Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) θα απομακρύνει σύντομα πυρηνικό υλικό που είναι αποθηκευμένο σε μυστική τοποθεσία στη Συρία, αφού η κυβέρνηση Τραμπ κατέληξε σε συνεννόηση με τη Συρία και το Ισραήλ, σύμφωνα με Ισραηλινούς και Αμερικανούς αξιωματούχους, τους οποίους επικαλείται το Axios.
Η κυβέρνηση Τραμπ και ο ΔΟΑΕ προσπάθησαν να καταλήξουν σε διπλωματική συμφωνία προκειμένου να εξασφαλίσουν πρόσβαση στο υλικό και να αποτρέψουν μια κλιμάκωση που να εμπλέκει το Ισραήλ, τη Συρία και πιθανώς ακόμη και την Τουρκία σχετικά με την εν λόγω τοποθεσία.
Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι το επεισόδιο επικυρώνει την προσέγγιση του Τραμπ στη Συρία και δείχνει πώς οι ΗΠΑ αξιοποίησαν τις στενές σχέσεις τους με τη νέα συριακή κυβέρνηση για να αποτρέψουν μια πιθανή κρίση.
Μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα
Η δραματική, παρασκηνιακή ανταλλαγή απειλών και οι διπλωματικές ενέργειες για τη συγκεκριμένη τοποθεσία – που λάμβανε χώρα εδώ και μήνες πριν βρεθεί λύση πριν από αρκετές εβδομάδες – κρατήθηκε μυστική και δεν είχε αναφερθεί προηγουμένως.
Υπενθυμίζεται ότι το καθεστώς Άσαντ είχε αναπτύξει ένα μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα με επίκεντρο τον αντιδραστήρα Αλ-Κιμπάρ.
Αφού το Ισραήλ βομβάρδισε τον αντιδραστήρα το 2007, το συριακό πυρηνικό πρόγραμμα καταστράφηκε στο μεγαλύτερο μέρος του. Ωστόσο, αρκετές τοποθεσίες έρευνας, ανάπτυξης και αποθήκευσης παρέμειναν άθικτες, αν και ήταν ως επί το πλείστον ανενεργές.
Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, ο ΔΟΑΕ υπέγραψε συμφωνία με τη νέα συριακή κυβέρνηση που της επέτρεπε να επισκεφθεί τον αντιδραστήρα Αλ-Κιμπάρ και αρκετές ακόμη τοποθεσίες που συνδέονται με την πυρηνική δραστηριότητα της προηγούμενης συριακής ηγεσίας.
Ο Τσαρλς Λίστερ, μόνιμος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής, δήλωσε στο Axios ότι η νέα κυβέρνηση της Συρίας είναι πρόθυμη να επιλύσει ευαίσθητα ζητήματα που κληρονόμησε από το καθεστώς Άσαντ, συμπεριλαμβανομένων των αρχείων πυρηνικών και χημικών όπλων, τα οποία θα μπορούσαν να βλάψουν τις προσπάθειές της να αποκαταστήσει την εικόνα της χώρας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η «Θέση 99»
Όπως επισημαίνεται στο δημοσίευμα, μία από τις εγκαταστάσεις που το Ισραήλ παρακολουθεί στενά τα τελευταία δύο χρόνια ονομάζεται «Θέση 99».
Σύμφωνα με δύο Ισραηλινούς αξιωματούχους, το καθεστώς Άσαντ αποθήκευε εκεί πυρηνικό υλικό, το οποίο ήταν μέρος του έργου του πυρηνικού αντιδραστήρα Αλ-Κιμπάρ.
Ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το υλικό περιελάμβανε yellowcake, μια σκόνη από μετάλλευμα ουρανίου που μπορεί αργότερα να υποστεί περαιτέρω επεξεργασία και τελικά να εμπλουτιστεί ως μέρος ενός κύκλου πυρηνικού καυσίμου.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το καθεστώς Άσαντ αποθήκευε επίσης και άλλα «υπολείμματα» από την τοποθεσία αλ-Κιμπάρ στη «Θέση 99».
Ενώ το υλικό στη συγκεκριμένη τοποθεσία δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πυρηνικά όπλα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μια «βρώμικη βόμβα» – μια συμβατική εκρηκτική συσκευή που διασκορπίζει ραδιενεργό υλικό για να μολύνει μια περιοχή αντί να προκαλέσει πυρηνική έκρηξη.
Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις βομβάρδισαν τις εισόδους της τοποθεσίας λίγο μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ για να αποτρέψουν την πρόσβαση σε αυτήν.
Συνομιλίες ΗΠΑ – Ισραήλ
Εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ συζητούν για τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης της «Θέσης 99», δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios.
Ανώτεροι αξιωματούχοι του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου και ο ομόλογός τους στο γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού συνεργάζονται στενά για το θέμα.
Το Ισραήλ κατέστησε σαφές στην κυβέρνηση Τραμπ ότι δεν θα ανεχθεί την παραμονή πυρηνικού υλικού στην τοποθεσία, σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν επίσης ότι το Ισραήλ απείλησε ακόμη και να βομβαρδίσει ξανά την τοποθεσία εάν το πυρηνικό υλικό δεν αφαιρεθεί ή εάν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Συρία προσπαθούσε να αποκτήσει πρόσβαση στο υλικό.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι παρότι οι Ισραηλινοί ανησυχούσαν, δεν βρέθηκαν ποτέ στα πρόθυρα του να βομβαρδίσουν την τοποθεσία.
Τελικά, όπως δήλωσε ένας άλλος Αμερικανός αξιωματούχος, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συμφώνησαν ότι η καλύτερη προσέγγιση θα ήταν να «συμφωνήσουν» με τη συριακή κυβέρνηση για την απομάκρυνση του υλικού.
Όταν η κυβέρνηση Τραμπ έθεσε το ζήτημα στη συριακή κυβέρνηση, οι Σύροι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν ότι υπήρχε πυρηνικό υλικό στην τοποθεσία, αναφέρουν πηγές που επικαλείται το Axios.
«Πολύ λίγοι άνθρωποι στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τη Συρία το γνώριζαν αυτό», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios.
Ο ίδιος είπε ότι οι ΗΠΑ έχουν οικοδομήσει μια παραγωγική σχέση με το καθεστώς που διαδέχτηκε τον Άσαντ. «Όταν συνεργαζόμαστε με τους Σύρους σε διάφορα θέματα – είναι καλοί συνεργάτες», τόνισε.
Πώς φτάσαμε στη συμφωνία
Πριν από αρκετές εβδομάδες, όμως, Ισραηλινοί που παρακολουθούσαν την τοποθεσία εντόπισαν κινήσεις στην περιοχή που τους οδήγησαν να υποψιαστούν ότι η νέα συριακή κυβέρνηση αθετούσε τις συμφωνίες και προσπαθούσε να αποκτήσει πρόσβαση στο πυρηνικό υλικό, σύμφωνα με Ισραηλινούς και Αμερικανούς αξιωματούχους.
Οι Ισραηλινοί ανησυχούσαν ακόμη και ότι η Τουρκία βοηθούσε τη συριακή κυβέρνηση να αποκτήσει το πυρηνικό υλικό.
«Οι Ισραηλινοί πάντα επιμένουν σε διάφορα πράγματα για να βεβαιωθούν ότι είναι όλα εντάξει και ορθώς το κάνουν αυτό», δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος.
Η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε από το Ισραήλ να μην προβεί σε καμία ενέργεια και έφερε στο προσκήνιο τον ΔΟΑΕ.
Το αποτέλεσμα ήταν μια συμφωνία που υπογράφηκε πριν από τρεις εβδομάδες μεταξύ του ΔΟΑΕ και της συριακής κυβέρνησης για την απομάκρυνση του πυρηνικού υλικού από την εγκατάσταση.
Ο Λευκός Οίκος, ο ΔΟΑΕ και το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού αρνήθηκαν να σχολιάσουν.
Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι οι εργασίες στη «Θέση 99» εξακολουθούν να βρίσκονται σε εξέλιξη και ότι το υλικό δεν έχει αφαιρεθεί ακόμη.
Αλλά «πιστεύουμε ότι όλοι είναι ευχαριστημένοι με το αποτέλεσμα. Ας ελπίσουμε ότι θα μπορέσουμε να ξεκινήσουμε σύντομα τη διαδικασία απομάκρυνσης και να την ολοκληρώσουμε πριν από το τέλος του έτους», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr