Λίγες ώρες από τη στιγμή που ο Νετανιάχου διέταξε τον αρχηγό γενικού επιτελείου και τον επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών να ξεκινήσουν ανθρωποκυνηγητό εναντίον των στρατιωτών που μίλησαν στο «NAZA», μας δόθηκε η ευκαιρία να συμμετάσχουμε σε ένα διαδικτυακό στρογγυλό τραπέζι με τους δημιουργούς του ντοκιμαντέρ.
Περιμένοντας να ανοίξει η σύνδεση από τη Νέα Υόρκη με το Λονδίνο, όπου έχουν βρει καταφύγιο τις τελευταίες εβδομάδες οι Γιουβάλ Aμπραχάμ και Ρέιτσελ Σορ, πληκτρολόγησα τη λέξη «NAZA» στο Google. Το πρώτο αποτέλεσμα (που συνοδευόταν από τη σεμνή ένδειξη «χορηγούμενο») με έστελνε στο fake ντοκιμαντέρ με τον ίδιο τίτλο που δημιούργησε το ισραηλινό κράτος.
Η πικρία
«Είναι σίγουρα εκνευριστικό και το έκαναν για να παραπλανήσουν το κοινό», εξηγεί ο Γιουβάλ Aμπραχάμ, συμπληρώνοντας όμως ότι οι θεατές «είναι αρκετά έξυπνοι για να σκεφτούν για τον εαυτό τους». Και τα εισιτήρια τον επιβεβαιώνουν, καθώς η ταινία εισέρχεται δυναμικά στα box office δεκάδων χωρών – και των ΗΠΑ. Ο ίδιος πάντως δεν κρύβει την πικρία του για την έλλειψη μεγαλύτερης στήριξης που θα περίμενε από δημοσιογράφους εντός και εκτός του Ισραήλ, καθώς κλιμακώνονται οι επιθέσεις εναντίον τους από το ισραηλινό κράτος. Σχετικά όμως με τις διώξεις από το καθεστώς Νετανιάχου, θεωρεί ότι η δημοσιογραφική προεργασία που έγινε με τη βοήθεια της εφημερίδας Guardian θα προστατεύσει την ταυτότητα των πηγών τους.
Σε όλη τη διάρκεια της συνέντευξης οι δύο δημιουργοί φροντίζουν η κουβέντα να μην ξεστρατίσει από την κεντρική παραδοχή του ντοκιμαντέρ: Πίσω από την ανθρωποσφαγή στη Γάζα δεν βρίσκονται μόνο ακροδεξιοί πολιτικοί σαν τον Μπεν-Γκβιρ, αλλά η φιλελεύθερη, κοσμική ελίτ του Ισραήλ. Ο Γιουβάλ Aμπραχάμ θυμάται να μεγαλώνει σε μια χώρα όπου οι «γονείς πετούσαν από τη χαρά τους αν τα παιδιά τους έμπαιναν στις μυστικές υπηρεσίες… Ηταν το μεγάλο ιδανικό της ισραηλινής κοινωνίας».
Η επιλογή του Τελ Αβίβ σαν φόντο της ταινίας συνδέεται άμεσα με αυτές τις παρατηρήσεις. «Το επιλέξαμε», λέει η Ρέιτσελ Σορ, «όχι μόνο γιατί εκεί βρίσκεται το αρχηγείο του ισραηλινού στρατού, αλλά γιατί οι αξιωματικοί που μας μίλησαν συνδέονται με την πόλη ως μέλη της φιλελεύθερης ελίτ της ισραηλινής κοινωνίας».
«Πίσω από την ανθρωποσφαγή στη Γάζα δεν βρίσκονται μόνο ακροδεξιοί πολιτικοί σαν τον Μπεν-Γκβιρ, αλλά η φιλελεύθερη, κοσμική ελίτ του Ισραήλ»
Αυτές όμως οι εικόνες του Τελ Αβίβ, με την κοινοτοπία της καθημερινότητας των κατοίκων του, φέρνουν γρήγορα τη συζήτηση και στην ταινία «Ζώνη ενδιαφέροντος», του Τζόναθαν Γκλέιζερ, ο οποίος παρεμπιπτόντως είναι και εκτελεστικός παραγωγός στο «NAZA».
Η εικόνα των ναζιστών που συνεχίζουν ανέμελα τη ζωή τους δίπλα στο στρατόπεδο εξόντωσης του Αουσβιτς διαπερνά το ντοκιμαντέρ και οι δημιουργοί του δεν φοβούνται τέτοιου είδους συγκρίσεις. Η φιλοσοφία τους στηρίζεται σε μια φράση του Γκλέιζερ που έλεγε ότι «τα θύματα βρίσκονται εκτός του οπτικού μας πεδίου, αλλά δεν φεύγουν ποτέ από το μυαλό μας».
Συζητώντας για τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στην επιλογή των στόχων στη Γάζα, ο Γιουβάλ Aμπραχάμ παρατηρεί ότι «υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ των μαζικών υποκλοπών και των μαζικών δολοφονιών» και περιγράφει δύο παράλληλες διαδικασίες: το λογισμικό υποκλοπών δημιουργήθηκε από τον ισραηλινό στρατό και την περίφημη Μονάδα 8200, για να πουληθεί στη συνέχεια στον ιδιωτικό τομέα.
Αντίθετα, στην περίπτωση των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης (που χρησιμοποιούν τις υποκλαπείσες συνομιλίες για να εντοπίζουν τους στόχους τους), ο ισραηλινός στρατός χρειαζόταν να στηριχθεί στις μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες του χώρου. Το τελικό αποτέλεσμα είναι μια διαπλοκή συμφερόντων και εταιρειών όπου, εκτός από τις ισραηλινές start up, συναντάς μεγαθήρια του κλάδου, όπως η Microsoft, η Amazon και η Palantir, στους servers των οποίων αποθηκεύονταν τα δεδομένα για τις ζωές (και τον θάνατο) των Παλαιστινίων.
«Σκεφτείτε, έγραφε ο ποιητής Μοσάμπ Αμπού Τόχα, να μεταδίδονται ζωντανά εικόνες από τους θαλάμους αερίων και κανένας να μη δίνει σημασία»
Και οι Παλαιστίνιοι; Θέλησα να μεταφέρω στους δημιουργούς του «NAZA» τη σκέψη του Παλαιστίνιου ποιητή Μοσάμπ Αμπού Τόχα, ο οποίος αναρωτιόταν τι πραγματικά σημαίνει για την ανθρωπότητα να δίνει βάρος στις «αποκαλύψεις» του «NAZA» τη στιγμή που οι Παλαιστίνιοι μετέδιδαν σε απευθείας σύνδεση τη σφαγή τους.
Μικρές ρωγμές
Σκεφτείτε, έγραφε ο βραβευμένος με Πούλιτζερ ποιητής, ένα θύμα του Ολοκαυτώματος να μεταδίδει ζωντανά εικόνες από τους θαλάμους αερίων και κανένας να μην του δίνει σημασία. Αλλά όταν ναζιστές αξιωματούχοι, υπό καθεστώς πλήρους ανωνυμίας, αναγνωρίζουν αυτά τα εγκλήματα, οι πάντες ακούν με προσοχή.
«Είναι πραγματικά άδικο», μου απάντησε ο Γιουβάλ Aμπραχάμ, «αυτοί που δεν άκουσαν τους Παλαιστίνιους να πιστεύουν τους Ισραηλινούς στρατιώτες. Θεωρώ όμως ότι οφείλαμε να κάνουμε (το ντοκιμαντέρ) για να δημιουργήσουμε μια όσο το δυνατόν ευρύτερη συμμαχία που θα μπορέσει να σταματήσει αυτά τα εγκλήματα».
Ο ίδιος φαίνεται να πιστεύει ακόμη στις μικρές ρωγμές της ισραηλινής κοινωνίας, χωρίς όμως να τρέφει αυταπάτες για το τι πιστεύει η μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού. «Η φράση “Δεν υπάρχουν αθώοι στη Γάζα”», μας εξηγεί, «νομιμοποιήθηκε από τα μέσα ενημέρωσης όχι μόνο στη Δεξιά αλλά και στο Κέντρο και την Κεντροαριστερά. Οταν λοιπόν τόσοι άνθρωποι σε μια κοινωνία νομιμοποιούν αυτή τη βία, η απανθρωποποίηση του άλλου γίνεται σαν το νερό που κολυμπάς».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr