Στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης στο Μέγαρο Σταθάτου έκανε τα εγκαίνιά της η έκθεση Jeff Koons: «Αφροδίτη» του Lespugue που όπως είπε και η Πρόεδρος του Μουσείου, Σάντρα Μαρινοπούλου είναι: «Mια έκθεση μικρή σε μέγεθος αλλά σημαντική σε επιστημονικό περιεχόμενο και ερμηνεία. Καλωσορίζουμε στο Μουσείο μας τον Jeff Koons, το εμβληματικό έργο του επηρεάζεται άμεσα από την παλαιολιθική «Αφροδίτη» του Lespugue. Το φημισμένο αγαλματίδιο από χαυλιόδοντα μαμούθ που χρονολογείται περίπου 28.000 χρόνια πριν από την εποχή μας και φιλοξενείται στο Muséum Νational d’Histoire Νaturelle στο Παρίσι.
Η εντυπωσιακή, απαστράπτουσα πορτοκαλιά “κυρία” του Jeff είναι εκείνη που μας προκάλεσε να σκεφτούμε ακόμα ένα διάλογο μεταξύ της αρχαιότητας και του σήμερα. Δέκα Παλαιολιθικές “Αφροδίτες”, πιστοποιημένα αντίγραφα από μουσεία του εξωτερικού που φιλοξενούν τα αμετακίνητα πρωτότυπα, οι οποίες δεν έχουν εκτεθεί και ερευνηθεί μέχρι τώρα όλες μαζί σε μία μουσειακή έκθεση, συγκεντρώνονται για πρώτη φορά απέναντι από τη σύγχρονη «Αφροδίτη» του Jeff Koons. Γιατί η ανθρώπινη μορφή δεν ανήκει σε μόνο μια εποχή. Μεταμορφώνεται μέσα στον χρόνο, εκφράζεται μέσα από διαφορετικά υλικά, κλίμακες και συμβολισμούς, παραμένοντας ωστόσο αναγνωρίσιμη. Η Balloon “Venus” Lespugue μας καλεί να αναλογιστούμε τις διαχρονικές αξίες περί ομορφιάς και μορφής και γίνεται αφορμή για μια ξεχωριστή συνάντηση».
Jeff Koons Balloon Venus Lespugue (Orange), 2013-2019 Ανοξείδωτος ανακλαστικός χάλυβας με διάφανη χρωματική επίστρωση 266,9 x 124,1 x 104,7 εκ. 1/5 μοναδικές εκδόσεις Συλλογή Homem Sonnabend Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Ο Jeff Koons γεννημένος το 1955 είναι ένας επιτυχημένος καλλιτέχνες της σύγχρονης τέχνης. Επιδραστικός και εμπορικός, έγινε παγκοσμίως γνωστός για τα γλυπτά έργα του που έμοιαζαν με τεράστια μπαλόνια λυγισμένα σε σχήματα ζώων. Το πιο πασίγνωστο έργο του είναι το Balloon Dog, ένα γλυπτό κατασκευασμένο από βαρύ, ανοξείδωτο ατσάλι με καθρεφτίζουσα επιφάνεια. Η αντανάκλαση είναι και το μυστικό της επιτυχίας αυτής της έκθεσης κατά τη γνώμη μου. Η ανάκλαση του φωτός και του ειδώλου μας πάνω σε ένα έργο τέχνης την balloon “Venus’’ Lespugue, αφού όμως έχουμε βγει από μια «σπηλιά» που φιλοξενεί μέσα της 10 «Αφροδίτες».
Το πώς γεννήθηκε η έκθεση μας είπε η Αφροδίτη Γκόνου, σύμβουλος του Προγράμματος Σύγχρονης Τέχνης του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης: «Αρχικά μας φάνηκε ότι φτάνει μόνο αυτό. Είναι ένα τόσο καταπληκτικό έργο που θεωρήσαμε ότι θα μπορούσε να είναι και μόνο του στο Μέγαρο Σταθάτου και νομίζω ότι και αυτό ακόμα θα ήταν ικανό. Μέσα όμως από τη συζήτηση προέκυψε ότι θα ήταν πολύ ωραίο να φέρουμε και τα αντικείμενα τα οποία είχαν εμπνεύσει τον Jeff Koons. Αυτές τις “Αφροδίτες”, ας τις πούμε Αφροδίτες, 30.000 ετών πριν και να τα “δούμε” μαζί. Έτσι λοιπόν, σε αυτές τις δύο αίθουσες είναι σαν ξαφνικά να ταξιδεύουμε στον χρόνο με έναν τρόπο σχεδόν “Big Bang”, από τριάντα χιλιάδες χρόνια πριν στο σήμερα. Αυτό νομίζω ότι είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον και κανένας μπορεί να σκεφτεί τόσα πολλά πράγματα. Είναι ενδιαφέρον για τους αρχαιολόγους, για εμάς, για τους ανθρώπους της σύγχρονης τέχνης είναι κάτι που πάντα μας αρέσει πολύ να δημιουργούνται διάλογοι μεταξύ των δύο αυτών κόσμων».
O Jeff Koons με το έργο του Balloon Venus Lespugue (Orange) στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Φωτoγραφία: Πάρις Ταβιτιάν © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Ο Επιστημονικός Διευθυντής του Μουσείου, Δρ Παναγιώτης Ιωσήφ που εκπροσωπούσε και τον έτερο επιμελητή της έκθεσης Δρ Ιωάννη Φάππα πήρε τον λόγο και επισήμανε σχετικά: «Η ιδέα αυτής της έκθεσης ξεκίνησε, όπως είπε και η Αφροδίτη, από ένα και μόνο έργο. Εμπλουτίστηκε με μοναδικά αντίγραφα, τα οποία εμείς δανειστήκαμε και προσπαθήσαμε να βοηθήσουμε τον επισκέπτη να κάνει ένα ταξίδι μέσα στον χρόνο και όχι απλά μέσα στον χρόνο, στις απαρχές της ίδιας της ανθρώπινης δημιουργίας. Της πρώτης αναπαράστασης της ανθρώπινης μορφής από αυτές που ονομάζουμε πλέον στην ορθή ορολογία, τους ανατομικά σύγχρονους ανθρώπους, που στην πραγματικότητα είναι οι ίδιοι μας οι κοινοί πρόγονοι. Όταν αυτοί οι πρόγονοί μας άρχισαν να αναπαριστούν την ανθρώπινη μορφή σε διαφορετικά υλικά με διαφορετικούς τρόπους. Με αυτή την αφαιρετικότητα, με την παραμόρφωση της μορφής, κι επιλέγουν όλοι αυτοί να αναπαραστήσουν τη γυναίκα.
Στην έκθεση προσπαθήσαμε να κάνουμε μια αρκετά έντονη σκηνογραφία της ίδιας της εμβύθισης και της καταβύθισης του επισκέπτη στις απαρχές της ανθρωπότητας. Η πλειοψηφία αυτών των αντικειμένων των παλαιολιθικών Αφροδιτών, συμβατικά αποκαλούμενων Αφροδιτών, προέρχονται από σπήλαια. Θελήσαμε λίγο να δούμε πώς αυτοί οι άνθρωποι που τα δημιούργησαν, τα χρησιμοποίησαν και τα κατανάλωσαν ζούσαν μέσα σ’ αυτές τις σπηλιές και γι’ αυτό η εμπειρία που θέλουμε να έχει ο επισκέπτης στον χώρο των παλαιολιθικών «Αφροδιτών», είναι μια εμπειρία που θα είναι ήρεμη και απαλή, έτσι ώστε να μπορέσει να ακούσει και τους ήχους που δημιουργούνται μέσα σε μια σπηλιά. Θέλουμε να είναι εντελώς βιωματική αυτή η εμπειρία.
Γενική άποψη της έκθεσης Jeff Koons: «Aφροδίτη» του Lespugue © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν
Ο χώρος είναι πολύ σκοτεινός γιατί θέλαμε να δημιουργήσουμε αυτή την πολύ έντονη αντίθεση με το έργο του Jeff Koons, που είναι φωτεινό, έχει χρώμα, είναι παιχνιδιάρικο. Βέβαια παιχνιδιάρικες μπορεί να είναι και οι παλαιολιθικές Αφροδίτες, αναλόγως του πώς τις βλέπεις. Θελήσαμε λοιπόν να παίξουμε ανάμεσα σε αυτά τα δύο ετερόκλητα άκρα, που είναι όμως τόσο όμοια που συγκλίνουν εν τέλει στο ίδιο σημείο.
Το έργο του Jeff Koons είναι ένα έργο που χρησιμοποιεί την τεχνολογία κατά κόρον και μάλιστα την εξαιρετικά προηγμένη τεχνολογία. Θα πρέπει να φανταστείτε ότι την ίδια τεχνολογία χρησιμοποιούσαν, τηρουμένων των αναλογιών φυσικά και οι άνθρωποι εκείνης της εποχής. Το να δουλέψεις τον χαυλιόδοντα του μαμούθ απαιτεί μια γνώση που είναι άκρως εξειδικευμένη. Απαιτεί εργαλεία που τα είχαν λίγοι. Πρέπει λίγο να μπούμε στη θέση αυτών των ανθρώπων και να καταλάβουμε ότι δεν διαφέρουν και τόσο πολύ εν τέλει με τον τρόπο που δουλεύει και ο Jeff Koons».
Γενική άποψη της έκθεσης Jeff Koons: «Aφροδίτη» του Lespugue © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν
«Αφροδίτη του Lespugue» (εμπρόσθια όψη), 28.000 χρόνια πριν το παρόν (πιστοποιημένο αντίγραφο) Muséum national d’histoire naturelle, Musée de l’Homme, Παρίσι, HA – 19030 © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν
Σε μένα λειτούργησε αυτή η μετάβαση από τη σκοτεινιά της μιας αίθουσας και την παρατήρηση των έργων που κατασκεύασαν οι πρόγονοι του ανθρώπινου είδους που εμείς βαφτίσαμε «Αφροδίτες» και είναι πληθωρικές, καμπυλωτές, συμμετρικές όσο το δυνατόν. Κι όταν πια το μάτι μου είχε συνηθίσει στο σκοτάδι βγήκε στο φως και τον θάμπωσε η γυαλιστερή πορτοκαλί «Αφροδίτη» του Koons τοποθετημένη στο κέντρο της φωτεινής αίθουσας.
Η Αφροδίτη Γκόνου το περιέγραψε πολύ ορθά: «Η σημερινή Balloon Venus του Koons μας δημιουργεί ένα αίσθημα δέους μπαίνοντας σε αυτή την αίθουσα και βλέποντας αυτό το καταπληκτικό γλυπτό, έχουμε αυτή την αίσθηση που ίσως είχε και τότε αυτός ο παλαιολιθικός άνθρωπος. Σίγουρα είναι κάτι που βλέπουμε και λέμε «Πωπω ουάου! Πώς τα κατάφερε κάποιος να το κάνει αυτό»; Να κάνει κάτι που να φαίνεται αέρινο αλλά να είναι φτιαγμένο από ατσάλι, να γυαλίζει.
Αλλά το πιο σημαντικό απ’ όλα είναι ότι είναι ένα σημείο για να μαζευτούμε και να αισθανθούμε ότι ανήκουμε. Έχει πει πολλές φορές ο Jeff Koons αυτό που τον ενδιαφέρει πολύ είναι όλοι μας μπαίνοντας σε αυτή την αίθουσα να αισθανθούμε μια σύνδεση. Αυτή η παιδικότητα που έχει λόγω του στοιχείου του μπαλονιού. Ίσως παιδικές μας αναμνήσεις. Ίσως το ότι είναι τόσο όμορφο, ίσως το χρώμα του. Έχει σημασία και το βλέπουμε ήδη οτι είναι ένα από τα αντικείμενα στα οποία όποιος κι αν μπει είτε ξέρει για τέχνη, είτε δεν ξέρει για τέχνη, κάπως αισθάνεται πολύ ωραία.
Έχω παρατηρήσει ότι περνάει πιο πολύ ώρα ο επισκέπτης σε αυτό το έργο, από τους ανθρώπους που βλέπω να μπαίνουν στην αίθουσα σε εκθέσεις που έχουμε περισσότερα αντικείμενα, τα οποία κανένας τα περνάει γρήγορα, κοιτάζει/προσπερνάει και φεύγει. Εδώ μένουν, φωτογραφίζονται, κοιτάζουν, κοιτάζουν τον εαυτό τους πάνω σε αυτό.
Τώρα το τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τον καθένα… έχουν γραφτεί πάρα πολλά. Ότι μας θυμίζει τη σημερινή εποχή, τον καταναλωτισμό, τη διαφήμιση, τα πολλά αντικείμενα, το ότι κανουμε υπερ-παραγωγή. Μπορεί όμως κάποιος να δει μόνο και μόνο τον εαυτό του. Μπορεί για πρώτη φορά κάποιος να αισθανθεί ότι “ρε παιδί μου πέρασα πολύ ωραία σήμερα στο μουσείο… μου άρεσε αυτό”. Ενώ πολλές φορές μπορεί κάποιος να μπει στο μουσείο και να πει δεν αισθάνθηκα, δεν κατάλαβα, κάποιος πρέπει να μου εξηγήσει τι έγινε. Εδώ νομίζω ότι γίνεται άμεσα η σύνδεση και μας δίνει τη δυνατότητα να σκεφτούμε πολλά».
«Αφροδίτες της Παραβίτα I-II», 22.000-20.000 χρόνια πριν το παρόν (πιστοποιημένα αντίγραφα) Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο του Τάραντα (MArTA), 139802, 139803 © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν
Γενική άποψη της έκθεσης Jeff Koons: «Aφροδίτη» του Lespugue © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν
Είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση με έναν αφηγηματικό άξονα που μπορεί να λειτουργήσει από ένα παιδί ίσαμε έναν εκπαιδευμένο φιλότεχνο. Γίνεσαι ο παρατηρητής – θεατής που όταν πλησιάσει το έργο θα δεις την αντανάκλασή σου. Από το ειδώλιο, το παλαιολιθικό που παρατηρούσες, τώρα παρατηρείς το είδωλό σου και χάνεσαι σε σκέψεις, με όλες τις αισθήσεις σε λειτουργία.
Άφησα για το τέλος τα όσα ενδιαφέροντα είπε ο ίδιος ο Jeff Koons όταν πήρε τον λόγο:
«Πιστεύω ότι η έκθεση είναι πολύ επίκαιρη για τη στιγμή που ζούμε. Μιλήσαμε για τη συγκέντρωση των ειδωλίων της Αφροδίτης, αυτών των Παλαιολιθικών ειδωλίων. Και είναι υπέροχο. Είναι ξεχωριστό το γεγονός ότι μέσα στον χρόνο κάποιος ασχολείται μαζί τους. Νομίζω ότι το πιο σημαντικό, είναι αυτό που όλοι εμείς μοιραζόμαστε εδώ μαζί σε αυτή την αίθουσα. Και είναι η ένωση όλων μας, αυτό που μοιραζόμαστε ως ένα οικουμενικό λεξιλόγιο. Κάποια από αυτά αφορούν τη βιολογική μνήμη, τη σημασία της γλώσσας, τη σημασία της αφήγησης, τη σημασία του πώς να εκφράζουμε συναισθήματα και συγκινήσεις, το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος, το πώς να περιγράψεις αυτή τη στιγμή στον χρόνο. Και το βλέπουμε αυτό από άτομα που έζησαν περίπου 45.000 με 40.000 χρόνια πριν και το πώς αυτό συνδέεται με εμάς σήμερα.
Αυτό που είναι σημαντικό, είναι αυτή η γλώσσα που μοιραζόμαστε, που έχουμε κοινή, που μας δίνει έναν λόγο να μπορούμε να αντιμετωπίζουμε κάθε μέρα με μια αισιοδοξία, ότι μπορούμε να συνεχίσουμε να εξελισσόμαστε, ότι μπορούμε να φτιάξουμε μια καλύτερη ζωή για τους εαυτούς μας και επίσης να τη μοιραστούμε με την κοινότητα. Αυτοί οι άνθρωποι ενσωμάτωναν γνώση — όποια γνώση διέθεταν για τη ζωή, για την πιθανή αναπαραγωγή, ακόμη και για το πώς να συγκροτούν μια κοινότητα. Τα μοιράζονταν αυτά μεταξύ τους. Και νομίζω ότι αυτό που πραγματικά αφορά αυτή η έκθεση είναι αυτό το μοίρασμα της πληροφορίας. Δεν θα μπορούσα να είμαι πιο ικανοποιημένος ή χαρούμενος που συμμετέχω σε μια τέτοια έκθεση αυτή τη στιγμή.
Η τέχνη άλλαξε τη ζωή μου απόλυτα. Όταν μπήκε στη ζωή μου, μου έδωσε έναν τρόπο να “γίνω”, να μπορώ να αλληλεπιδρώ με τον κόσμο. Μου επέτρεψε να συνδεθώ με άλλους ανθρώπους. Και με άφησε να συμμετάσχω με όλες μου τις δυνάμεις στο να γίνω ένα όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένο άτομο. Και αυτό αφορά όλους τους τομείς της ζωής: ως σύζυγος, ως γονέας, ως καλλιτέχνης, με κάθε τρόπο μέσα στην κοινότητά μου. Το να μπορώ να βρίσκομαι εδώ και να είμαι σε διάλογο, όχι μόνο με τις Αφροδίτες που αποτελούν μέρος της έκθεσης, αλλά με ολόκληρη την ιστορία — μέσα από τους διαφορετικούς ποιητές που αναφέρονται σε μια Αφροδίτη, ή κοιτάζοντας τους πίνακες του Τισιανού, δημιουργώντας αυτή την αισθησιακή ποιότητα του φωτός, του συναισθήματος και της αίσθησης, και όλες τις διαφορετικές συνδέσεις που δένουν με ένα οικουμενικό λεξιλόγιο… αυτό το βαθύ λεξιλόγιο που μπορείτε να βιώσετε σε αυτή τη συζήτηση μέσα στην έκθεση. Θέλω, λοιπόν, πραγματικά να ευχαριστήσω την ομάδα εδώ που το οργάνωσε αυτό και είχε το όραμα για μια τέτοια έκθεση. Σας ευχαριστώ.»
O Jeff Koons με το έργο του Balloon Venus Lespugue (Orange) στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Φωτoγραφία: Πάρις Ταβιτιάν © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Σχετικά με τη δική του δουλειά και την Αφροδίτη του Lespugue ο Jeff Koons είπε:
«Κοίταξα τις διάφορες παλαιολιθικές Αφροδίτες, αλλά αυτό που λάτρεψα ήταν η μοντερνιστική της ποιότητα. Και, ξέρετε, με κάνει να σκέφτομαι αυτό το είδος προφίλ που έχει, αυτή την πολύ γραμμική ποιότητα, σε συνδυασμό με την πληθωρικότητα της φόρμας της, αλλά με μια πολύ μοντερνιστική αίσθηση. Αν σκεφτώ το γλυπτό, κοιτάζοντας απλώς την επιφάνεια του έργου, είναι πολύ ανακλαστική. Και ασχολήθηκα με τις αντανακλάσεις, με τις ανακλαστικές επιφάνειες, μέσω της φιλοσοφίας. Όταν διάβαζα φιλοσοφία, η λέξη που συναντούσα πιο συχνά ήταν το “αντανακλώ” και η “αντανάκλαση”. Και όλη η διαδικασία αφορά τη διαχείριση της αντανάκλασης, το να στοχάζεσαι τα πράγματα, να σκέφτεσαι τον εαυτό σου σε σχέση με τα πράγματα και να “αντανακλάς” γενικά πάνω στα πράγματα.
Υπάρχουν όμως τόσα πολλά στη ζωή που μας λένε σχεδόν να μην ασχολούμαστε με τον εαυτό μας. Ο Νάρκισσος —κατά κάποιο τρόπο αυτός ο μύθος είναι πολύ καταστροφικός— γιατί οι άνθρωποι νιώθουν ότι δεν μπορούν να κοιτάξουν τον εαυτό τους. Νιώθουν ότι δεν πρέπει πραγματικά να ασχολούνται με τους εαυτούς τους, να κοιτάζουν τα δικά τους θέματα, ενώ στην πραγματικότητα θα έπρεπε να συμβαίνει το αντίθετο: θα έπρεπε να ανοιχτούμε και να κοιτάξουμε πραγματικά τον εαυτό μας, ώστε να μπορέσουμε να αποδεχτούμε τον εαυτό μας. Και από εκείνο το σημείο, μπορούμε να πάμε προς τα έξω και να ανοιχτούμε στον κόσμο, και να κάνουμε αυτές τις αλληλεπιδράσεις και να ασχοληθούμε με έργα τέχνης· μπορούμε να έχουμε την Pop Art που φαίνεται να κάνει όλα αυτά τα πράγματα που βρίσκονται στον εξωτερικό μας κόσμο, αλλά τελικά εκεί που μας οδηγεί πραγματικά είναι στην αποδοχή, όπου αποδεχόμαστε τους άλλους ανθρώπους. Έτσι, πρώτα αποδεχόμαστε τον εαυτό μας και μετά αποδεχόμαστε τους άλλους.
«Αφροδίτη του Willendorf», 29.500 χρόνια πριν το παρόν (πιστοποιημένο αντίγραφο) Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Βιέννης, PRAE-44.686 © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν
Στην ελληνική τέχνη, η βάση της φιλοσοφίας βρίσκεται εκεί. Και όσον αφορά το σφαιρικό σχήμα, τα μπαλόνια θέλουν αυτόματα να γίνουν στρογγυλά. Αυτό είναι το φυσικό τους σχήμα. Έτσι, αυτές τις “Balloon Venus” που σκέφτηκα να φτιάξω κοιτάζοντας αυτά τα παλαιολιθικά κομμάτια, ήθελα να τις φτιάξω από μεμβράνη. Και έχουμε την εσωτερική μας ζωή και αλληλεπιδρούμε με τον εξωτερικό κόσμο. Έτσι, έχουμε αυτή την αλληλεπίδραση “μέσα-έξω” όλη την ώρα. Σκέφτηκα, λοιπόν, ότι η μεμβράνη, που λειτουργεί σαν ένα είδος δέρματος, έχοντας αυτή την επιφάνεια μεμβράνης, θα ήταν ένας διάλογος για την εσωτερική επεξεργασία των πραγμάτων και μετά για την αλληλεπίδρασή μας με τον εξωτερικό κόσμο.
Σκεπτόμενος την Παλαιολιθική εποχή, ίσως ένας κυνηγός να κοίταζε το θήραμά του και να έβλεπε ότι τα έντερα διογκώνονταν και ότι τα άλλα όργανα άρχιζαν να επεκτείνονται, οι εσωτερικές μεμβράνες αυξάνονταν, και να σκέφτηκε: “Θα μπορούσα να φτιάξω κάτι από αυτό” και έτσι να σχημάτιζε ένα αντικείμενο όπως η “Balloon Venus”. Προήλθε από ένα πολύ βαθύ εσωτερικό σημείο μέσα σε έναν οργανισμό. Έτσι, μπορούμε να σκεφτούμε τη δική μας ύπαρξη όταν κοιτάζουμε τις Αφροδίτες, αυτά τα ειδώλια· μπορούμε να νιώσουμε τη βαθύτητα μέσα τους. Είναι ενσωματωμένη η βιολογική μνήμη τού να είσαι άνθρωπος και το τι είναι σχετικό και σημαντικό για εμάς. Έτσι, η δική μου προσπάθεια αυτή τη φορά ήταν να παίξω με αυτή την αίσθηση της σπουδαιότητας, του νοήματος, αυτού που είναι πραγματικά σχετικό, και να ασχοληθώ φιλοσοφικά με τον εαυτό μας στον κόσμο σήμερα και την αλληλεπίδρασή μας μέσα σε αυτόν τον κόσμο.
Για κάθε “Balloon Venus” που έφτιαξα, επέλεξα διαφορετικά χρώματα. Θα μπορούσε να είναι μια κίτρινη, μια πορτοκαλί, μια ματζέντα. Έφτιαξα πέντε διαφορετικά χρώματα. Αλλά προσωπικά, απολαμβάνω το πορτοκαλί γιατί σχετίζεται με τη γη. Είναι το πιο “γήινο” από τα χρώματα με τα οποία δουλεύω. Οπότε νομίζω ότι αυτό αντηχεί· έχει ένα χρώμα που μοιάζει με τον γήινο πηλό».
«Αφροδίτες της Παραβίτα I-II», 22.000-20.000 χρόνια πριν το παρόν (πιστοποιημένα αντίγραφα) Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο του Τάραντα (MArTA), 139802, 139803 © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν
Κλείνοντας ο Jeff Koons έκανε και μια αναφορά στο πώς ξεκινησε η δημιουργία των ατσάλινων έργων του που αντανακλούν.
«Η πρώτη φορά που δούλεψα ποτέ με ανοξείδωτο ατσάλι ήταν όταν περπατούσα στην Πέμπτη Λεωφόρο στη Νέα Υόρκη και είδα σε μια βιτρίνα ένα τρενάκι φτιαγμένο από την εταιρεία Jim Beam. Ήταν βαγόνια για ποτό και περιείχαν bourbon. Το κοίταξα και ήταν φτιαγμένο από πορσελάνη και πλαστικό. Σκέφτηκα ότι αυτό θα ήταν ένα πραγματικά ενδιαφέρον ready-made. Αλλά, ξέρετε, σκέφτηκα: “Ω, θα μπορούσα να το φτιάξω από ανοξείδωτο ατσάλι”. Θα μπορούσα να δημιουργήσω αυτού του είδους την τεχνητή πολυτέλεια. Θα το γυάλιζα, θα το έκανα εντελώς ανακλαστικό και θα μπορούσα να το επιστρέψω στον κατασκευαστή, στην Jim Beam, και να αντικαταστήσω την “ψυχή” με το αντικείμενο — γιατί η ψυχή ήταν το αλκοόλ. Και μετά θα τοποθετούσαν ξανά εκείνη τη σφραγίδα του φόρου κατανάλωσης, η οποία είναι κάτι σαν το “δέρμα” της σφραγίδας. Έτσι, η επιθυμία μου ήταν η “οπτική μέθη”: να φτιάξω κάτι που δεν ήταν πραγματικά ένα πολυτελές υλικό, αλλά βασιζόταν σε κάτι προλεταριακό. Βασιζόταν στο να υπηρετεί τον κόσμο — από τέτοιο ανοξείδωτο ατσάλι είναι φτιαγμένα τα κουτάλια, τα πιρούνια, τα πιάτα. Και τι συνέβη μετά; Αυτή είναι και η ομορφιά της τέχνης, η συνδεσιμότητά της, η πολύ διαισθητική ανταπόκριση. Αυτό που διατηρεί το αλκοόλ σε καλή κατάσταση είναι το ανοξείδωτο ατσάλι τύπου 304. Αυτό χρησιμοποιούν για τις σωληνώσεις στα αποστακτήρια. Αυτή όμως είναι η μαγική πλευρά. Είναι η μεταφυσική πλευρά της τέχνης, το να μπορεί να συνδέεται με τα πράγματα. Αυτή, λοιπόν, ήταν η πρώτη μου χρήση του υλικού.
Ελπίζω λοιπόν το έργο να είναι οπτικά μεθυστικό, να προκαλεί το ενδιαφέρον και να επιβεβαιώνει τον θεατή. Να επιβεβαιώνει εσάς και ότι όλα αυτά αφορούν εσάς. Αφορούν αποκλειστικά τη δική σας εμπειρία κατά την αλληλεπίδραση με το έργο και το γεγονός ότι το έργο αποδέχεται τα πάντα. Αντανακλά τα πάντα μέσα στο περιβάλλον. Ποτέ δεν διαχωρίζει τίποτα. Δεν λέει “αυτό δεν πρόκειται να το αντανακλάσω”. Είναι αποδεκτό προς τα πάντα».
Jeff Koons Balloon Venus Lespugue (Orange), 2013-2019 Ανοξείδωτος ανακλαστικός χάλυβας με διάφανη χρωματική επίστρωση 266,9 x 124,1 x 104,7 εκ. 1/5 μοναδικές εκδόσεις Συλλογή Homem Sonnabend Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Η έκθεση συνοδεύεται κι από έναν αναλυτικό κατάλογο που μέσα του κρύβει μια εικόνα που δείχνει και την ποιότητα του Jeff Koons ως καλλιτέχνη, όπως μας είπε ο Δρ Παναγιώτης Ιωσήφ:
«Θα κλείσω λέγοντας ένα πράγμα που πραγματικά νομίζω ότι είναι αυτό που εγώ κρατάω, γιατί με εντυπωσίασε περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Όταν θα πάρετε τον κατάλογο στα χέρια σας, θα δείτε ότι υπάρχει μια ακτινογραφία, μια εικόνα από τον αξονικό τομογράφο που δείχνει το εσωτερικό της Αφροδίτης που δημιούργησε ο Jeff Koons. Και μέσα σ’ αυτήν φαίνονται όλες οι πτυχώσεις που δημιουργούνται όταν όλοι μας έχουμε δέσει ένα μπαλόνι. Είναι σημεία του έργου του Jeff Koons που δεν φαίνονται, δεν είναι ορατά. Κι όμως επέμενε και προσπάθησε πάρα πολύ να τα αποτυπώσει και στην ερώτηση που του έκανα απάντησε ότι “αυτά γίνονται γιατί οφείλω να είμαι τίμιος/ειλικρινής απέναντι στον άνθρωπο που χρησιμοποιεί το ίδιο το αντικείμενο. Δεν θα έφτιαχνα κάτι κούφιο και κάτι φτηνό όταν πρέπει να το φτιάξω για να τον τιμήσω με αυτόν τον τρόπο”.
Θεωρώ ότι είναι τρομακτικά σημαντικό να αντιλαμβάνεται κάποιος ότι ο καλλιτέχνης σκέφτεται τον άνθρωπο, τον καταναλωτή, να το πω έτσι, που θα το αγοράσει, αλλά κυρίως τον άνθρωπο που θα το δει ακόμη κι αν το παρατηρήσει. Θυμηθείτε ότι συνήθως οι καλλιτέχνες δεν δουλεύουν τα κομμάτια που δεν είναι ορατά, είναι αυτό το non finito που έχει πει και ο Μιχαήλ Άγγελος σε πολύ μεγάλο βαθμό, μεταξύ άλλων περιπτώσεων. Εδώ νομίζω ότι έχουμε μια αντιστροφή ή μια “ανωμαλία” στην εξέλιξη της ιστορίας της τέχνης και θα ήθελα πραγματικά να ευχαριστήσω τον Jeff Koons που μοιράστηκε μαζί μας αυτή τη “γωνία” μεταξύ πολλών άλλων γωνιών του έργου του».
«Αφροδίτη του Lespugue» (οπίσθια όψη), 28.000 χρόνια πριν το παρόν (πιστοποιημένο αντίγραφο) Muséum national d’histoire naturelle, Musée de l’Homme, Παρίσι, HA – 19030 © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν
Jeff Koons Balloon Venus Lespugue (Orange), 2013-2019 Ανοξείδωτος ανακλαστικός χάλυβας με διάφανη χρωματική επίστρωση 266,9 x 124,1 x 104,7 εκ. 1/5 μοναδικές εκδόσεις Συλλογή Homem Sonnabend Φωτογραφία: Πάρις Ταβιτιάν © Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Info έκθεσης:
Jeff Koons: «Αφροδίτη» του Lespugue | Moυσείο Κυκλαδικής Τέχνης
The post Jeff Koons: «Αφροδίτη» του Lespugue στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης – Ένα μεγάλο “Βig Βang” ταξίδι στον χρόνο και οι αντανακλάσεις του εαυτού μας appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα