Κείμενο εξ ονόματος της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D), κατατέθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο καταδικάζει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Αναφερόμενος στο θέμα, ο αντιπρόεδρος του S&D και ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Μανιάτης, έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Σε συνέχεια της πρωτοβουλίας μας για συζήτηση και ψήφισμα στην Ολομέλεια, δίνουμε στη δημοσιότητα την πρότασή μας για την καταδίκη του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου. Το κείμενο κατατέθηκε εξ ονόματος της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ζητούμε τη σαφή καταδίκη της Τουρκίας για τις παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας και της Κύπρου».
Όπως πρόσθεσε ο Γ. Μανιάτης «υπογραμμίζουμε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι άκυρο και δεν παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη και καλούμε τις λιβυκές αρχές να ανακαλέσουν την κύρωσή του. Ζητούμε την ανανέωση του πλαισίου κυρώσεων για τις παράνομες τουρκικές γεωτρήσεις και την εξέταση της επέκτασής του σε παράνομες δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές όπου άλλα κράτη μέλη ασκούν κυριαρχικά δικαιώματα. Θέτουμε τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και των κυριαρχικών δικαιωμάτων, ως ρητή προϋπόθεση για κάθε μελλοντική συμφωνία ΕΕ-Λιβύης και ζητούμε ευρωπαϊκά μέτρα προστασίας της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου. Καλούμε όλους τους ευρωβουλευτές, από όλα τα κόμματα και τις πολιτικές ομάδες, να στηρίξουν την πρόταση και να συμβάλουν στην υιοθέτηση ενός ισχυρού ψηφίσματος. Η υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας και της Κύπρου αποτελεί κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη».
⇒ Ακολουθεί ολόκληρη η πρόταση ψηφίσματος:
Το παράνομο Μνημόνιο Συνεννόησης Τουρκίας–Λιβύης και η παραβίαση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, όπως αυτό αποτυπώνεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) της 10ης Δεκεμβρίου 1982, η οποία θεσπίζει το νομικό πλαίσιο που διέπει τις θαλάσσιες ζώνες και τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών, και στην οποία η Ένωση και όλα τα κράτη μέλη της είναι συμβαλλόμενα μέρη, ιδίως τα άρθρα 3, 74, 83 και 121 αυτής, έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 12ης Δεκεμβρίου 2019 και της 26ης Ιουνίου 2025,
– έχοντας υπόψη την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2019/1894 του Συμβουλίου, της 11ης Νοεμβρίου 2019, σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω των παράνομων γεωτρητικών δραστηριοτήτων της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως έχει παραταθεί η ισχύς της,
– έχοντας υπόψη την κοινή δήλωση των προέδρων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Επιτροπής, της 20ής Οκτωβρίου 2026, σχετικά με την κύρωση του λεγόμενου Μνημονίου Συνεννόησης Λιβύης–Τουρκίας,
– έχοντας υπόψη τη δήλωση της Ύπατης Εκπροσώπου εξ ονόματος της ΕΕ της 21ης Οκτωβρίου 2026 σχετικά με την κύρωση του Μνημονίου Συνεννόησης Λιβύης–Τουρκίας από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης,
– έχοντας υπόψη την κοινή δήλωση της 26ης Οκτωβρίου 2026 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ελλάδας, της Κύπρου, της Αιγύπτου, του Μπαχρέιν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο,
– έχοντας υπόψη τη συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας και της Αιγύπτου για την οριοθέτηση της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης της 6ης Αυγούστου 2020,
– έχοντας υπόψη τα προηγούμενα ψηφίσματά του σχετικά με τη Λιβύη και την Τουρκία,
– έχοντας υπόψη το άρθρο 136 παράγραφος 2 του Κανονισμού του,
Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) έχει κυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη και από την Ευρωπαϊκή Ένωση και αποτελεί μέρος του κεκτημένου της ΕΕ·
Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι στις 27 Νοεμβρίου 2019 η Τουρκία και η τότε Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας με έδρα την Τρίπολη υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεννόησης σχετικά με την οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο Θάλασσα, το οποίο κυρώθηκε από τη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας στις 5 Δεκεμβρίου 2019 και το οποίο έκτοτε επικαλείται η Τουρκία προς υποστήριξη των θαλάσσιων αξιώσεών της, μεταξύ άλλων και ενώπιον των Ηνωμένων Εθνών·
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης απέρριψε το Μνημόνιο Συνεννόησης το 2020· λαμβάνοντας υπόψη ότι στις 20 Οκτωβρίου 2026 η Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε ομόφωνα το Μνημόνιο Συνεννόησης, ανατρέποντας τις αποφάσεις της του 2020, λίγο μετά την αλλαγή στην ηγεσία της στις 6 Οκτωβρίου 2026·
