Όταν ο Τζάρεντ Κούσνερ εισήλθε στην αίθουσα ενημέρωσης για να ανακοινώσει τα αποτελέσματα των διήμερων ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας στο Άμπου Ντάμπι, δεν προσπάθησε καν να κρύψει το πόσο δύσκολες ήταν.
«Η πραγματικότητα είναι ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών», δήλωσε στο Politico ο γαμπρός και έμπιστος απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης μετά τις συνομιλίες. «Έγιναν αρκετά δύσκολες συζητήσεις».
Οι δύο πλευρές – η μία υπό την ηγεσία ενός συμβούλου του Κρεμλίνου και η άλλη υπό τον επικεφαλής των ουκρανικών υπηρεσιών πληροφοριών – συζήτησαν για όλα τα κρίσιμα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου του πιο ακανθώδους εξ αυτών: τι θα γίνει με τα αμφισβητούμενα εδάφη. Σύμφωνα με τους παρευρισκόμενους, οι δύο πλευρές έδωσαν σκληρή μάχη για την επίτευξη των δικών τους στόχων.
Το κλίμα ψυχράνθηκε από την πρώτη προς τη δεύτερη ημέρα. Την Τρίτη, με τις διαπραγματεύσεις να διαρκούν τεσσεράμισι ώρες, αξιωματούχοι που βρίσκονταν στο Άμπου Ντάμπι και ήταν ενήμεροι για τις συνομιλίες, τις χαρακτήρισαν «εποικοδομητικές». Την Τετάρτη, ωστόσο, όταν η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε έπειτα από μόλις δύο ώρες, το μόνο που μπόρεσαν να πουν ήταν ότι η ανταλλαγή απόψεων υπήρξε «ουδέτερη».
Στην πραγματικότητα, ελάχιστοι από την ουκρανική πλευρά πίστευαν ότι η επανέναρξη των δια ζώσης διαπραγματεύσεων αυτή την εβδομάδα θα οδηγούσε σε κάποια σημαντική εξέλιξη. Η σημαντικότερη ανακοίνωση αφορούσε το κρίσιμο ζήτημα μιας προγραμματισμένης ανταλλαγής αιχμαλώτων – η οποία, σύμφωνα με τον Κούσνερ, θα είναι η μεγαλύτερη που έχει πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια του πολέμου έως τώρα. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτό το θέμα, δεν ανακοινώθηκαν οι τελικοί αριθμοί που συμφωνήθηκαν.
Παρά, λοιπόν, τον συγκρατημένο τόνο, η συνάντηση – που έλαβε χώρα στο κλιματιζόμενο περιβάλλον ενός ασφαλούς κυβερνητικού ξενώνα, όπου το προσωπικό ήταν συνέχεια παρόν προσφέροντας καφέ, σάντουιτς, ακόμα και πίτσα – αποτέλεσε μια σημαντική στιγμή στην πορεία προς την εξεύρεση λύσης για ειρήνη, έπειτα από σχεδόν πέντε χρόνια πολέμου.
Ακολουθούν όσα πρέπει να γνωρίζετε για την τρέχουσα κατάσταση, σύμφωνα με το Politico:
Τι συζήτησαν;
Τα πάντα. Σύμφωνα με τον Κούσνερ, δεν υπήρξε κανένα σημαντικό θέμα που να μην τέθηκε επί τάπητος κατά τη διάρκεια των διήμερων συνομιλιών. Το ζήτημα των εδαφών, όπως ανέφερε, θα είναι σαφώς το «δυσκολότερο» στο να επιλυθεί.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, οι διαπραγματευτές του Κιέβου πέτυχαν μια σημαντική νίκη ήδη από την πρώτη ημέρα, πείθοντας τους Αμερικανούς να αποδεχθούν την ανάλυσή τους σχετικά με τη θέση της πρώτης γραμμής του μετώπου, καθώς και το γεγονός ότι η Ρωσία έχει καταλάβει πολύ λιγότερα ουκρανικά εδάφη απ’ όσα ισχυρίζεται η Μόσχα.
Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς μια γρήγορη επίλυση αυτού του ζητήματος, αν και, κατ’ ιδίαν, Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι και οι δύο πλευρές έχουν επιδείξει κάποια ευελιξία ως προς τον τρόπο διευθέτησης των εδαφικών αξιώσεων.
Ο Ζελένσκι επιμένει – και φαίνεται πως οι Αμερικανοί διαμεσολαβητές συμφωνούν – ότι τα ζητήματα που αφορούν την τύχη των ουκρανικών εδαφών μπορούν να συζητηθούν μόνο σε επίπεδο ηγετών. Μια τέτοια συνάντηση, ωστόσο, φαντάζει ακόμη πολύ μακρινή.
«Είναι σαφές ότι δεν υπάρχει μεγάλη εμπιστοσύνη ή συμπάθεια μεταξύ των ηγετών», δήλωσε ο Κούσνερ.
Σε τι συμφώνησαν;
Σε μια μεγάλη ανταλλαγή αιχμαλώτων – ενδεχομένως τη μεγαλύτερη από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022. Ωστόσο, ούτε αυτό είναι ακόμη οριστικό: ο Κούσνερ κατέστησε σαφές ότι η υλοποίησή του εν λόγω σχεδίου εξαρτάται από την έγκριση του Πούτιν, την οποία και θα επιδιώξει να εξασφαλίσει σήμερα Πέμπτη, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στη Μόσχα μαζί με τον Στιβ Γουίτκοφ.
«Ένα από τα θετικά σημεία είναι ότι συμφωνήσαμε να προχωρήσουμε στη μεγαλύτερη ανθρωπιστική απελευθέρωση κρατουμένων – αύριο θα οριστικοποιήσουμε τους αριθμούς», δήλωσε ο Κούσνερ. Ανέφερε μάλιστα ότι κατά τη συνάντηση που θα έχουν ο ίδιος και ο Γουίτκοφ με τον Πούτιν στη Μόσχα, θα επανεξετάσουν τα ζητήματα που συζητήθηκαν στο Άμπου Ντάμπι και θα προσπαθήσουν να σημειώσουν περαιτέρω πρόοδο σε ορισμένα από αυτά.
Οι διαπραγματευτές της ουκρανικής πλευράς ανέφεραν ότι οι «αυστηρές οδηγίες» από τη Μόσχα περιόρισαν τα περιθώρια των Ρώσων ομολόγων τους για την επίτευξη συμφωνιών αυτή την εβδομάδα, καθιστώντας τις συνομιλίες πιο δύσκολες.
Το ταξίδι στη Μόσχα
Η σημερινή επίσκεψη των Κούσνερ και Γουίτκοφ στη Μόσχα είναι καθοριστικής σημασίας. Ο Κούσνερ δήλωσε ότι ένας ακόμη βασικός στόχος της συνάντησης με τον Πούτιν είναι να τον πείσει να επιτρέψει τη συμμετοχή Ευρωπαίων στον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων.
«Ελπίζω ότι […] στη Μόσχα, ο Στιβ κι εγώ θα πετύχουμε τον στόχο μας και ο Πρόεδρος Πούτιν θα δώσει το “πράσινο φως” για να συμβεί αυτό. Πιστεύω πως, αν συμφωνήσει, θα μπορέσουμε να σημειώσουμε πολύ μεγαλύτερη πρόοδο», δήλωσε ο Κούσνερ απαντώντας σε ερώτηση του Politico.
Στη συνέχεια, η αμερικανική πλευρά σχεδιάζει να μεταβεί στο Δουβλίνο για μια δια ζώσης συνάντηση με τον Ζελένσκι, με στόχο την προώθηση της ατζέντας.
Οι Ουκρανοί επιδιώκουν να ορίσουν την ημερομηνία για τον επόμενο γύρο συνομιλιών, καθώς ελπίζουν στην επίτευξη συμφωνίας πριν από το τέλος του έτους – ιδιαίτερα καθώς η Ρωσία εντείνει τα πλήγματα κατά των ουκρανικών δικτύων ηλεκτροδότησης και των ενεργειακών υποδομών, ενώ πλησιάζει ο χειμώνας.
Η μεγάλη στροφή των ΗΠΑ
Ίσως η σημαντικότερη αλλαγή των τελευταίων ημερών να εντοπίζεται στη στάση των ΗΠΑ. Άλλωστε, δεν επρόκειτο ποτέ για μια απλή διαπραγμάτευση μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας· από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στην εξουσία, πριν από σχεδόν δύο χρόνια, το Κίεβο και οι Βρυξέλλες προσπαθούσαν να πείσουν την Ουάσιγκτον να λάβει πιο σοβαρά υπόψη τα επιχειρήματά τους. Για τους Ευρωπαίους συμμάχους της Ουκρανίας, αυτές οι προσπάθειες άσκησης επιρροής απέδωσαν καρπούς.
Ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ επιθυμούν πλέον τη συμμετοχή Ευρωπαίων αξιωματούχων στον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων, ώστε να μπορέσουν να προχωρήσουν στη συζήτηση ενός από τα θέματα που αποτελούν «εμμονή» για τον Πούτιν: τις σχέσεις με το ΝΑΤΟ και το μελλοντικό σύστημα ευρωπαϊκής ασφάλειας.
«Πρέπει να έχουμε τους Ευρωπαίους στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», δήλωσε ο Κούσνερ, απαντώντας σε ερώτηση του Politico κατά τη διάρκεια ενημέρωσης. «Έχουμε διαμηνύσει απευθείας στον Πρόεδρο Πούτιν – αρκετές φορές, μάλιστα – καθώς και στην ομάδα του, ότι ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό είναι να έχουμε τους Ευρωπαίους στο πλευρό μας, και θεωρώ ότι είναι θετικοί σε αυτό».
Σύμφωνα με τους Ουκρανούς διαπραγματευτές, η στάση της ρωσικής πλευράς άρχισε να κάμπτεται – και να γίνεται πιο ανοιχτή στον διάλογο – μόνο αφότου οι ΗΠΑ έθεσαν στο τραπέζι το ζήτημα των μεταπολεμικών ρυθμίσεων και για τις δύο πλευρές.
Η στάση της αμερικανικής πλευράς έχει αλλάξει και σε ό,τι αφορά την ίδια την Ουκρανία. Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, ο Τραμπ απαιτούσε οργισμένα την αντικατάσταση του Ζελένσκι, εν μέσω έντονης αντιπαράθεσης που προκλήθηκε από την κριτική της ουκρανικής πλευράς σχετικά με τη συμφωνία του Αμερικανού προέδρου με τον Πούτιν για το πετρέλαιο ντίζελ. Ο Τραμπ είχε υποστηρίξει, μάλιστα, ότι η Ρωσία έχει φερθεί «μια χαρά» στο ζήτημα της Ουκρανίας.
Τώρα, ωστόσο, ο Κούσνερ φροντίζει να επαινέσει την ουκρανική διαπραγματευτική ομάδα και τις «τεράστιες προσπάθειες» που κατέβαλαν στο Άμπου Ντάμπι. «Πιστεύω ότι πάλεψαν πολύ, μα πολύ σκληρά, για τα ζητήματά τους, επέδειξαν εποικοδομητική στάση και θεωρώ ότι ήταν μια εξαιρετικά παραγωγική συνεδρίαση».
Από την πλευρά τους, οι Ουκρανοί εξέφρασαν επίσης την ευγνωμοσύνη τους προς την αμερικανική πλευρά.
Η πρόκληση για την Ευρώπη
Είναι άλλο πράγμα να προσκληθεί κανείς να συμμετάσχει σε ουσιαστικές συνομιλίες με τη Ρωσία και την Ουκρανία – αν και οι Ευρωπαίοι δεν έχουν λάβει ακόμη ούτε αυτή την ευκαιρία – και τελείως διαφορετικό να συμμετέχει και, στη συνέχεια, να επηρεάσει τη συζήτηση όταν αυτή τελικά πραγματοποιηθεί.
Για να συμβεί αυτό, η Ευρώπη πρέπει να επιλέξει τους εκπροσώπους της με σύνεση, τονίζει το Politico στην ανάλυσή του.
Ο Ζελένσκι δηλώνει ότι επιθυμεί να ερωτηθεί σχετικά με το ποιος θα αναλάβει τον ρόλο του εκπροσώπου της ευρωπαϊκής πλευράς – τονίζοντας ότι θα πρέπει να πρόκειται για ένα και μόνο πρόσωπο. Ζητά, επίσης, από την Ευρώπη να λάβει τη σχετική απόφαση έως το τέλος του τρέχοντος μηνός.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, η προσέγγιση της Ευρώπης κάθε άλλο παρά συντονισμένη είναι. Στις συνομιλίες που διεξήχθησαν στο περιθώριο των διήμερων διαπραγματεύσεων στο Άμπου Ντάμπι, παρέστησαν εκπρόσωποι της Κομισιόν, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του ΝΑΤΟ, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας.
Ο Κούσνερ, υπό την ιδιότητα του διπλωμάτη, χαρακτήρισε αυτό το σχήμα «ισχυρό» – προσέθεσε, ωστόσο, ότι «αν η Ευρώπη κατάφερνε να ορίσει ένα πρόσωπο που θα μιλούσε εξ ονόματός της, αυτό θα αποτελούσε μεγαλύτερο επίτευγμα από το να εξασφαλίσει απλώς τη συμμετοχή της στις διαπραγματεύσεις από τη ρωσική πλευρά».
Ένα κρίσιμο ερώτημα
Παρ’ όλο που οι πρόσφατες διαπραγματεύσεις δεν έχουν επιτύχει και πολλά, κατάφεραν τουλάχιστον να οδηγήσουν την Ευρώπη – μετά από μήνες αγωνίας μήπως βρεθεί στο περιθώριο – στο επίκεντρο των πιο κρίσιμων διαπραγματεύσεων στη σύγχρονη ιστορία της ηπείρου (υπό την προϋπόθεση, βέβαια, ότι θα δώσει τη συγκατάθεσή του ο Πούτιν).
Ένα κρίσιμο ερώτημα είναι σε ποιον βαθμό οι συζητήσεις για την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού πλαισίου ασφαλείας – το οποίο στηρίζεται στο ΝΑΤΟ – θα συνδεθούν με τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία. Οι Ευρωπαίοι έχουν ταχθεί εδώ και καιρό υπέρ της παροχής των ισχυρότερων δυνατών εγγυήσεων ασφαλείας στην Ουκρανία, ώστε να αποτραπεί μια νέα ρωσική επίθεση μετά το τέλος του πολέμου. Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι εξετάζουν το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας συλλογικής άμυνας για την Ουκρανία, στα πρότυπα του ΝΑΤΟ, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και το ίδιο το ΝΑΤΟ ως εγγυητή.
Αξιωματούχοι σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες επισημαίνουν ότι η σειρά με την οποία θα διεξαχθούν αυτές οι συζητήσεις θα είναι καθοριστική. Η ευρωπαϊκή πλευρά έχει εκφράσει την προθυμία της να εξετάσει το ευρύτερο σύστημα ασφαλείας της ηπείρου —προκειμένου να κατευνάσει τις ανησυχίες της Ρωσίας— παράλληλα με την ειρηνευτική διαδικασία για την Ουκρανία. Ωστόσο, δεν προτίθενται να δεσμευτούν για ευρύτερες μεταρρυθμίσεις προτού επιτευχθεί ειρήνη.
«Προσπαθούν απλά να επιβιώσουν»
Ο Κούσνερ δήλωσε ότι στόχος ήταν να συζητηθούν όλα τα ζητήματα και, στη συνέχεια, να «βρεθεί μια οδός για την ταυτόχρονη διευθέτησή τους».
«Πιστεύω ότι η διεξαγωγή αυτών των συζητήσεων είναι πολύ σημαντική», ανέφερε. «Ωστόσο, η εφαρμογή της μεταπολεμικής ασφάλειας δεν θα υλοποιηθεί προτού υπάρξει συμφωνία όσον αφορά τα εδαφικά ζητήματα και όλα τα υπόλοιπα διμερή θέματα».
Αν αυτή η θέση παραμείνει σταθερή, θα μπορούσε να λειτουργήσει για την Ευρώπη. Όμως, σε τελική ανάλυση, οτιδήποτε συμφωνείται μεταξύ αξιωματούχων στην αίθουσα των διαπραγματεύσεων είναι πάντα προσωρινό. Αρκεί ένα και μόνο τηλεφώνημα από τον Πούτιν στον Τραμπ για να αλλάξουν τα δεδομένα.
Ορισμένοι Ευρωπαίοι είναι επιφυλακτικοί. Γερμανοί αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις συνομιλίες του Άμπου Ντάμπι διαβλέπουν ελάχιστα πιθανά οφέλη και αντιλαμβάνονται τη διαδικασία ως μια «ρωσική παγίδα», η οποία αποσκοπεί στο να δημιουργήσει την εσφαλμένη εντύπωση ότι η Μόσχα προτίθεται να συνάψει ειρήνη.
Αυτό δήλωσε Γερμανός αξιωματούχος με γνώση των συνομιλιών, ο οποίος ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του.
«Οι Ευρωπαίοι προσπαθούν απλώς να επιβιώσουν μέσα από όλο αυτό», σημείωσε ο αξιωματούχος.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr