25/06/2026 1:15 μμ.
Κείμενο της ομάδας που μοιράστηκε στην απεργιακή κινητοποίηση των σωματείων του κλάδου στις 24/6 στο Ηράκλειο
Η πιο βαριά βιομηχανία της χώρας και η αβάσταχτη εργασιακή πραγματικότητά της
Ήρθε και φέτος το καλοκαιράκι. Η μέρα μεγαλώνει, οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν, ο λαός απολαμβάνει τα μπάνια του και τα αφεντικά του τουριστικού κλάδου τρίβουν τα χέρια τους, υποδεχόμενοι και φέτος τα εκατομμύρια τουριστών και τα φράγκα τους. Η αλήθεια είναι πως, όπως ακούμε συνεχώς από τα ΜΜΕ της χώρας, ο κλάδος τα τελευταία χρόνια γνωρίζει μόνο ανάπτυξη. Μπορεί κάποια πρόσφατα αναπάντεχα μικροσυμβάντα, όπως η επί τρία χρόνια μαζική σφαγή και γενοκτονία του Παλαιστινιακού Λαού από το σιωνιστικό κράτος, η ανάφλεξη της Μέσης Ανατολής από τις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις ΗΠΑ – Ισραήλ – ΝΑΤΟ και η γενικότερη όξυνση των διακρατικών ανταγωνισμών να έχουν μια επίπτωση στην ζήτηση, αλλά μη φοβού! Αυτά είναι μόνο κάποιες προσωρινές αναποδιές. Μόλις διευθετηθούν, είναι σίγουρο πως η αγορά θα επανέλθει, και μαζί με αυτήν τα κέρδη του ντόπιου κεφαλαίου. Εν αντιθέτως, από τα λίγα πράγματα που φαίνεται να διατηρείται πάντα σταθερό, είναι η εργασιακή γαλέρα που ονομάζεται «σεζόν». Η πραγματικότητα για το κομμάτι της εργατικής τάξης που εργάζεται στον κλάδο παραμένει εδώ και πολλά χρόνια ζοφερή, και τα αφεντικά φαίνονται διατεθειμένα να την κρατήσουν έτσι ή και να την χειροτερεύσουν όσο περισσότερο γίνεται.
Τουρισμός
Πριν πιάσουμε την εργασία, ας μιλήσουμε λίγο για το ίδιο το φαινόμενο του τουρισμού. Η ελλάδα αποτελεί μια από τους πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως, και κάθε χρόνο έρχονται σε αυτήν εκατομμύρια «επισκέπτες», έτοιμοι να αγοράσουν και να καταναλώσουν ό,τι καλύτερο έχει να προσφέρει το ελληνικό τουριστικό κεφάλαιο: Την «γνήσια ταξιδιωτική εμπειρία», ένα επιμελώς προετοιμασμένο και επαγγελματικά συναρμολογημένο προϊόν, μια στρεβλή και αλλοιωμένη καπιταλιστική αντανάκλαση της πραγματικής εμπειρίας που μπορείς να έχεις σε αυτόν τον τόπο. Όλος αυτός ο κόσμος, προερχόμενος κυρίως από τον παγκόσμιο βορρά και τα υψηλά στρώματα της μεσοαστικής τάξης, συρρέει μαζικά στις πόλεις και την ύπαιθρο, διαμένοντας σε ξενοδοχεία μαζικής εστίασης ή και σπίτια μέσω βραχυχρόνιας μίσθωσης. Όσοι και όσες μένουμε σε μέρη – τουριστικούς προορισμούς, έχουμε καλά αποτυπωμένη την εικόνα της πόλης να πνίγεται από τουρίστες. Αυτό ισχύει ακόμα περισσότερο για τις νησιώτικες περιοχές, όπως η Κρήτη.
Το νησί συγκεκριμένα απολαμβάνει μια δεσπόζουσα θέση στον κλάδο. Αποτελεί μια ναυαρχίδα της τουριστικής -και όχι μόνο- βιομηχανίας της χώρας και την βρίσκουμε σταθερά στις πρώτες θέσεις των αντίστοιχων στατιστικών. Κάτι πολύ λογικό, αφού η τοποθεσία, το κλίμα, η γεωμορφολογία και ο φυσικός της πλούτος την κάνουν να ξεχωρίζει [1]. Ο τουρισμός, μαζί με τον πρωτογενή τομέα, αποτελεί τον βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας, αλλά ταυτόχρονα συμβάλει και στα δύο βασικότερα προβλήματα του νησιού, την λειψυδρία και την στέγαση. Μπορούμε να δούμε και τα νούμερα: Σύμφωνα με το Ινστιτούτο του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ), το 2025 μόνο, οι διεθνής αφίξεις στα αεροδρόμια Ηρακλείου και Χανίων έφτασαν αθροιστικά γύρω στις πεντέμιση εκατομμύρια (5.626.530) με την συντριπτική πλειοψηφία αυτών (3.746.636) να πραγματοποιούνται εντός των μηνών της «σεζόν» (Μάιος – Σεπτέμβρης). Είχαμε επίσης την άφιξη 471 κρουαζιερόπλοιων που μετέφεραν περίπου 1 εκατομμύριο επιβάτες. Μιλάμε δηλαδή για μια μαζική μετακίνηση και διαμονή ανθρώπων αριθμού σχεδόν δεκαπλάσιου του μόνιμου πληθυσμού του νησιού (περίπου 600 χιλιάδες). Τα αποτελέσματα αυτή της μαζικής «επίσκεψης» τα βιώνουμε καθημερινά, και εδώ στην πόλη μας. Απλησίαστα νοίκια λόγω της έξαρσης των καταλυμάτων βραχυχρόνιας ενοικίασης και γειτονιές χωρίς νερό εν μέσω καλοκαιριού, ενώ τα καταλύματα μαζικής εστίασης και τα ξενοδοχεία καταναλώνουν καθημερινώς χιλιάδες τόνους.
Εμπρός όλοι πάνω στην γαλέρα
Όσον αφορά την οικονομία του τόπου, αυτή, όπως και κατά επέκταση η κοινωνία του, έχει πλέον διαμορφωθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό με βάση τον τουρισμό. Χιλιάδες επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στον τομέα των υπηρεσιών εστίασης και καταλυμάτων, πολλές λειτουργώντας εποχιακά, και εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι δουλεύουν σε αυτές [2]. Όλοι και όλες γνωρίζουμε για την «επιλογή» της σεζόν, δηλαδή της εντατικής εποχιακής εργασίας τους μισούς μήνες -και βάλε- του χρόνου. Ένα σημαντικό κομμάτι της εργατικής τάξης της χώρας, δουλεύει σε ξενοδοχεία και στον επισιτισμό, είτε βραχυπρόθεσμα για μερικά χρόνια είτε και πιο μόνιμα. Όλοι και όλες επίσης γνωρίζουμε το εργασιακό κάτεργο που μας περιμένει σχεδόν πάντα σε αυτές τις δουλειές. Ελαστικό ωράριο, μαύρη ή ημιδηλωμένη εργασία, απλήρωτες υπερωρίες, επιστροφές δώρων και αδειών, 0 με 4 ρεπό το μήνα, και εξαντλητικοί ρυθμοί συνθέτουν ένα δυστοπικό μωσαϊκό εργασιακής πραγματικότητας.
Δεν αποτελεί λοιπόν έκπληξη το γεγονός ότι υπάρχει πολύ μεγάλη ανακύκλωση του εργατικού δυναμικού, μιας και αυτές οι θέσεις επιλέγονται αρκετά συχνά από νεολαία, που αντέχει τους εξαντλητικούς ρυθμούς και θέλει να βγάλει μερικά παραπάνω λεφτά ή/και φοιτητές – τριες, που πλέον αναγκάζονται να υποστηρίξουν τους εαυτούς τους παράλληλα με τις σπουδές. Στη χειρότερη θέση βρίσκονται οι άνθρωποι που είναι μόνιμοι στον κλάδο, αυτοί και αυτές που δουλεύουν τη μια σεζόν μετά την άλλη για χρόνια και αντιμετωπίζουν τις ίδιες απάνθρωπες συνθήκες εργασίας, εξαντλητικά πήγαινε έλα με τα μέσα μαζικής μεταφοράς και βαλτωμένους μισθούς, ενώ η κούραση, σωματική και ψυχολογική, μόνο συσσωρεύεται. Και όταν με το καλό τελειώσει επιτέλους η σεζόν, έχουν το «προνόμιο» να βγουν ταμείο ανεργίας -αν έχουν δουλέψει δύο χρονιές συνεχόμενα. Ένα ταμείο που φυσικά δεν φτάνει ούτε για τα βασικά, και που ωθεί τον κόσμο εμμέσως πλην σαφώς να δουλέψει μαύρα μέχρι να ξαναρχίσει η σεζόν. Βέβαια τα τελευταία χρόνια, λόγω της αυξημένης ζήτησης και των σταθερά υψηλότερων θερμοκρασιών, διαφαίνεται μια τάση η σεζόν να επεκταθεί σε διάρκεια, φτάνοντας τους οχτώ και εννιά μήνες στις μαζικές ξενοδοχειακές μονάδες, χωρίς φυσικά να προβλέπεται κάποια αντίστοιχη μείωση στους εργασιακούς ρυθμούς.
Με άλλα λόγια τα αφεντικά προσπαθούν να βγάλουν απ’ τη μύγα ξύγκι και να αυξήσουν ακόμα περισσότερο τα ποσοστά κέρδους τους, προφανώς εις βάρος της σωματικής και ψυχικής υγείας των εργαζομένων. Αυτό φαίνεται να το έχει αντιληφθεί η νέα εργατική τάξη της χώρας που εδώ και μερικά χρόνια απορρίπτει να δουλέψει στον κλάδο, όπως άλλωστε μας πληροφορούν οι διάφοροι καταστηματάρχες και ξενοδόχοι κάθε αρχή του καλοκαιριού, κλαίγομενοι πως οι «νέοι δεν θέλουν να δουλέψουν».
Το λογικό βέβαια μπροστά σε μια τέτοια κατάσταση, θα ήταν να καλυτερεύσουν οι συνθήκες εργασίας και να αυξηθούν οι μισθοί. Εκεί όμως που τελειώνει η λογική αρχίζει η τουριστική βιομηχανία, και έτσι το ντόπιο κεφάλαιο έχει επιλέξει την δοκιμασμένη και κλασική ελληνική συνταγή: Την εκμετάλλευση των φτηνών εργατικών χεριών του μεταναστευτικού προλεταριάτου. Με διαμεσολαβητή το ελληνικό κράτος, τα αφεντικά κλείνουν συμφωνίες με φτωχότερα κράτη του παγκόσμιου νότου, για την μαζική εισροή μετακλητών εργαζομένων, που ακριβώς λόγω της δυσμενέστερης οικονομικής κατάστασης τους, αναγκάζονται να πουλήσουν την εργατική δύναμη τους φτηνότερα και να υπομένουν τις εξαντλητικές συνθήκες εργασίας.
Τι μπορούμε να κάνουμε
Δυστυχώς οι υπάρχουσες συνδικαλιστικές ηγεσίες φαίνονται άβουλες και αδυνατούν να διεκδικήσουν ουσιαστικές αλλαγές. Οι κατώτατοι μισθοί, όπως προσδιορίζονται από τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, έχουν μείνει σταθεροί χρόνια τώρα, ενώ παράλληλα απαξιώνονται συνεχώς από την εργοδοσία, η οποία συνήθως επιδιώκει να κλείσει εξατομικευμένες ατομικές συμβάσεις, με απαραίτητο όρο την εχεμύθεια. Με αυτόν τον τρόπο, προωθεί την λογική «διαίρει και βασίλευε» μεταξύ των εργαζομένων και προσπαθεί να σπάσει την ενότητά τους
Η απάντηση μας απέναντι σε όλα αυτά ήταν και παραμένει μία: Να αντιληφθούμε πως συλλογικοί και δυναμικοί αγώνες είναι η μόνη λύση για την καλυτέρευση των εργασιακών μας συνθηκών. Να σπάσουμε στην πράξη τον κατακερματισμό της τάξης μας και να καταλάβουμε πως όσοι και όσες δουλεύουμε στον κλάδο έχουμε μόνο κοινά συμφέροντα, τα οποία αντικρούονται με αυτά των αφεντικών μας. Να διεκδικήσουμε την εδραίωση της ταυτότητας του εποχιακού εργαζομένου στον τουρισμό, όχι ως κάτι ευκαιριακό και προσωρινό, αλλά μια βιώσιμη επιλογή εργασίας. Να μιλήσουμε μεταξύ μας, διεκδικώντας συλλογικές συμβάσεις, αυξήσεις στους μισθούς και καλύτερες συνθήκες εργασίας για όλους και όλες. Να δυναμώσουμε την φωνή των σωματείων και να εγγραφούμε σε αυτά. Μόνο μέσα από την συλλογικοποίηση και τον κοινό αγώνα θα αποκτήσουμε την δύναμη να αντιπαρατεθούμε επιτυχώς με τα αφεντικά.
Προλεταριακή Περίπολος
Ιούνιος 2026
Ηράκλειο Κρήτης
[1] Κάτι που αναγνωρίζει προφανώς το κράτος και η ντόπια οικονομική ελίτ, όπως μας έκαναν απολύτως σαφές στο πρόσφατο συνέδριο – «τελετή παράδοσης» του νησιού, που διοργάνωσε το powergame.gr και Economist στα Χανιά την Παρασκευή 29 Μαίου 2026 με τίτλο «Επενδύοντας στην Αλλαγή: Πώς μεταμορφώνεται η Κρήτη». Το παρόν έδωσαν ο Πρωθυπουργός και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, διάφοροι υπουργοί και ντόπιοι άρχοντες, τεχνοκράτες πανεπιστημιακοί και υψηλόβαθμοι ερευνητές, καθώς και οι κύριοι εκπρόσωποι του ντόπιου και υπερεθνικού κεφαλαίου, με την συμμετοχή υψηλόβαθμων στελεχών από τον κλάδο της ενέργειας, των κατασκευών, του τουρισμού / επισιτισμού και τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Την ίδια μέρα είχε διοργανωθεί Παγκρήτια κινητοποίηση ενάντια στο συνέδριο -στην οποία συμμετείχε και η ομάδα, από φορείς και συλλογικότητες του νησιού.
[2] Τα νούμερα είναι αποκαλυπτικά: Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το 2024 οι εργαζόμενοι στον κλάδο «Καταλυμάτων και δραστηριοτήτων υπηρεσιών εστίασης» έφτασαν τους 624 χιλιάδες, ή αλλιώς το 16% των συνολικών μισθωτών εργαζομένων της χώρας.
media:
tourismos-stimeno.pdf