Πρόσθετα φορολογικά έσοδα ύψους περίπου 5,6 δισ. ευρώ προβλέπεται να εισρεύσουν στα κρατικά ταμεία κατά τη διετία 2026-2027, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εισηγητικής Εκθεσης του Κρατικού Προϋπολογισμού 2027.
Η αύξηση αυτή καταγράφεται παρά τις φορολογικές ελαφρύνσεις που έχουν νομοθετηθεί για μισθωτούς, συνταξιούχους, οικογένειες με παιδιά, ελεύθερους επαγγελματίες και άλλες κατηγορίες φορολογουμένων.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Πίνακα 3.2 της Εισηγητικής Εκθεσης, τα συνολικά φορολογικά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού, σε δημοσιονομική βάση ESA, διαμορφώθηκαν το 2025 σε 72,369 δισ. ευρώ, εκτιμάται ότι θα φτάσουν το 2026 στα 76,137 δισ. ευρώ και προβλέπεται να αυξηθούν περαιτέρω στα 77,952 δισ. ευρώ το 2027.
Αυτό σημαίνει ότι:
Το 2026 εκτιμάται αύξηση φορολογικών εσόδων κατά 3,768 δισ. ευρώ ή 5,2% έναντι του 2025.
Το 2027 προβλέπεται νέα αύξηση κατά 1,815 δισ. ευρώ ή 2,4% έναντι του 2026.
Αθροιστικά, μεταξύ 2025 και 2027, τα ετήσια φορολογικά έσοδα αυξάνονται κατά 5,583 δισ. ευρώ ή 7,7%.
Φόροι εισοδήματος: μείωση συντελεστών, αύξηση εισπράξεων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων, καθώς αποτυπώνουν το γεγονός ότι οι φορολογικές ελαφρύνσεις δεν συνεπάγονται αναγκαστικά και μείωση των συνολικών φορολογικών εσόδων (δηλαδή βαρών για τους φορολογούμενους).
Ο αρχικός προϋπολογισμός του 2026 προέβλεπε έσοδα από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων ύψους 15,815 δισ. ευρώ, μειωμένα σε σχέση με τα 16,104 δισ. ευρώ του 2025. Η μείωση αυτή συνδεόταν με τις αλλαγές στη φορολογική κλίμακα, που προβλέπουν χαμηλότερους συντελεστές για πολλές κατηγορίες φορολογουμένων.
Ωστόσο, η νεότερη εκτίμηση για το 2026 ανεβάζει τις εισπράξεις στα 16,419 δισ. ευρώ, δηλαδή:
Κατά 605 εκατ. ευρώ περισσότερα από τον αρχικό στόχο του 2026.
Κατά 315 εκατ. ευρώ περισσότερα από τα έσοδα του 2025.
Κατά 3,8% περισσότερα από τον αρχικό στόχο.
Για το 2027 προβλέπεται ακόμη μεγαλύτερη αύξηση, καθώς τα έσοδα από τη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων εκτιμάται ότι θα ανέλθουν στα 17,036 δισ. ευρώ, δηλαδή προβλέπεται ότι θα είναι κατά 617 εκατ. ευρώ υψηλότερα από την εκτίμηση του 2026.
Ετσι, μέσα σε δύο χρόνια, τα ετήσια έσοδα από τη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων θα αυξηθούν κατά 932 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με το 2025.
Η ίδια η Εισηγητική Εκθεση αποδίδει την υπέρβαση του 2026 κυρίως στην αύξηση μισθών και συντάξεων και στη μείωση της ανεργίας. Για το 2027 επικαλείται επιπλέον τη νέα αύξηση του κατώτατου μισθού και την περαιτέρω ενίσχυση των αμοιβών εξαρτημένης εργασίας.
Αυτές οι εξελίξεις διευρύνουν τη φορολογική βάση. Ωστόσο, η ανάλυση δεν μπορεί να σταματήσει εκεί, καθώς υπάρχουν δύο πρόσθετοι μηχανισμοί που λειτουργούν προς την ίδια κατεύθυνση: η μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας και η ετήσια αναπροσαρμογή του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος των αυτοαπασχολουμένων.
1. Πρώτη «κρυφή» πηγή εσόδων: Η μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας
Ενας από τους βασικούς μηχανισμούς που μπορούν να εξουδετερώνουν σταδιακά τις φοροελαφρύνσεις είναι η διατήρηση αμετάβλητων των εισοδηματικών ορίων της φορολογικής κλίμακας, παρά τη συνεχή αύξηση των τιμών, των ονομαστικών μισθών και των συντάξεων.
Πρόκειται για το φαινόμενο της δημοσιονομικής ολίσθησης (fiscal drag), το οποίο εμφανίζεται όταν τα εισοδήματα αυξάνονται ονομαστικά, αλλά τα όρια των φορολογικών κλιμακίων δεν προσαρμόζονται στον πληθωρισμό.
Ετσι, ένας εργαζόμενος ή συνταξιούχος μπορεί να δει το εισόδημά του να αυξάνεται προκειμένου να αντισταθμιστεί μέρος της ακρίβειας, αλλά ταυτόχρονα να επιβαρύνεται με περισσότερο φόρο, επειδή μεγαλύτερο τμήμα του εισοδήματός του υπάγεται σε υψηλότερο φορολογικό συντελεστή.
Για παράδειγμα, φορολογούμενος με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ, ο οποίος λαμβάνει ονομαστική αύξηση 5%, θα εμφανίσει εισόδημα 21.000 ευρώ. Εάν τα όρια της κλίμακας παραμείνουν αμετάβλητα, τα πρόσθετα 1.000 ευρώ θα φορολογηθούν με τον οριακό συντελεστή που αντιστοιχεί στο συγκεκριμένο εισοδηματικό κλιμάκιο, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ότι η αύξηση μπορεί απλώς να αντισταθμίζει την άνοδο του κόστους ζωής.
Το φαινόμενο αποκτά ιδιαίτερη σημασία με δεδομένο ότι ο προϋπολογισμός προβλέπει πληθωρισμό 4% το 2026 και 2,8% το 2027, καθώς και συνεχιζόμενη αύξηση των ονομαστικών αμοιβών.
2. Δεύτερη πηγή: Τα τεκμήρια των αυτοαπασχολουμένων γίνονται βαρύτερα με κάθε αύξηση του κατώτατου μισθού
Πρόσθετη επιβάρυνση δημιουργεί στους αυτοαπασχολούμενους ο μηχανισμός του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος, ο οποίος συνδέεται με το ύψος του κατώτατου μισθού. Η σύνδεση αυτή σημαίνει ότι, κάθε φορά που αυξάνεται ο κατώτατος μισθός, αναπροσαρμόζεται προς τα πάνω και η βάση υπολογισμού του ελάχιστου εισοδήματος επί του οποίου φορολογούνται οι ελεύθεροι επαγγελματίες, εφόσον εμπίπτουν στις σχετικές διατάξεις.
Μάλιστα, η επιβάρυνση μπορεί να είναι μεγαλύτερη για όσους υπόκεινται και σε προσαυξήσεις λόγω ετών δραστηριότητας, μισθοδοσίας προσωπικού ή κύκλου εργασιών.
Αυτό έχει αποτέλεσμα ένας επαγγελματίας να καλείται να πληρώσει περισσότερο φόρο χωρίς να έχουν αυξηθεί κατ’ ανάγκην τα πραγματικά του καθαρά κέρδη.
Ενδεικτικά, εάν η βάση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος αυξηθεί από 12.880 ευρώ σε 13.440 ευρώ λόγω αύξησης του μηνιαίου κατώτατου μισθού από 920 σε 960 ευρώ, η τεκμαρτή βάση θα επιβαρυνθεί κατά 560 ευρώ ή 4,35%, πριν από τυχόν πρόσθετες προσαυξήσεις.
Βεβαίως, ο προϋπολογισμός του 2027 προβλέπει σημαντικές διορθωτικές παρεμβάσεις.
Ειδικότερα, από το φορολογικό έτος 2026, για το οποίο οι δηλώσεις θα υποβληθούν το 2027, θεσπίζεται απαλλαγή των συνεπών ελεύθερων επαγγελματιών από συγκεκριμένες προσαυξήσεις του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος. Το δημοσιονομικό κόστος του μέτρου υπολογίζεται σε 170 εκατ. ευρώ για το 2027.
Ωστόσο, η ελάφρυνση αυτή δεν συνεπάγεται κατάργηση του ίδιου του μηχανισμού του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος ούτε αποσύνδεσή του από τον κατώτατο μισθό. Επομένως, ακόμη και μετά τις βελτιώσεις, οι επαγγελματίες που εξακολουθούν να φορολογούνται με βάση το τεκμαρτό εισόδημα θα παραμένουν εκτεθειμένοι σε αυξήσεις της ελάχιστης φορολογητέας βάσης, κάθε φορά που αναπροσαρμόζεται ο κατώτατος μισθός.
3. Τρίτη πηγή: Ο ΦΠΑ της ακρίβειας – Πάνω από 31 δισ. ευρώ οι ετήσιες εισπράξεις
Η σημαντικότερη πηγή σημαντικού ύψους πρόσθετων φορολογικών εσόδων εξακολουθεί να είναι η φορολόγηση της κατανάλωσης.
Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό, τα έσοδα από τον ΦΠΑ διαμορφώθηκαν σε 28,601 δισ. ευρώ το 2025, εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 31,065 δισ. ευρώ το 2026 και προβλέπεται να ανέλθουν σε 31,047 δισ. ευρώ το 2027.
Δηλαδή, το 2026 το Δημόσιο εκτιμά ότι θα εισπράξει 2,464 δισ. ευρώ περισσότερα από ΦΠΑ σε σύγκριση με το 2025, αύξηση 8,6%.
Η διατήρηση των βασικών συντελεστών ΦΠΑ στο 13% και στο 24% σημαίνει ότι κάθε ανατίμηση σε προϊόντα και υπηρεσίες που υπάγονται στους συντελεστές αυτούς μπορεί να αυξάνει αυτομάτως και τον φόρο που ενσωματώνεται στην τελική τιμή.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ενός προϊόντος με καθαρή αξία 100 ευρώ, το οποίο υπάγεται σε ΦΠΑ 24%.
Η τελική τιμή του είναι 124 ευρώ, εκ των οποίων τα 24 ευρώ αποτελούν ΦΠΑ. Εάν η καθαρή τιμή αυξηθεί κατά 10%, στα 110 ευρώ, η τελική τιμή διαμορφώνεται στα 136,40 ευρώ και ο ΦΠΑ αυξάνεται στα 26,40 ευρώ. Ετσι, μόνο από την ανατίμηση, το ποσό του ΦΠΑ αυξάνεται κατά 2,40 ευρώ, χωρίς να έχει μεταβληθεί ο φορολογικός συντελεστής.
Πρόκειται για μηχανισμό μέσω του οποίου η ακρίβεια μπορεί να ενισχύει τα φορολογικά έσοδα, την ίδια στιγμή που επιβαρύνει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Η επίδραση είναι ιδιαίτερα αισθητή σε νοικοκυριά χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων, τα οποία διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος των αποδοχών τους για την κάλυψη καθημερινών αναγκών.
Η διατήρηση υψηλών συντελεστών σε ευρύ φάσμα προϊόντων και υπηρεσιών επιτρέπει στο Δημόσιο να εισπράττει μεγαλύτερα ποσά φόρου από κάθε συναλλαγή της οποίας αυξάνεται η καθαρή αξία.
«Φοροληστεία» 2,5 δισ. το 2026
Εξίσου ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι τα φορολογικά έσοδα του 2026 εκτιμάται πως θα υπερβούν κατά 2,492 δισ. ευρώ τον αρχικό στόχο του προϋπολογισμού του ίδιου έτους. Ο αρχικός στόχος προέβλεπε φορολογικά έσοδα 73,645 δισ. ευρώ, ενώ η νεότερη εκτίμηση τα ανεβάζει στα 76,137 δισ. ευρώ. Οι δύο σημαντικότερες πηγές αυτής της υπέρβασης είναι ο ΦΠΑ και ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων. Οι εισπράξεις από τους φόρους αυτούς εκτιμάται ότι θα υπερβούν τις προβλέψεις του προϋπολογισμού του 2026 κατά 2,44 δισ. ευρώ, ενώ το σύνολο των φορολογικών εσόδων του 2026 εκτιμάται ότι θα υπερβεί την πρόβλεψη του προϋπολογισμού κατά 2,492 δισ. ευρώ. Με άλλα λόγια, η υπέρβαση των εσόδων από ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων αντιστοιχεί στο 97,9% της συνολικής καθαρής υπέρβασης των φορολογικών εσόδων έναντι του αρχικού στόχου.
ΑΚΡΙΒΕΙΑ
Γιατί ο ΦΠΑ του 2027 εμφανίζεται μειωμένος κατά 18 εκατ. ευρώ
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί η σύγκριση του 2026 με το 2027. Ενώ οι εισπράξεις ΦΠΑ εκτιμώνται σε 31,065 δισ. ευρώ το 2026, για το 2027 προβλέπονται στα 31,047 δισ. ευρώ, δηλαδή οριακά μειωμένες κατά 18 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, η εικόνα αυτή επηρεάζεται από δύο έκτακτους παράγοντες που επισημαίνει η Εισηγητική Εκθεση: Πρώτον, από τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης, η οποία αναμένεται να μειώσει τα έσοδα ΦΠΑ που συνδέονται με την εκτέλεση έργων κατά 911 εκατ. ευρώ. Δεύτερον, από το γεγονός ότι τα έσοδα του 2026 περιλαμβάνουν μη επαναλαμβανόμενες εισπράξεις ΦΠΑ ύψους 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού. Εάν εξαιρεθούν αυτοί οι δύο παράγοντες, ο προϋπολογισμός προσδιορίζει αύξηση των εσόδων ΦΠΑ κατά 1,199 δισ. ευρώ το 2027. Το στοιχείο αυτό είναι αποκαλυπτικό για την πραγματική τάση των εισπράξεων από την κατανάλωση, καθώς δείχνει ότι, πέρα από τις έκτακτες συναλλαγές, το Δημόσιο προσδοκά περαιτέρω αύξηση των φορολογικών εσόδων.Δεν επιτρέπει, ωστόσο, να αποδοθεί ολόκληρη η αύξηση του 1,199 δισ. ευρώ στην ακρίβεια. Σε αυτήν συμβάλλουν επίσης η οικονομική δραστηριότητα, η μεταβολή της κατανάλωσης και η φορολογική συμμόρφωση.
Διαβάστε περισσότερα
