Ένωσης καθόρισαν τη μορφή που θα είχε η μεταπολεμική Ευρώπη. Εκείνη η σύνοδος έθεσε, ουσιαστικά, τα θεμέλια για το «Σιδηρούν Παραπέτασμα» που χώρισε την ήπειρο για δεκαετίες, διχοτομώντας την Ευρώπη σε εδάφη υπό την κυριαρχία της Μόσχας και σε περιοχές που «ανήκαν», εμμέσως, στη δυτική Ευρώπη και, κατ’ επέκταση, στις ΗΠΑ.
Τώρα, 81 χρόνια μετά, κάθε ένας από τους τρεις ηγέτες έχει τη δική του άποψη για το πού θα πρέπει να τελειώνουν οι σφαίρες επιρροής τους. Αν και οι προσδοκίες για την επίτευξη συγκεκριμένων συμφωνιών στη σύνοδο είναι χαμηλές, το ερώτημα παραμένει: Πρόκειται για άλλη μια συνάντηση κορυφής μεταξύ των πιο ισχυρών ηγετών του πλανήτη, οι οποίοι χαράσσουν την πορεία για τον υπόλοιπο κόσμο: έναν κόσμο που δεν κάθεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων;
Το δόγμα Μονρόε που έγινε… Ντονρόε
Ο Τραμπ το έχει ξεκαθαρίσει: αποδέχεται την έννοια των σφαιρών επιρροής. Στα τέλη του 2025, η επίσημη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ -η οποία καθορίζει την πολιτική των ΗΠΑ- έκανε ρητή αναφορά στην πρόθεση να «επιβληθεί και να εφαρμοστεί» μια προσθήκη στο Δόγμα Μονρόε, κατά το πρότυπο του Τραμπ. Το 1823, ο τότε πρόεδρος Τζέιμς Μονρόε διατύπωσε ένα νέο όραμα για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ: οι ευρωπαϊκές χώρες θα έπρεπε να αφήσουν τη Λατινική Αμερική ήσυχη, ενώ οι ΗΠΑ θα εδραιώνονταν ως η κυρίαρχη δύναμη στο Δυτικό Ημισφαίριο.
Ο πρόεδρος Θίοντορ Ρούσβελτ διεύρυνε το Δόγμα Μονρόε το 1904, με μια προσθήκη γνωστή ως «Συμπλήρωμα Ρούσβελτ». Η αλλαγή αυτή σήμαινε ότι οι ΗΠΑ θα εμπλέκονταν στη Λατινική Αμερική, εάν οι ηγέτες επιμέρους χωρών -που εμπίπτουν στη σφαίρα επιρροής της Ουάσιγκτον- δεν ήταν σε θέση να διαχειριστούν τις εσωτερικές τους υποθέσεις. Το Δόγμα Μονρόε και η μετέπειτα προσθήκη αποτέλεσαν τη βάση για την εμπλοκή των ΗΠΑ σε χώρες όπως η Νικαράγουα, η Κούβα και η Δομινικανή Δημοκρατία.
Τον Ιανουάριο, ο Τραμπ δήλωσε ότι θα προασπιστεί το «Δόγμα Ντόνροε» (όπως το ονόμασε), το οποίο σημαίνει ότι «η αμερικανική κυριαρχία στο Δυτικό Ημισφαίριο δεν πρόκειται ποτέ ξανά να αμφισβητηθεί» (χρησιμοποιώντας δηλαδή, αντί για το Monroe τη λέξη Donroe, με το αρνητικό πρόσημο).
Η «δράση» των ΗΠΑ
Παρά το γεγονός ότι βασίστηκε σε μια προεκλογική πλατφόρμα απομονωτισμού και απόσυρσης των ΗΠΑ από τον υπόλοιπο κόσμο, η κυβέρνηση εξαπέλυσε επιθέσεις κατά του Ιράν και διεύρυνε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Δυτικό Ημισφαίριο. Τα τελευταία δύο χρόνια, η αμερικανική κυβέρνηση έχει στραγγαλίσει την οικονομία της Κούβας, έχει απειλήσει το νησί με στρατιωτική δράση, ενώ οδήγησε τον πρώην πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από την εκτεταμένη κατοικία του στο Καράκας σε ένα κελί φυλακής στη Νέα Υόρκη.
Εξάλλου, στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας αναφέρεται ότι οι ΗΠΑ θα διασφαλίσουν πως το Δυτικό Ημισφαίριο «θα παραμείνει επαρκώς σταθερό και με ικανοποιητική διακυβέρνηση, ώστε να αποτρέπεται και να αποθαρρύνεται η μαζική μετανάστευση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες». Επίσης, σημειώνεται ότι οι κυβερνήσεις που εμπίπτουν στη σφαίρα επιρροής της Αμερικής θα συνεργάζονται με την αμφιλεγόμενη εκστρατεία πληγμάτων της κυβέρνησης κατά σκαφών που φέρονται να μεταφέρουν ναρκωτικά, στην περιοχή της νότιας Καραϊβικής και του ανατολικού Ειρηνικού.
Ως αποτέλεσμα, τουλάχιστον 240 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους σε αμερικανικές επιθέσεις εναντίον σκαφών που θεωρούνταν ύποπτα για διακίνηση ναρκωτικών, από τον Σεπτέμβριο του 2025. Δεκαεννέα χώρες έχουν προσχωρήσει στον «Συνασπισμό της Αμερικής κατά των Καρτέλ» (Americas Counter Cartel Coalition), ενώ οι ΗΠΑ έχουν εντείνει τη στρατιωτική τους εμπλοκή σε διάφορες χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Επίσης, η αμερικανική κυβέρνηση προκάλεσε την οργή του Καναδά, αναφερόμενη στη γειτονική χώρα ως την «51η πολιτεία», ενώ προκάλεσε ανησυχία στο ΝΑΤΟ επιμένοντας ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να ελέγχουν τη Γριλανδία: μια στρατηγικής σημασίας, ημιαυτόνομη περιοχή που αποτελεί τμήμα της Δανίας, η οποία είναι επίσης μέλος της Συμμαχίας. Τον Σεπτέμβριο, ο Τραμπ υπέγραψε τελικά συμφωνία που παραχωρεί στις ΗΠΑ διευρυμένα δικαιώματα ασφαλείας στη Γριλανδία. «Αυτό το τεράστιο, μη θωρακισμένο νησί αποτελεί στην πραγματικότητα τμήμα της Βόρειας Αμερικής, στα βόρεια σύνορα του Δυτικού Ημισφαιρίου», δήλωσε ο Τραμπ στις αρχές του τρέχοντος έτους.
Οι ΗΠΑ επιθυμούν να διατηρήσουν τη δική τους σφαίρα επιρροής, αλλά ο Λευκός Οίκος επιδιώκει επίσης να δραστηριοποιείται σε περιοχές που άλλες παγκόσμιες δυνάμεις θεωρούν ως τη «δική τους αυλή», εξηγεί ο Ντέιβιντ Νταν, καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, στο Ηνωμένο Βασίλειο. Είναι απίθανο οι ΗΠΑ να προχωρήσουν σε παραχωρήσεις προς τη Ρωσία ή την Κίνα όσον αφορά τις περιοχές που οι τελευταίες θεωρούν δικές τους σφαίρες επιρροής, δήλωσε ο ίδιος στο Newsweek.
Οι ρωσικές διεκδικήσεις
Όσον αφορά τη Μόσχα, η Ουκρανία έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι, κατά την εκτίμησή της, η Ρωσία επιδιώκει να αποκαταστήσει την παλαιότερη επιρροή της σε μεγάλα τμήματα της Ανατολικής Ευρώπης: από τις χώρες της Βαλτικής, που αποτελούσαν μέρος της Σοβιετικής Ένωσης, έως τη Μολδαβία. Πολλές από αυτές τις χώρες είναι πλέον μέλη του ΝΑΤΟ και προστατεύονται από τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της Συμμαχίας, η οποία υποχρεώνει όλα τα κράτη-μέλη να σπεύσουν σε βοήθεια οποιουδήποτε άλλου μέλους δεχθεί επίθεση.
Ορισμένες εξ αυτών, όπως η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία και η Πολωνία, ενισχύουν τις ένοπλες δυνάμεις τους και υπερβαίνουν τους στόχους του ΝΑΤΟ για τις αμυντικές δαπάνες, εν μέσω ανησυχιών ότι η Ρωσία θα μπορούσε να εξαπολύσει κάποιας μορφής επίθεση τα επόμενα χρόνια. Συγκαταλέγονται επίσης μεταξύ των πιο ένθερμων υποστηρικτών της Ουκρανίας στον πόλεμο κατά της Ρωσίας, ο οποίος ξεκίνησε με την εισβολή του Πούτιν στις 24 Φεβρουαρίου 2022.
Ο Πούτιν, αναμφίβολα, αντιλαμβάνεται τον κόσμο χωρισμένο σε σφαίρες επιρροής και «θα επιθυμούσε διακαώς να αναγνωριστεί ότι ασκεί επιρροή όχι μόνο στην Ουκρανία και την πρώην Σοβιετική Ένωση, αλλά και στις χώρες του πρώην Συμφώνου της Βαρσοβίας», δήλωσε ο Νταν.
Υπενθυμίζεται ότι το Σύμφωνο της Βαρσοβίας αποτέλεσε μια στρατιωτική συμμαχία υπό τη σοβιετική ηγεσία, η οποία διήρκεσε από το 1955 έως το 1991: έτος κατά το οποίο διαλύθηκε η Σοβιετική Ένωση. Εκτός από τη Μόσχα, περιλάμβανε την Πολωνία, την Ανατολική Γερμανία, την Τσεχοσλοβακία, την Ουγγαρία, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία. Η Αλβανία υπήρξε μέλος για ένα σύντομο χρονικό διάστημα.
Στον πιο πρόσφατο γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών υπό την αιγίδα των ΗΠΑ, η Ρωσία φέρεται να ζήτησε από το ΝΑΤΟ να περιορίσει την παρουσία του στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, ενισχύοντας έτσι τον ρωσικό έλεγχο επί της αυτοκρατορίας που διατηρούσε η Μόσχα κατά την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.
Είναι απίθανο η Ρωσία να αποσπάσει κάποια δέσμευση κατά τη συνάντηση με τον Τραμπ και τον Σι σχετικά με την εμβέλεια της Μόσχας στην Ευρώπη, εκτίμησε ο Νταν, παρόλο που οι ΗΠΑ σηματοδοτούν πως σχεδιάζουν να αποσύρουν στρατιωτικά μέσα από την Ευρώπη και να αναδιατάξουν δυνάμεις στην περιοχή Ινδικού και Ειρηνικού Ωκεανού, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την Κίνα.
Η σφαίρα επιρροής του Πεκίνου
Την ίδια ώρα, ο Σι θεωρεί ότι η Ταϊβάν και τμήματα της Νότιας Σινικής Θάλασσας, προς τον Ειρηνικό Ωκεανό, εμπίπτουν στη σφαίρα επιρροής του Πεκίνου, ανέφερε ο Νταν. Ωστόσο, οι φιλοδοξίες της Κίνας είναι ευρύτερες. Η τεράστια πρωτοβουλία του Σι «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», έχει εδραιώσει οικονομική και πολιτική επιρροή σε όλη την Ασία, την Ευρώπη και πέραν αυτών, μέσω έργων υποδομής και δανείων.
Η χώρα κατατάσσεται πλέον δεύτερη παγκοσμίως σε ό,τι αφορά την «ήπια ισχύ» (όρος που στη γεωπολιτική σημαίνει την ικανότητα μιας χώρας να επηρεάζει τη συμπεριφορά και τις αποφάσεις άλλων κρατών), σύμφωνα με σχετική μελέτη που δημοσιεύθηκε φέτος. Αν και οι ΗΠΑ διατηρούν την πρωτιά, η θέση τους στον σχετικό δείκτη έχει υποχωρήσει.
Αξίζει να σημειωθεί επίσης ότι πέρα από τις στρατιωτικές παρεμβάσεις στο εξωτερικό, η κυβέρνηση Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από δεκάδες διεθνείς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών.
Οι δραστηριότητες του Οργανισμού των ΗΠΑ για τη Διεθνή Ανάπτυξης (USAID) τερματίστηκαν τον Ιούλιο του 2025, ενώ η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Αφρική έχει μειωθεί. Η απουσία των ΗΠΑ δημιουργεί ένα κενό, το οποίο σπεύδουν να καλύψουν η Κίνα και η Ρωσία, επισήμανε ο Νταν.
Στην ουσία, η Διάσκεψη της Γιάλτας αφορούσε τρεις μεγάλους ηγέτες που συζητούσαν πώς να νικήσουν έναν κοινό εχθρό (τις δυνάμεις του Άξονα), σημείωσε ο Νταν. Και ενώ ο Σι, ο Πούτιν και ο Τραμπ «επιζητούν την εικόνα της Γιάλτας», πρόσθεσε, η συνάντηση αυτή δεν αποτελεί παράδειγμα συνεργασίας, αλλά «ωμού ανταγωνισμού».

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε επίσης...