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές· λαμβάνοντας υπόψη ότι το Μνημόνιο Συνεννόησης εκτείνεται σε θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Ελλάδα και η Αίγυπτος έχουν ασκήσει τα κυριαρχικά τους δικαιώματα σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο·
Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δήλωσε τον Δεκέμβριο του 2019, και επανέλαβε τον Ιούνιο του 2025, ότι το Μνημόνιο Συνεννόησης παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη·
ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι στις 20 Οκτωβρίου 2026 οι πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Επιτροπής εξέφρασαν από κοινού τη βαθιά τους λύπη για την κύρωση, υπενθύμισαν ότι η θέση της ΕΕ παραμένει αμετάβλητη, επιβεβαίωσαν την αλληλεγγύη της Ένωσης προς την Ελλάδα και την Κύπρο και επανέλαβαν την αντίθεση της Ένωσης σε οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση στη Λιβύη·
Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι στις 21 Οκτωβρίου 2026 η Ύπατη Εκπρόσωπος, εξ ονόματος της ΕΕ και με την υποστήριξη και των 27 κρατών μελών, δήλωσε ότι η Ένωση εκφράζει τη βαθιά της λύπη για την κύρωση, ότι το Μνημόνιο Συνεννόησης είναι άκυρο και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη, ότι η ΕΕ έχει στρατηγικό συμφέρον για μια σταθερή και ασφαλή Ανατολική Μεσόγειο, και κάλεσε όλες τις χώρες να σέβονται τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών μελών της ΕΕ σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS)·
Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι στις 26 Οκτωβρίου 2026 η ΕΕ, η Ελλάδα, η Κύπρος, η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δήλωσαν από κοινού ότι το Μνημόνιο Συνεννόησης αγνοεί τις γεωγραφικές πραγματικότητες και τα δικαιώματα των παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών, ότι η κύρωσή του δεν μεταβάλλει το νομικό καθεστώς του και ότι η αποδοχή διμερών συμφωνιών που αγνοούν το διεθνές δίκαιο θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο·
Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η κύρωση ακολουθεί μια σειρά μονομερών μέτρων που βασίζονται στο Μνημόνιο Συνεννόησης, συμπεριλαμβανομένου του μνημονίου για τους υδρογονάνθρακες της 3ης Οκτωβρίου 2022 μεταξύ της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας με έδρα την Τρίπολη, του μνημονίου της 25ης Ιουνίου 2025 μεταξύ της Τουρκικής Εταιρείας Πετρελαίου (TPAO) και της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου της Λιβύης σχετικά με τις υπεράκτιες σεισμικές έρευνες, καθώς και ρηματικής διακοίνωσης της 24ης Αυγούστου 2026 από τις αρχές της Τρίπολης, με την οποία αμφισβητούνται οι ελληνικές δραστηριότητες έρευνας υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης·
Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι τον Ιούλιο του 2024 η Τουρκία ανέπτυξε πολεμικά πλοία προκειμένου να εμποδίσει το ιταλικό πλοίο «Ievoli Relume» να διεξαγάγει έρευνες για την κατασκευή του «Great Sea Interconnector», ενός ευρωπαϊκού έργου κοινού ενδιαφέροντος, εντός της ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης κοντά στην Κάσο, διεκδικώντας δικαιοδοσία με το πρόσχημα του Μνημονίου Συνεννόησης·
ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας και της Κύπρου αποτελούν εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι η παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων ενός κράτους μέλους συνιστά παραβίαση των συμφερόντων της Ένωσης στο σύνολό της·
ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Τουρκία είναι η μόνη υποψήφια χώρα που δεν έχει υπογράψει ούτε κυρώσει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS)· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι σχέσεις της Ένωσης με την Τουρκία θα πρέπει να εξαρτώνται από τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, της αρχής της καλής γειτονίας, καθώς και της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων όλων των κρατών μελών·
Αποδοκιμάζει έντονα την κύρωση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026, του Μνημονίου Συνεννόησης Τουρκίας–Λιβύης του 2019· θεωρεί ότι πρόκειται για μια εξαιρετικά ανησυχητική εξέλιξη που υπονομεύει την περιφερειακή σταθερότητα και τις καλές σχέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο·
επαναλαμβάνει την πάγια θέση του ότι το Μνημόνιο Συνεννόησης παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας, είναι άκυρο και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη· τονίζει ότι η κύρωσή του από οποιοδήποτε λιβυκό όργανο δεν μεταβάλλει αυτή τη νομική πραγματικότητα και δεν μπορεί να δημιουργήσει δικαιώματα ή υποχρεώσεις για την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο ή οποιοδήποτε άλλο τρίτο κράτος·
υποστηρίζει πλήρως τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2019 και του Ιουνίου 2025, την κοινή δήλωση των Προέδρων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Επιτροπής της 20ής Οκτωβρίου 2026, καθώς και τη δήλωση της Ύπατης Εκπροσώπου εξ ονόματος της ΕΕ της 21ης Οκτωβρίου 2026· χαιρετίζει την ενότητα που επέδειξαν και τα 27 κράτη μέλη, καθώς και την κοινή δήλωση της 26ης Οκτωβρίου 2026 με την Αίγυπτο, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα·
υπενθυμίζει ότι η UNCLOS αποτελεί μέρος του κεκτημένου της Ένωσης και συνιστά το νομικό πλαίσιο εντός του οποίου πρέπει να διεξάγονται όλες οι δραστηριότητες στους ωκεανούς και τις θάλασσες· επαναλαμβάνει το αίτημά του προς την Τουρκία να υπογράψει και να κυρώσει την UNCLOS·
εκφράζει την πλήρη και απερίφραστη αλληλεγγύη του προς την Ελλάδα και την Κύπρο· υπογραμμίζει ότι η κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών μελών αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των συμφερόντων της Ένωσης και ότι η Ένωση θα τα υπερασπιστεί με όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της·
χαιρετίζει τη συμφωνία μερικής οριοθέτησης που συνήφθη το 2020 μεταξύ της Ελλάδας και της Αιγύπτου σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), ως παράδειγμα νόμιμης οριοθέτησης μεταξύ κρατών με αντικείμενες ακτές, και χαιρετίζει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων· ενθαρρύνει τη συνέχιση των τεχνικών συνομιλιών μεταξύ της Ελλάδας και της Λιβύης σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών τους με βάση το διεθνές δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS)·
καλεί τις λιβυκές αρχές, συμπεριλαμβανομένης της Βουλής των Αντιπροσώπων, του Προεδρικού Συμβουλίου και της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, να ανακαλέσουν την κύρωση, να απέχουν από την εφαρμογή του Μνημονίου Συνεννόησης και των σχετικών συμφωνιών για τους υδρογονάνθρακες, καθώς και να απέχουν από οποιαδήποτε ενέργεια που αντιβαίνει στο διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο·
καλεί την Τουρκία να απέχει από οποιαδήποτε μονομερή ενέργεια στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο που αντιβαίνει στο διεθνές δίκαιο και στα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων έρευνας ή γεωτρήσεων, μηνυμάτων NAVTEX ή άλλων μέτρων σε θαλάσσιες περιοχές στις οποίες τα κράτη μέλη της ΕΕ ασκούν κυριαρχικά δικαιώματα, καθώς και από οποιαδήποτε παρέμβαση στην πόντιση καλωδίων ή στην υλοποίηση του έργου «Great Sea Interconnector»·
εκφράζει τη βαθιά του λύπη για το γεγονός ότι η Τουρκία διατηρεί επίσημο casus belli κατά της Ελλάδας, σε περίπτωση που η Ελλάδα ασκήσει το νόμιμο δικαίωμά της, βάσει του άρθρου 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια· αποδοκιμάζει τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία·
καλεί το Συμβούλιο να αξιοποιήσει πλήρως το υφιστάμενο πλαίσιο περιοριστικών μέτρων δυνάμει της απόφασης (ΚΕΠΠΑ) 2019/1894, να διασφαλίσει την ανανέωσή του και να εξετάσει την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του σε δραστηριότητες που διεξάγονται βάσει του Μνημονίου Συνεννόησης σε θαλάσσιες περιοχές υπό τη δικαιοδοσία κρατών μελών·
καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι η συνεργασία της Ένωσης με τη Λιβύη και η χρηματοδοτική στήριξη προς αυτήν, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο του Συμφώνου για τη Μεσόγειο, λαμβάνουν δεόντως υπόψη τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας με τα κράτη μέλη της ΕΕ·
καλεί την Επιτροπή να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη διασφάλιση των κρίσιμων υποδομών ενέργειας και συνδεσιμότητας ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος στην Ανατολική Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένου του «Great Sea Interconnector», λαμβάνοντας ιδίως υπόψη τη σημασία τους για την ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα της Ευρώπης·
ενθαρρύνει τη συνέχιση του διαλόγου μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας, ως συμβολή στην αποκλιμάκωση της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο·
αναθέτει στην Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, στην Αντιπρόεδρο της Επιτροπής / Ύπατη Εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα Eξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών, στη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στο Προεδρικό Συμβούλιο και στην Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, στον Πρόεδρο, στην Κυβέρνηση και στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Δημοκρατίας της Τουρκίας, καθώς και στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.
