Παρά την προσπάθεια της Κομισιόν να καλύψει πολιτικά την κατάσταση στην Ελλάδα, αν διαβάσει κανείς την έκθεση όχι ως κατάλογο μεταρρυθμίσεων αλλά ως πολιτικό και θεσμικό μήνυμα της Κομισιόν, υπάρχουν ορισμένα σημεία όπου η κριτική προς την Ελλάδα είναι ιδιαίτερα έντονη.
Παρουσιάζουμε τα εννέα κρυφά μηνύματα της Κομισιόν στην έκθεσή της για το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα.
1. Η διαφθορά υψηλού επιπέδου παραμένει ουσιαστικά ατιμώρητη
Αυτό είναι ίσως το πιο σοβαρό μήνυμα της έκθεσης, που επαναλαμβάνεται σε διάφορα σημεία της έκθεσης. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι δημιουργούνται μητρώα, ψηφιακά εργαλεία και σχέδια δράσης, αλλά επισημαίνει ότι οι διώξεις και οι τελεσίδικες καταδίκες για διαφθορά υψηλού επιπέδου παραμένουν ελάχιστες.
«Ο αριθμός των διώξεων και τελεσίδικων αποφάσεων … παραμένει χαμηλός» και γι’ αυτό η σύσταση επαναλαμβάνεται για ακόμη μία χρονιά.
Σε υποσημείωση, η Κομισιόν αναφέρει ότι υπάρχουν 462 εκκρεμείς υποθέσεις διαφθοράς, ενώ αναφέρει ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει επισημάνει ότι οι καθυστερήσεις, η υποστελέχωση και το καθεστώς ασυλίας υπουργών δυσχεραίνουν την αποτελεσματική δίωξη υποθέσεων υψηλού επιπέδου.
2. Η Ελλάδα εξακολουθεί να θεωρείται χώρα με υψηλή διαφθορά
Στις υποσημειώσεις της έκθεσης αναφέρεται ότι η EPPO τονίζει πως οι καθυστερήσεις, η υποστελέχωση και κυρίως το καθεστώς ασυλίας των μελών της κυβέρνησης επηρεάζουν την ικανότητα διερεύνησης και δίωξης υποθέσεων υψηλού επιπέδου.
Η εικόνα της χώρας παραμένει εξαιρετικά αρνητική στους δείκτες αντίληψης της διαφθοράς. Το 99% των πολιτών θεωρεί τη διαφθορά διαδεδομένη στην Ελλάδα. Το 68% δηλώνει ότι επηρεάζει προσωπικά την καθημερινότητά του. Το 95% των επιχειρήσεων θεωρεί ότι η διαφθορά είναι εκτεταμένη. Και μόλις το 23% πιστεύει ότι οι υποθέσεις διαφθοράς οδηγούν σε αποτρεπτικές διώξεις και καταδίκες.
Πρόκειται για ποσοστά σημαντικά χειρότερα από τους μέσους όρους της ΕΕ.
Επίσης, παρότι το νομικό πλαίσιο υπάρχει, οι καταδίκες και οι τελεσίδικες αποφάσεις σε υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου παραμένουν λίγες, κάτι που αποτελεί βασική ανησυχία της Επιτροπής.
3. Το σύστημα απονομής δικαιοσύνης παραμένει από τα πιο αργά στην Ευρώπη
Παρά τις μεταρρυθμίσεις, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει τον μεγαλύτερο χρόνο εκδίκασης αστικών και εμπορικών υποθέσεων στην ΕΕ. Το 2024 απαιτούνταν κατά μέσο όρο 737 ημέρες για την έκδοση απόφασης σε πρώτο βαθμό.
«Παραμένει πρόκληση» επιμένει η Επιτροπή, δηλαδή το πρόβλημα παραμένει σοβαρό.
4. Η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης δεν εμπνέει εμπιστοσύνη
Η Επιτροπή σημειώνει ότι μόνο το 43% των πολιτών και μόλις το 33% των επιχειρήσεων θεωρούν ότι τα δικαστήρια και οι δικαστές είναι ανεξάρτητα. Ειδικά στις επιχειρήσεις, η εικόνα επιδεινώθηκε σημαντικά σε σχέση με το 2025 (49%).
5. Το lobbying στην Ελλάδα θεωρείται σχεδόν ανενεργό και μη διαφανές
Σε αυτό το σημείο η Κομισιόν είναι πολύ αυστηρή. Παρά το ότι υπάρχει θεσμικό πλαίσιο, υπάρχουν μόλις 35 εγγεγραμμένοι λομπίστες, δεν έχουν γίνει έλεγχοι, δεν έχουν επιβληθεί κυρώσεις, αρκετοί λομπίστες δεν υποβάλλουν καν τις απαιτούμενες δηλώσεις.
Η Κομισιόν διαπιστώνει περιορισμένη πρόοδο.
6. Οι ανησυχίες για την ανεξαρτησία των ΜΜΕ παραμένουν
Παρότι αναγνωρίζονται βελτιώσεις, η έκθεση διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις για την πολιτική ανεξαρτησία της ΕΡΤ, για τη μεγάλη συγκέντρωση ιδιοκτησίας στα ΜΜΕ, αλλά και για την εξάρτηση ορισμένων μέσων από την κρατική διαφήμιση.
Ο σχετικός ευρωπαϊκός δείκτης εξακολουθεί να κατατάσσει την ανεξαρτησία της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης ως υψηλού κινδύνου.
7. Οι δημοσιογράφοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν απειλές και πιέσεις
Παρότι η Επιτροπή αναγνωρίζει πρόοδο, σημειώνει ότι συνεχίζονται επιθέσεις, απειλές, νομικές πιέσεις, δυσκολίες πρόσβασης σε χώρους δημοσίου ενδιαφέροντος για δημοσιογραφική έρευνα.
Η κατάσταση της δημοσιογραφικής ασφάλειας παραμένει στον δείκτη του Media Pluralism Monitor ως high risk.
8. Το καθεστώς ασυλίας υπουργών εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα
Η Επιτροπή αναφέρει ότι υπάρχει ευρεία πολιτική και θεσμική συμφωνία ότι το σημερινό σύστημα χρειάζεται μεταρρύθμιση. Το σημείο αυτό συνδέεται έμμεσα και με την αδυναμία αποτελεσματικής δίωξης υποθέσεων υψηλού επιπέδου που αναφέρει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Ουσιαστικά η Κομισιόν υιοθετεί απολύτως την παρατήρηση της EPPO.
Ενώ τα δώρα προς υπουργούς δημοσιοποιούνται, δεν υπάρχει δημόσιο μητρώο για τα δώρα προς βουλευτές. Παράλληλα, οργανώσεις ζητούν αναθεώρηση του κώδικα δεοντολογίας της Βουλής.
9. Υπάρχουν σοβαρές επιφυλάξεις για τις έρευνες σε περιστατικά αστυνομικής βίας
Η Επιτροπή αναφέρει θετικά την εξέλιξη των ερευνών για το ναυάγιο της Πύλου, αλλά ταυτόχρονα σημειώνει ότι οργανώσεις και φορείς θεωρούν ανεπαρκή την έρευνα σε άλλες υποθέσεις που τέθηκαν στο αρχείο.
Επίσης, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων και ο Συνήγορος του Πολίτη υποστηρίζουν ότι οι κεντρικές διαδικασίες προσλήψεων είναι τόσο αργές ώστε πολλές εγκεκριμένες θέσεις παραμένουν κενές για χρόνια. Ζητούν δικαίωμα αυτόνομων προσλήψεων.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr