Περίπου 20.000 άνθρωποι επισκέφθηκαν φέτος το Platforms Project 2026 – Independent Art Fair, τη διεθνή φουάρ αφιερωμένη στις καλλιτεχνικές πλατφόρμες και την ανεξάρτητη εικαστική σκηνή, στο Καπνεργοστάσιο της Βουλής των Ελλήνων. Μαζί με περισσότερους από 1.100 καλλιτέχνες και 66 πλατφόρμες από 22 χώρες, όπως μοιράζεται στο ελc, o Μιχάλης Αργυρού, συνδιευθυντής του Platforms Project, άνθρωποι όλων των ηλικιών βρέθηκαν στον ίδιο χώρο δημιουργώντας «μια αόρατη γεωγραφία ανθρώπινων σχέσεων». Αυτή είναι και η ουσία πέρα από τους αριθμούς, όπως σημειώνει ο Μιχάλης Αργυρού, μιλώντας για το φετινό Platforms Project αλλά και για την πορεία του στον χρόνο, καθώς συμπληρώνει 14 χρόνια παρουσίας ως θεσμός.
Ο Μιχάλης Αργυρού είναι εικαστικός καλλιτέχνης, creative director και σκηνογράφος με πολυετή παρουσία στον χώρο της σύγχρονης τέχνης και του πολιτισμού. Έχει διατελέσει διευθυντής της Art Athina και συνδιευθυντής της Μπιενάλε της Αθήνας, ενώ έχει ιδρύσει το Κέντρο Τέχνης και Πολιτισμού Beton7. Το 2025 δημιούργησε το Θέατρο Μαβίλη, έναν νέο χώρο σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας στην Αθήνα. Μιλήσαμε μαζί του για τον απόηχο του Platforms Project 2026 και την αναγκαιότητά του «για τους καλλιτέχνες που χρειάζονται έναν τόπο για να συναντηθούν και για τις ανεξάρτητες πλατφόρμες που χρειάζονται ένα πραγματικό διεθνές δίκτυο».
Τώρα που ολοκληρώθηκε η φετινή διοργάνωση, ποια είναι η πρώτη εικόνα που σας μένει από το Platforms Project 2026;
Οι άνθρωποι. Αυτό είναι το πρώτο που μου μένει. Περίπου 20.000 επισκέπτες μέσα σε μόλις τέσσερις ημέρες. Άνθρωποι όλων των ηλικιών να βρίσκονται στον ίδιο χώρο με περισσότερους από 1.100 καλλιτέχνες και 66 πλατφόρμες από 22 χώρες. Και έχει σημασία πού συνέβη όλο αυτό. Το Platforms Project πραγματοποιείται στο Καπνεργοστάσιο, έναν εμβληματικό χώρο που ανήκει στη Βουλή των Ελλήνων. Μια μεγάλη διεθνής συνάντηση της ανεξάρτητης σύγχρονης τέχνης βρίσκεται μέσα σε ένα από τα πλέον θεσμικά πλαίσια της χώρας. Τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργηθεί μια πολύ καλή και ουσιαστική σχέση με τη Βουλή των Ελλήνων και τους ανθρώπους του Καπνεργοστασίου. Μια σχέση εμπιστοσύνης και αμοιβαίου σεβασμού, που αποδεικνύει ότι ο θεσμός και η ανεξάρτητη δημιουργία δεν χρειάζεται να βρίσκονται απέναντι. Ανεξαρτησία δεν σημαίνει να αρνείσαι τον θεσμό. Σημαίνει να μπορείς να τον συναντήσεις χωρίς να παραδώσεις την ελευθερία σου. Και νομίζω ότι αυτό έχει συμβεί εδώ. Το Καπνεργοστάσιο δεν φιλοξενεί απλώς μια έκθεση. Συμμετέχει σε αυτήν. Αλλά στο τέλος επιστρέφω πάλι στην πρώτη εικόνα: 20.000 άνθρωποι μέσα σε τέσσερις ημέρες να θέλουν να βρίσκονται εκεί. Για μένα αυτό λέει περισσότερα από οτιδήποτε άλλο.
Το Platforms Project ξεκίνησε πριν από 14 χρόνια. Αν κοιτάξετε σήμερα την πρώτη διοργάνωση σε σχέση με τη σημερινή, τι έχει αλλάξει περισσότερο στον τρόπο που αντιλαμβάνεστε εσείς οι ίδιοι τον θεσμό;
Στην αρχή μας απασχολούσε περισσότερο το πώς θα δημιουργήσουμε έναν χώρο όπου θα μπορούσε να παρουσιαστεί η ανεξάρτητη καλλιτεχνική σκηνή. Δεκατέσσερα χρόνια μετά καταλαβαίνω ότι τελικά δεν δημιουργούσαμε έναν χώρο παρουσίασης. Δημιουργούσαμε σχέσεις. Σήμερα κοιτάζω πίσω και βλέπω ανθρώπους που γνωρίστηκαν στο Platforms και αργότερα συνεργάστηκαν σε άλλες χώρες. Πλατφόρμες που αντάλλαξαν καλλιτέχνες. Εκθέσεις που γεννήθηκαν από μια πρώτη συνάντηση στην Αθήνα. Φιλίες, συνεργασίες, νέες ιδέες, ακόμη και νέες πλατφόρμες. Στα δεκατέσσερα αυτά χρόνια έχουν περάσει από το Platforms περισσότεροι από 9.200 καλλιτέχνες από τις πέντε ηπείρους. Οι αριθμοί δείχνουν την κλίμακα. Δεν είναι όμως η ουσία. Η ουσία είναι όσα συνέβησαν μετά. Υπάρχει ένα ολόκληρο δίκτυο που δεν μπορείς να το δεις στον εκθεσιακό χώρο. Μια αόρατη γεωγραφία ανθρώπινων σχέσεων. Γι’ αυτό σήμερα δεν αντιλαμβάνομαι το Platforms Project ως μια έκθεση που πραγματοποιείται μία φορά τον χρόνο. Το αντιλαμβάνομαι ως έναν ζωντανό οργανισμό που δημιουργεί συνθήκες συνάντησης.
Μιχάλης Αργυρού | photo: Ελένη Μεσάδου
Τι σας ενδιαφέρει περισσότερο όταν βλέπετε μια νέα καλλιτεχνική ομάδα ή μια ανεξάρτητη πλατφόρμα για πρώτη φορά; Τι είναι αυτό που σας κάνει να θέλετε να τη γνωρίσετε καλύτερα;
Δεν με ενδιαφέρει τόσο αν όλα είναι τέλεια. Με ενδιαφέρει να καταλάβω γιατί αυτοί οι άνθρωποι αποφάσισαν να βρεθούν μαζί. Μια ομάδα δεν δημιουργείται πραγματικά επειδή πέντε καλλιτέχνες αποφάσισαν να εκθέσουν στον ίδιο χώρο. Αυτό είναι μια ομαδική έκθεση. Μια πλατφόρμα αρχίζει όταν υπάρχει μια κοινή ανάγκη. Μπορεί να είναι αισθητική, πολιτική, κοινωνική, προσωπική. Μπορεί ακόμη να είναι μια κοινή αμφιβολία. Με ενδιαφέρει να βλέπω ότι υπάρχει λόγος που αυτοί οι άνθρωποι συναντήθηκαν και ότι από αυτή τη συνάντηση μπορεί να προκύψει κάτι που κανένας τους δεν θα μπορούσε να δημιουργήσει μόνος του. Και με ενδιαφέρει το ρίσκο. Όταν όλα είναι απολύτως τακτοποιημένα και γνωρίζεις από την αρχή ακριβώς τι πρόκειται να συμβεί, πολλές φορές χάνεται το ενδιαφέρον. Η ανεξάρτητη δημιουργία πρέπει να έχει το δικαίωμα να δοκιμάζει. Και να αποτυγχάνει. Γιατί και η αποτυχία είναι μέρος της δημιουργίας.
Το Platforms Project δεν βασίζεται τόσο στα μεμονωμένα ονόματα όσο στις ομάδες και τις συλλογικές πρωτοβουλίες. Τι μπορεί να αποκαλύψει μια ομάδα για την εποχή της που ίσως δεν μπορεί να αποκαλύψει ένας μεμονωμένος καλλιτέχνης;
Ο καλλιτέχνης μπορεί να σου δείξει έναν κόσμο. Μια ομάδα μπορεί να σου δείξει τι συμβαίνει όταν διαφορετικοί κόσμοι πρέπει να συνυπάρξουν. Και αυτό θεωρώ ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό σήμερα. Ζούμε σε μια εποχή που μιλά συνεχώς για δίκτυα, επικοινωνία και συνδεσιμότητα και ταυτόχρονα γίνεται όλο και περισσότερο ατομική, ανταγωνιστική και κατακερματισμένη. Η συλλογική δημιουργία σε αναγκάζει να κάνεις κάτι που ίσως γίνεται όλο και δυσκολότερο: να ακούσεις πραγματικά τον άλλον. Να διαφωνήσεις. Να υποχωρήσεις. Να υπερασπιστείς κάτι. Να δεχτείς ότι κάποιος άλλος μπορεί να αλλάξει αυτό που είχες αρχικά φανταστεί. Δεν πιστεύω ότι η ομάδα είναι από μόνη της καλύτερη από τον μεμονωμένο καλλιτέχνη. Μέσα όμως σε μια πραγματική συλλογικότητα βλέπεις σε μικρογραφία κάτι από την κοινωνία που τη δημιούργησε: τις συγκρούσεις της, τις αγωνίες της, τις ανάγκες και τις αντιφάσεις της. Οι πλατφόρμες λοιπόν δεν παρουσιάζουν μόνο έργα. Παρουσιάζουν έναν τρόπο να υπάρχουμε μαζί.
Τι θα θέλατε να έχει συμβεί μέσα από το Platforms Project σε έναν νέο καλλιτέχνη που θα φύγει από εκεί φέτος;
Θα ήθελα να φύγει έχοντας γνωρίσει έναν άνθρωπο που δεν θα γνώριζε διαφορετικά. Μόνο έναν. Δεν χρειάζεται να φύγει με μια πώληση, μια υπόσχεση καριέρας ή δέκα επαγγελματικές κάρτες. Αν γνωρίσει έναν καλλιτέχνη από μια άλλη χώρα, έναν επιμελητή ή απλώς έναν άνθρωπο με τον οποίο θα μιλήσει πραγματικά, και αυτή η συνάντηση τον οδηγήσει έξι μήνες ή δύο χρόνια αργότερα κάπου που σήμερα δεν μπορεί να φανταστεί, τότε το Platforms έχει κάνει τη δουλειά του. Θα ήθελα όμως να φύγει και λίγο πιο ελεύθερος από όταν ήρθε. Να έχει καταλάβει ότι δεν υπάρχει ένας μόνο δρόμος για να υπάρξεις ως καλλιτέχνης. Δεν υπάρχει μόνο η γκαλερί, η αγορά, το μουσείο ή η αναγνώριση. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να δημιουργήσεις τη δική σου διαδρομή. Και αν ο χώρος που χρειάζεσαι δεν υπάρχει, μπορείς μαζί με άλλους να τον δημιουργήσεις.
Η μακρά εμπειρία σας από το Beton7 έως το Platforms Project σας έχει δώσει μια μακρά εικόνα της αθηναϊκής καλλιτεχνικής σκηνής. Υπάρχει κάτι που θεωρείτε ότι η Αθήνα εξακολουθεί να κάνει διαφορετικά από άλλες ευρωπαϊκές πόλεις;
Έχω δει την Αθήνα από πολλές διαφορετικές πλευρές. Από την Art Athina, το Beton7 την Athens Biennale μέχρι το Platforms Project και σήμερα το Θέατρο Μαβίλη. Παράλληλα έχω δει και διαφορετικά μοντέλα λειτουργίας στο εξωτερικό. Νομίζω ότι η Αθήνα εξακολουθεί να έχει κάτι που δύσκολα οργανώνεται ή κατασκευάζεται θεσμικά: μια δημιουργική ανυπακοή. Επειδή ιστορικά δεν είχαμε πάντα τις υποδομές, τα χρήματα ή τους μηχανισμούς άλλων ευρωπαϊκών πόλεων, μάθαμε πολλές φορές να δημιουργούμε χωρίς αυτούς. Να παίρνουμε έναν χώρο και να του δίνουμε μια νέα χρήση. Να δημιουργούμε ομάδες χωρίς να περιμένουμε πρώτα να υπάρξει ο μηχανισμός που θα τις στηρίξει. Να μετατρέπουμε μια έλλειψη σε δυνατότητα. Αυτό έχει τεράστια δύναμη. Η Αθήνα παραμένει άναρχη, αντιφατική και μερικές φορές εξαντλητική. Αλλά ακριβώς επειδή δεν είναι απολύτως τακτοποιημένη, εξακολουθούν να υπάρχουν ρωγμές μέσα στις οποίες μπορεί να γεννηθεί κάτι απρόβλεπτο. Αυτό δεν θα ήθελα να το χάσει ποτέ. Θα ήθελα όμως να σταματήσουμε να πιστεύουμε ότι, για να υπάρχει αυτή η δημιουργική ελευθερία, οι καλλιτέχνες πρέπει αναγκαστικά να ζουν σε συνθήκες επισφάλειας.
Από την άλλη, τι πιστεύετε ότι έχει χάσει η Αθήνα τα τελευταία χρόνια ως προς τις συνθήκες που επιτρέπουν σε νέους καλλιτέχνες να πειραματιστούν;
Έχει χάσει κάτι πολύ απλό και πολύ σημαντικό: τον φθηνό χώρο και, μαζί του, ένα μέρος από τον χρόνο για αποτυχία. Όταν το ενοίκιο ενός εργαστηρίου ή ενός μικρού ανεξάρτητου χώρου γίνεται δυσβάσταχτο, δεν χάνεις μόνο τετραγωνικά μέτρα. Χάνεις το δικαίωμα να δοκιμάσεις κάτι που μπορεί να μη λειτουργήσει. Γιατί όταν κάθε μήνας κοστίζει τόσο πολύ, αρχίζεις αναγκαστικά να σκέφτεσαι το αποτέλεσμα, την επιβίωση, την απόδοση. Και η τέχνη χρειάζεται χρόνο που δεν αποδίδει αμέσως. Χρειάζεται χώρους όπου μπορείς να κάνεις κάτι κακό για να φτάσεις κάποτε σε κάτι καλό. Η Αθήνα απέκτησε τα τελευταία χρόνια πολύ μεγαλύτερη διεθνή ορατότητα. Αυτό είχε θετικά αποτελέσματα. Παράλληλα όμως αυξήθηκε το κόστος ζωής, η στεγαστική πίεση και άλλαξε ο χαρακτήρας ολόκληρων περιοχών. Δεν θέλω να εξιδανικεύσω την παλιά Αθήνα. Η έλλειψη χρημάτων δεν είναι δημιουργική συνθήκη από μόνη της. Αλλά υπήρχε περισσότερος χώρος για το μη προβλέψιμο. Και αυτό πρέπει με κάποιον τρόπο να το ξανακερδίσουμε.
Υπήρξε κάτι στη φετινή διοργάνωση που σας εξέπληξε ή σας έκανε να δείτε διαφορετικά τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η ανεξάρτητη καλλιτεχνική σκηνή;
Αυτό που με ενδιέφερε ιδιαίτερα ήταν το πόσο πολύ έχει διευρυνθεί πλέον η ίδια η έννοια της πλατφόρμας. Στο φετινό Platforms είχαμε 66 πλατφόρμες από 22 χώρες, αλλά δεν έβλεπες ένα ενιαίο μοντέλο. Έβλεπες artist-run spaces, συλλογικότητες, performance, φωτογραφία, ομάδες που ασχολούνται με κοινωνικά ζητήματα, οικολογία, έμφυλη βία, διαφορετικές μορφές έρευνας και εκπαίδευσης. Παράλληλα υπήρχαν 57 performances, δεκατέσσερις θεματικές ομιλίες και ημερίδες, Open Studios και εκπαιδευτικές δράσεις. Αυτό μου επιβεβαίωσε ότι η ανεξάρτητη σκηνή δεν μπορεί πλέον —και ίσως δεν χρειάζεται— να ορίζεται από το είδος του χώρου στον οποίο δρα. Μια πλατφόρμα μπορεί να έχει έναν μόνιμο χώρο. Μπορεί και να μην έχει. Μπορεί να υπάρχει για δέκα χρόνια ή για όσο διάστημα χρειάζεται ώστε να πραγματοποιήσει μια συγκεκριμένη ιδέα. Αυτό που την καθορίζει είναι η ανάγκη των ανθρώπων να βρεθούν γύρω από κάτι που θεωρούν σημαντικό. Και αυτή η ανάγκη, αντί να μικραίνει, βλέπω ότι γίνεται όλο και πιο έντονη.
Ποια ήταν η ανταπόκριση του κοινού στη φετινή διοργάνωση και τι σας έδειξε η παρουσία του;
Περίπου 20.000 άνθρωποι μέσα σε τέσσερις ημέρες. Για μια διοργάνωση ανεξάρτητης σύγχρονης τέχνης είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό γεγονός. Αλλά περισσότερο από τον αριθμό με ενδιαφέρει ποιοι ήταν αυτοί οι άνθρωποι. Ήταν ένα κοινό διαφορετικών ηλικιών και με εντελώς διαφορετική σχέση με την τέχνη. Άνθρωποι του χώρου, αλλά και άνθρωποι που μπορεί να μην είχαν ξαναβρεθεί ποτέ σε μια τόσο μεγάλη διοργάνωση σύγχρονης τέχνης. Αυτό για μένα είναι ίσως η μεγαλύτερη επιτυχία. Υπάρχει ακόμη η αντίληψη ότι η σύγχρονη τέχνη είναι δύσκολη, ελιτίστικη, ότι πρέπει να γνωρίζεις για να την πλησιάσεις. Δεν το πιστεύω. Πρέπει απλώς να σου δοθεί η δυνατότητα να τη συναντήσεις χωρίς να φοβάσαι ότι εξετάζεσαι. Γι’ αυτό έχουν σημασία οι ξεναγήσεις, τα εκπαιδευτικά προγράμματα, οι ομιλίες και κυρίως η άμεση παρουσία των ίδιων των καλλιτεχνών. Ο επισκέπτης μπορεί να συναντήσει τον άνθρωπο που δημιούργησε το έργο. Να τον ρωτήσει. Να διαφωνήσει μαζί του. Να μη συμφωνήσει καν με αυτό που βλέπει. Και τότε η τέχνη παύει να είναι κάτι που πρέπει υποχρεωτικά να «καταλάβεις». Γίνεται εμπειρία. Οι 20.000 επισκέπτες της φετινής διοργάνωσης μου επιβεβαίωσαν κάτι που πιστεύω εδώ και χρόνια: το κοινό δεν φοβάται τη σύγχρονη τέχνη όσο μερικές φορές πιστεύουμε εμείς οι ίδιοι οι άνθρωποι της τέχνης. Αρκεί να του ανοίξεις πραγματικά την πόρτα.
Τι ακολουθεί τώρα για το Platforms Project; Υπάρχουν ήδη ιδέες ή κατευθύνσεις για την επόμενη διοργάνωση;
Μετά από μια διοργάνωση σαν τη φετινή, η εύκολη απάντηση θα ήταν: να γίνουμε ακόμη μεγαλύτεροι. Δεν είμαι βέβαιος ότι αυτό είναι το ενδιαφέρον. Φέτος είχαμε τη μεγαλύτερη διοργάνωση μέχρι σήμερα. Περισσότερους από 1.100 καλλιτέχνες, 66 πλατφόρμες από 22 χώρες και περίπου 20.000 επισκέπτες μέσα σε τέσσερις ημέρες. Από ένα σημείο και μετά όμως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσο μεγαλύτερος μπορείς να γίνεις. Είναι πόσο βαθύτερα μπορείς να πας. Πώς αυτές οι συναντήσεις μπορούν να συνεχιστούν μετά το τέλος της έκθεσης. Πώς μπορούν να δημιουργηθούν περισσότερες ανταλλαγές μεταξύ των πλατφορμών. Πώς ένας νέος καλλιτέχνης που γνωρίζει κάποιον στην Αθήνα μπορεί αύριο να βρεθεί σε μια άλλη πόλη, σε μια άλλη χώρα, μέσα από μια συνεργασία που ξεκίνησε εδώ. Οι συγκεκριμένες αποφάσεις για την επόμενη διοργάνωση θα έρθουν στην ώρα τους. Η κατεύθυνση όμως για μένα είναι σαφής. Δεν θέλω το Platforms Project να γίνει απλώς μεγαλύτερο. Θέλω να γίνεται όλο και περισσότερο αναγκαίο. Για τους καλλιτέχνες που χρειάζονται έναν τόπο για να συναντηθούν. Για τις ανεξάρτητες πλατφόρμες που χρειάζονται ένα πραγματικό διεθνές δίκτυο. Και για ένα κοινό που θέλει να ανακαλύπτει τη σύγχρονη τέχνη όχι αφού κάποιος άλλος αποφασίσει τι έχει αξία, αλλά τη στιγμή που αυτή γεννιέται. Γιατί τελικά αυτό εξακολουθεί να είναι το Platforms Project για μένα: ένας τόπος όπου κάτι μπορεί να αρχίσει.
The post O Μιχάλης Αργυρού μιλάει για το Platforms Project – έναν ανοιχτό τόπο «όπου κάτι μπορεί να αρχίσει» appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα