Αίσθηση προκαλεί η αποκαλυπτική έρευνα της ισραηλινής Haaretz που εστιάζει σε fake (ψεύτικους) λογαριασμούς στα social media, οι οποίοι είχαν ταχθεί υπέρ της αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν κατά το πρόσφατο παρελθόν, δηλαδή εν μέσω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με την ανάλυση της Haaretz, διαδικτυακών ερευνητών και μιας ιδιωτικής εταιρείας παρακολούθησης, οι εν λόγω fake λογαριασμοί έχουν πλέον στρέψει το ενδιαφέρον τους τις εκλογές του Ισραήλ, προβάλλοντας βίντεο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Δεκάδες από αυτούς τους λογαριασμούς, που δραστηριοποιούνται κυρίως στο X, προωθούν τώρα την προεκλογική εκστρατεία του Νετανιάχου και αναπαράγουν τις επιθέσεις που εξαπολύει κατά ηγετών της αντιπολίτευσης. Ορισμένοι λογαριασμοί δημοσιεύουν μηνύματα που εγκωμιάζουν τον Νετανιάχου, παρουσιάζοντάς τον ως έναν ισχυρό ηγέτη σε καιρό πολέμου – υιοθετώντας το ίδιο ύφος με το περιεχόμενο που διέδιδαν κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων επιρροής με στόχο το ιρανικό κοινό.
Άλλοι ύποπτοι λογαριασμοί, που εντοπίστηκαν πρόσφατα, έχουν αρχίσει επίσης να δημοσιεύουν περιεχόμενο στα εβραϊκά, προτρέποντας τους Ισραηλινούς να ψηφίσουν τον Νετανιάχου.
Πάνω από 1.000 ύποπτοι λογαριασμοί
Σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα, αυτήν την εβδομάδα, το Ινστιτούτο Brandeis και το FakeReporter κατέθεσαν προσφυγή στην Κεντρική Εκλογική Επιτροπή σχετικά με τους λογαριασμούς που εντόπισε η εφημερίδα Haaretz.
Η προσφυγή περιλάμβανε δύο εκθέσεις εμπειρογνωμόνων. Οι δύο ερευνητικές ομάδες εντόπισαν περισσότερους από 1.000 ύποπτους λογαριασμούς, οι οποίοι αρχικά χρησιμοποιούνταν για την προώθηση της ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος. Ορισμένοι από αυτούς, πλέον, ενισχύουν περιεχόμενο που υποστηρίζει τον Νετανιάχου.
Η προώθηση του Παχλαβί και η κρατική χρηματοδότηση
Πέρυσι, έρευνες των Haaretz και TheMarker αποκάλυψαν δύο δίκτυα επιρροής που επιδίωκαν την προώθηση αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν. Οι ερευνητές εντόπισαν εκατοντάδες λογαριασμούς που προσποιούνταν ότι ανήκουν σε Ιρανούς χρήστες και προωθούσαν τον Ρεζά Παχλαβί (γιο του τελευταίου Σάχη του Ιράν, ο οποίος ανατράπηκε στην επανάσταση του 1979) ως εναλλακτική λύση απέναντι στην Ισλαμική Δημοκρατία. Είναι αξιοσημείωτο ότι το ίδιο δίκτυο πρόβαλε επίσης αναρτήσεις της Ισραηλινής Υπουργού Καινοτομίας, Επιστήμης και Τεχνολογίας, Gila Gamliel, από το κόμμα Likud.
Μια άλλη έρευνα αποκάλυψε ότι το δίκτυο επιρροής λειτουργούσε από το Ισραήλ, μέσω ενός ιδιωτικού οργανισμού που λάμβανε κρατική χρηματοδότηση. Ο οργανισμός αυτός στρατολόγησε άτομα που μιλούσαν περσικά, μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Γάζα και την επίσκεψη του Παχλαβί στο Ισραήλ, την οποία φιλοξένησε η Gamliel.
Το fake βίντεο και τα ψηφιακά ίχνη
Ένα δεύτερο δίκτυο, το οποίο αποτελούνταν από δεκάδες fake διαδικτυακές περσόνες, αποκαλύφθηκε μετά την επίθεση του Ισραήλ στη φυλακή Evin της Τεχεράνης, τον Ιούνιο του 2025. Λογαριασμοί που ανήκαν στο δίκτυο ανέφεραν εκρήξεις κοντά στη φυλακή πριν ακόμη το κάνουν τα τοπικά μέσα ενημέρωσης. Μέσα σε λίγα λεπτά, κοινοποίησαν ένα fake βίντεο που υποτίθεται ότι έδειχνε την επίθεση. Ο στενός συντονισμός οδήγησε τους ερευνητές του ινστιτούτου στην υποψία ότι το δίκτυο δρούσε για λογαριασμό του Ισραήλ ή ακόμη και απευθείας για την ισραηλινή κυβέρνηση.
Οι λογαριασμοί άφησαν επίσης ψηφιακά ίχνη που τους συνέδεαν με την προγενέστερη εκστρατεία υπέρ του Παχλαβί. Πηγές με γνώση της επιχείρησης δήλωσαν τότε στη Haaretz ότι επρόκειτο για μια επίσημη ισραηλινή εκστρατεία επιρροής, η οποία διεξαγόταν στα περσικά και είχε ανατεθεί σε έναν ιδιωτικό οργανισμό που ειδικεύεται σε επιχειρήσεις επιρροής και πολιτικές εκστρατείες.
Σύμφωνα με έρευνα του Xpos, πέρυσι εντοπίστηκαν περίπου 1.600 λογαριασμοί που προωθούσαν τον Παχλαβί. Από τις 27 Ιουλίου, οπότε και ξεκίνησε επίσημα η προεκλογική εκστρατεία στο Ισραήλ, 185 από αυτούς αλληλεπίδρασαν με τους λογαριασμούς του Νετανιάχου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μεταξύ άλλων κοινοποιώντας αναρτήσεις που επιτίθενται στους πολιτικούς του αντιπάλους. Επίσης, 264 λογαριασμοί ενίσχυσαν την προβολή περιεχομένου του Νετανιάχου.
Δέκα από τους λογαριασμούς κοινοποίησαν ή ενίσχυσαν αναρτήσεις του Νετανιάχου που στρέφονταν κατά του βασικού του αντιπάλου, του ηγέτη του κόμματος «Γιασάρ», Γκάντι Άιζενκοτ. Μεταξύ αυτών περιλαμβανόταν ένα βίντεο με τίτλο «Τώρα όλοι ξέρουν: Ο Άιζενκοτ θα σχηματίσει αριστερή κυβέρνηση με τον Γιαΐρ Γκολάν, τον Λίμπερμαν και τα αραβικά κόμματα», καθώς και ένα άλλο που ισχυριζόταν ότι «ο Άιζενκοτ δεν ήθελε να εξοντώσει τον Νασράλα».
Οι λογαριασμοί κοινοποίησαν επίσης επιθέσεις του Νετανιάχου κατά του προέδρου του κόμματος «Δημοκρατικοί» (Democrats), Γιαΐρ Γκολάν, συμπεριλαμβανομένης μιας ανάρτησης που ανέφερε: «Αδιανόητο: Ο Γιαΐρ Γκολάν και μέλη του κόμματός του αρνούνται να καταδικάσουν τη συκοφαντική ταινία για τους ηρωικούς στρατιώτες των IDF (σ.σ.: Ισραηλινός στρατός)».
Μια άλλη ανάρτηση ανέφερε: «Τι ντροπή: Ο Γιαΐρ Γκολάν, συνεργάτης του Γκάντι Άιζενκοτ και του Λίμπερμαν, αρνείται να καταδικάσει την ταινία που σπιλώνει τους ηρωικούς μας μαχητές!». Οι λογαριασμοί ενίσχυσαν επίσης μια ανάρτηση του Νετανιάχου που επιτίθετο στην εφημερίδα Haaretz.
Όχι μόνο κοινοποιήσεις, αλλά και… απαντήσεις
Οι λογαριασμοί δεν περιορίστηκαν στην κοινοποίηση των αναρτήσεων του Νετανιάχου, αλλά προχώρησαν και σε απαντήσεις προς αυτόν. Στις 25 Αυγούστου, ο πρωθυπουργός δημοσίευσε ένα βίντεο που προήλθε από τεχνητή νοημοσύνη, συνοδευόμενο από το μήνυμα: «Αν είχα ακούσει τον Άιζενκοτ, ο Χαμενεΐ θα ήταν ακόμα ζωντανός σήμερα». Ένας λογαριασμός απάντησε: «Ευχαριστούμε, Βασιλιά Μπίμπι».
Ένας άλλος λογαριασμός, που ανήκει στο δίκτυο επιρροής, απάντησε σε ένα διαφορετικό βίντεο του Νετανιάχου γράφοντας «Μπίμπι 2026» και επισυνάπτοντας ένα γραφικό που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη, το οποίο έφερε το σύνθημα: «Νετανιάχου 2026 – Ισχυρή ηγεσία, ισχυρό Ισραήλ».
Όταν ο Μαρκ Λέβιν, ένας συντηρητικός Αμερικανός ραδιοτηλεοπτικός παραγωγός που παίρνει συχνά συνεντεύξεις από τον Νετανιάχου, επιτέθηκε στον ηγέτη της αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ στην πλατφόρμα X (αφού ο Λαπίντ είχε ασκήσει κριτική στον πρωθυπουργό), παρενέβη και ακόμα ένας λογαριασμός που ανήκει στο ίδιο δίκτυο. «Ο Λαπίντ δεν είναι χαζός», απάντησε ο χρήστης, ο οποίος φέρεται να είναι Ιρανός. «Είναι προδότης!» Ο συγκεκριμένος λογαριασμός, ο οποίος προβάλλει συχνά τον Παχλαβί και ζητά την ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν, δημιουργήθηκε περίπου την ίδια χρονική περίοδο με το δίκτυο άσκησης επιρροής που αποκαλύφθηκε πέρυσι.
Τεχνητή ενίσχυση της απήχησης
Τον Ιούλιο, ο Νετανιάχου δημοσίευσε ένα βίντεο, δημιουργημένο με τεχνητή νοημοσύνη, στο οποίο εμφανιζόταν ως γιατρός που… θεραπεύει τους δημοσιογράφους Μπεν Κάσπιτ, Ραβίβ Ντρούκερ και Γκάι Πελέγκ από την «εμμονή» τους με το πρόσωπό του. Το βίντεο αναδημοσιεύτηκε από έναν λογαριασμό που φαινόταν να είναι ιρανικός και ο οποίος είχε δημιουργηθεί περίπου την ίδια χρονική περίοδο με το δίκτυο επιρροής υπέρ του Παχλαβί.
Το βίντεο συγκέντρωσε ασυνήθιστα μεγάλο ενδιαφέρον, φτάνοντας το 1,5 εκατομμύριο προβολές. Ανάλυση από την εταιρεία παρακολούθησης μέσων κοινωνικής δικτύωσης Scooper εγείρει υποψίες ότι η απήχησή του ενισχύθηκε τεχνητά. Περίπου 5.000 χρήστες κοινοποίησαν ή σχολίασαν το βίντεο, ωστόσο μόνο το ένα τρίτο εξ αυτών προέρχονταν από το Ισραήλ – παρά το γεγονός ότι το βίντεο ήταν στα εβραϊκά και αφορούσε ένα καθαρά εσωτερικό ισραηλινό ζήτημα. Από τους χρήστες που φαίνονταν να είναι από το εξωτερικό, περίπου το ένα τρίτο φέρεται να προερχόταν από το Ιράν. Το ποσοστό των λογαριασμών που είχαν δημιουργηθεί πρόσφατα ήταν επίσης αμελητέο, καθώς σχεδόν όλοι όσοι αλληλεπίδρασαν με τη δημοσίευση είχαν δημιουργήσει τους λογαριασμούς τους κατά τα προηγούμενα έτη.
Ερευνητές του διαδικτύου υποψιάζονται ότι η δραστηριότητα αυτή εκτείνεται πέρα από τους ψεύτικους λογαριασμούς στην πλατφόρμα X. Ανάλυση της δραστηριότητας στο Instagram υποδεικνύει ότι ύποπτοι λογαριασμοί –οι οποίοι δημιουργήθηκαν αρχικά για να προωθήσουν την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος– ενισχύουν πλέον δημοσιεύσεις του Νετανιάχου και του κόμματος Λικούντ. Ένας τέτοιος λογαριασμός, ο οποίος χρησιμοποιεί μια προφανώς κατασκευασμένη φωτογραφία προφίλ, δημοσιεύει τα τελευταία δύο χρόνια σχόλια «εκ μέρους του ιρανικού λαού», συνοδευόμενα από hashtags υπέρ του Παχλαβί. Πρόσφατα, ωστόσο, άρχισε να σχολιάζει στα εβραϊκά βίντεο προεκλογικού περιεχομένου που δημοσίευσαν ο Νετανιάχου και δεξιοί ινφλουένσερ (influencers), συμβάλλοντας στην τεχνητή ενίσχυση της απήχησής τους.
Ο συγκεκριμένος λογαριασμός σχολίασε τρία προεκλογικά βίντεο που δημοσίευσε ο Νετανιάχου τους τελευταίους δύο μήνες. «Μπίμπι, είμαστε μαζί σου μέχρι τη νίκη», έγραψε κάτω από ένα από αυτά. Ο ίδιος λογαριασμός σχολιάζει επίσης συχνά –μερικές φορές μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα– βίντεο που δημοσιεύει η δεξιά ινφλουένσερ Αλίνα Φέλντμαν, η οποία γυρίζει προεκλογικά βίντεο στα στούντιο NVP, την εταιρεία παραγωγής που βρίσκεται πίσω από την εκστρατεία του Λικούντ. Στα σχόλιά του περιλαμβάνονται φράσεις όπως «Η επιλογή είναι δική σας… Ο Μπίμπι είναι βασιλιάς» και «Μόνο Λικούντ, μόνο Μπίμπι».
Προσφυγή για τον ασυνήθιστα μεγάλο αριθμό fake λογαριασμών
Πριν από έναν μήνα, το Κίνημα για την Ελευθερία της Πληροφόρησης κατέθεσε ξεχωριστή προσφυγή στην Κεντρική Εκλογική Επιτροπή κατά του Νετανιάχου και του κόμματος Λικούντ. Σύμφωνα με την προσφυγή, ο Νετανιάχου χρησιμοποίησε συστηματικά έναν ασυνήθιστα μεγάλο αριθμό fake λογαριασμών –συμπεριλαμβανομένων bots και πληρωμένων χρηστών– για να ενισχύσει την προβολή των μηνυμάτων του στο X.
Η έρευνα δείχνει πώς οι αναρτήσεις του Νετανιάχου σχετικά με ζητήματα αμιγώς εσωτερικού ενδιαφέροντος συγκεντρώνουν εκατοντάδες κοινοποιήσεις μέσα σε λίγα λεπτά, με τη συντριπτική πλειονότητα αυτών να προέρχεται από λογαριασμούς που βρίσκονται εκτός Ισραήλ και ανήκουν σε χρήστες που δεν μιλούν εβραϊκά.
Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι η χρήση ψεύτικων λογαριασμών δημιουργεί «μια ψευδή εντύπωση λαϊκής υποστήριξης, παραπλανώντας τους ψηφοφόρους και υπονομεύοντας την εκλογική ισότητα και ακεραιότητα».
Ο πρόεδρος της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής, δικαστής Νόαμ Σόλμπεργκ, έδωσε την Τετάρτη εντολή στον Νετανιάχου, την Gamliel, το Λικούντ και το Γραφείο του Πρωθυπουργού να απαντήσουν στην προσφυγή του Ινστιτούτου Brandeis έως την Πέμπτη.
Η εφημερίδα Haaretz επικοινώνησε με διάφορους κυβερνητικούς φορείς και υπηρεσίες ασφαλείας που εμπλέκονται σε επιχειρήσεις άσκησης επιρροής, οι οποίοι αρνήθηκαν οποιαδήποτε σχέση με τους εν λόγω λογαριασμούς ή δίκτυα. Το Γραφείο του Πρωθυπουργού διέψευσε επίσης οποιαδήποτε εμπλοκή. Η Gamliel απάντησε: «Αυτό δεν συνέβη ποτέ».
Διαβάστε περισσότερα