Με το άρθρο 215 του Ν. 3463/2006 – Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων είχε θεσπισθεί το δικαίωμα (25) πολιτών να προτείνουν θέματα στο δημοτικό συμβούλιο.
Αυτό ήταν ένα συγκεκριμένο εργαλείο άμεσης συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας. Αμεσης δημοκρατίας.
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Ν. 5314/2026, στο άρθρο 126 κατήργησε την ανωτέρω διάταξη και στην πράξη έναν συγκεκριμένο και ουσιαστικό μηχανισμό συμμετοχής των πολιτών στα τοπικά ζητήματα.
Μπορεί ο νομοθέτης, από τη μία πλευρά, να διακηρύσσει την ανάγκη ενίσχυσης της συμμετοχής των πολιτών στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και, από την άλλη, να αφαιρεί από τους πολίτες έναν συγκεκριμένο μηχανισμό με τον οποίο μπορούσαν να προκαλέσουν τη συζήτηση ενός θέματος στο δημοτικό συμβούλιο;
Το ερώτημα είναι συνταγματικό και θεσμικό.
Με το άρθρο 10 του Συντάγματος θεσπίζεται το δικαίωμα στη συλλογική αναφορά, όπως ήταν διατυπωμένη και στο προηγούμενο άρθρο που καταργήθηκε.
Στο άρθρο 5 του Συντάγματος καθορίζεται η συμμετοχή στην κοινωνική και πολιτική ζωή.
Το άρθρο 5Α του Συντάγματος κατοχυρώνει το δικαίωμα στην πληροφόρηση, η οποία έχει σχέση και με τη διαβούλευση, η οποία θα πρέπει να προηγείται ειδικά όταν πρόκειται στο δημοτικό συμβούλιο να συζητηθούν θέματα μείζονος σημασίας και σπουδαιότητας για την τοπική κοινωνία.
Το άρθρο 25 θεσμοθετεί την αποτελεσματική άσκηση των δικαιωμάτων και την αναλογικότητα. Επιβάλλει στα κρατικά όργανα να διασφαλίζουν την «ανεμπόδιστη και αποτελεσματική» άσκηση των δικαιωμάτων, με σεβασμό στην αρχή της αναλογικότητας.
Η ανωτέρω κατάργηση εναντιώνεται στις συνταγματικές διατάξεις.
Επίσης, ο Ν. 5314/2026, που κατήργησε το εν λόγω δικαίωμα, περιλαμβάνει ειδικό Β’ Μέρος, για την κύρωση του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας σχετικά με το δικαίωμα συμμετοχής στις υποθέσεις της τοπικής αρχής.
Στο Πρόσθετο Πρωτόκολλο αναγνωρίζεται το δικαίωμα συμμετοχής στις υποθέσεις μιας τοπικής αρχής σε κάθε πρόσωπο που βρίσκεται υπό τη δικαιοδοσία του.
Επίσης ορίζεται ρητά ότι ο νόμος θα προβλέπει μέτρα για τη διευκόλυνση της άσκησης του δικαιώματος.
Τέλος, ορίζεται ότι οποιοσδήποτε περιορισμός στην άσκηση του δικαιώματος συμμετοχής στις υποθέσεις μιας τοπικής αρχής πρέπει να προβλέπεται από τον νόμο και να συνάδει με τις διεθνείς νομικές υποχρεώσεις του συμβαλλόμενου μέρους.
Το άρθρο 28 §1 του Συντάγματος προβλέπει ότι οι διεθνείς συμβάσεις, από την κύρωσή τους, υπερισχύουν από κάθε αντίθετη διάταξη νόμου.
Εν προκειμένω, ο ίδιος νόμος κυρώνει το Πρόσθετο Πρωτόκολλο με τις παραπάνω υπερεθνικής ισχύος διατάξεις και από την άλλη, με τον ίδιο νόμο τις καταργεί!
Ητοι, καταργεί το δικαίωμα της ομάδας πολιτών να προτείνει προς συζήτηση θέματα στο δημοτικό συμβούλιο παραβιάζοντας κατάφωρα τις διατάξεις των άρθρων 5 §1, 10 §1, 10 §3, 5Α, 25 §1, 28 §1 και 102 του Συντάγματος και του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου, το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα συμμετοχής στις υποθέσεις της τοπικής αρχής και απαιτεί πραγματικές διαδικασίες συμμετοχής των κατοίκων.
Μετά τα ανωτέρω, οι πολίτες μετατρέπονται σε απλοί ψηφοφόροι και στερούνται του δικαιώματος να διαθέτουν έναν αποτελεσματικό θεσμικό μηχανισμό μέσω του οποίου να μπορούν να θέσουν υπόψη του δημοτικού συμβουλίου ένα ζήτημα τοπικού ενδιαφέροντος και να ζητήσουν από το αρμόδιο συλλογικό όργανο να το συζητήσει.
Η κατάργηση αυτή έχει δημιουργήσει πλείστα προβλήματα στις τοπικές κοινωνίες, όπου οι πολίτες αισθάνονται αδικημένοι και ανήμποροι να υπερασπιστούν και να διεκδικήσουν τη λήψη απόφασης σε σημαντικά ζητήματα για τον τόπο τους.
Οπότε υφίσταται σοβαρό ζήτημα συνταγματικότητας, αλλά και συμβατότητας της σχετικής ρύθμισης με το ευρωπαϊκό κεκτημένο στον τομέα της συμμετοχής των πολιτών στις υποθέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης όπως αυτό αποτυπώνεται ιδίως στον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας και στο Πρόσθετο Πρωτόκολλό του για το δικαίωμα της συμμετοχής στις υποθέσεις μιας τοπικής αρχής και υφίσταται αδήριτη η ανάγκη αντικατάστασης του άρθρου 125 και επαναφοράς του καταργηθέντος δικαιώματος.
*Συνταξιούχου δικηγόρου, πολιτικού επιστήμονος
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr