Τριάντα χρόνια μετά τον θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου, η πολιτική και ανθρώπινη παρακαταθήκη του συνεχίζει να προκαλεί συζητήσεις, συγκινήσεις και αντιπαραθέσεις. Για πρώτη φορά τηλεοπτικά, ο εγγονός του, Ανδρέας Γ. Παπανδρέου, ανοίγει τα χαρτιά του στο Press Talk και στον Απόστολο Μαγγηριάδη και μιλά για τον παππού του πέρα από τον μύθο: τον οικογενειάρχη, τον ηγέτη, τον άνθρωπο. Σε μια σπάνια προσωπική εξομολόγηση, μιλά για το βάρος του ονόματος, τη σχέση με την πολιτική, τις κοινωνικές ανισότητες σήμερα και το τι σημαίνει να συμμετέχεις στα κοινά σε μια εποχή που, όπως λέει, «ο πολιτικός δεν φτιάχνεται μέσα σε στούντιο ή αλγόριθμους».
Απόστολος Μαγγηριάδης: Ανδρέα, σ’ ευχαριστούμε πολύ για αυτήν την ευκαιρία να κάνουμε αυτήν τη συζήτηση. Συμπληρώνονται 30 χρόνια από τότε που έφυγε ο παππούς σου ο Ανδρέας. Ήσουν 14 χρονών τότε. Τι θυμάσαι από τον Ανδρέα;
Ανδρέας Παπανδρέου: Ευχαριστώ για την επίσκεψη και την ευκαιρία να μιλήσουμε για τον Ανδρέα, καλώς ήρθες στο ίδρυμα. Θυμάμαι έναν Ανδρέα γήινο, τον θυμάμαι ως οικογενειακό στέλεχος, τον θυμάμαι και ως ηγέτη, τον θυμάμαι έναν άνθρωπο ολοκληρωμένο. Είχε και τις ευαίσθητες στιγμές του, είχε και τις ανθρώπινες στιγμές του, δεν ήταν… ήταν ένας άνθρωπος αυθεντικός. Δεν ήταν ένας άνθρωπος που τον έβλεπες διαφορετικά τη μια μέρα, διαφορετικά την άλλη σαν χαρακτήρας.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Είχε προσωπικές στιγμές με τα εγγόνια, με τα παιδιά τους; Δηλαδή, εσύ γεννιέσαι τη δεκαετία του ’80 και ο Ανδρέας είναι κυρίαρχος. Είναι τα χρόνια της αλλαγής, είναι τα χρόνια που ο Ανδρέας λατρεύεται ως θεός, τουλάχιστον από ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της χώρας. Υπάρχουν και κάποιοι άλλοι που τον μισούν ή τον αποδοκιμάζουν. Αλλά ο Ανδρέας είναι το πρόσωπο των ’80’ς στην Ελλάδα. Είχε χρόνο με τα εγγόνια του;
Ανδρέας Παπανδρέου: Ο Ανδρέας, επειδή δεν μπορούσε να έχει πολύ χρόνο με τα εγγόνια του και ήταν ένας άνθρωπος που δεν ήθελε να μπλέκει την πολιτική με την οικογένεια, κοιτούσε να έχει τον κατάλληλο χρόνο, να δίνει ποιότητα στον χρόνο του με μας. Ήταν άνθρωπος του γέλιου, της ευδαιμονίας, έτσι χαρούμενος…
Απόστολος Μαγγηριάδης: Είχε χιούμορ;
Ανδρέας Παπανδρέου: … είχε χιούμορ, είχε αρκετό χιούμορ…
Απόστολος Μαγγηριάδης: Θυμάσαι κάτι;
Ανδρέας Παπανδρέου: … θυμάμαι του άρεσε να μας κάνει ευγενικά πειράγματα, έτσι ώστε να κοιτάμε ποιο κομμάτι του χαρακτήρα μας θέλει διόρθωση, να γίνουμε καλύτεροι, με όμορφο τρόπο, πάντα γλυκό τρόπο. Ένιωθες ότι δεν σε επιπλήττει. Σε έκανε πάντα καλύτερο. Σε κοιτούσε γλυκά στα μάτια. Θυμάμαι από μικρός τη δυνατότητα που είχε να επικοινωνεί μαζί σου. Είχε τη δυνατότητα να σε νιώθει και να σε καταλαβαίνει, έτσι;
Απόστολος Μαγγηριάδης: Θυμάσαι στο Μέγαρο Μαξίμου, στην Χαριλάου Τρικούπη, κάποιες περιοδείες ίσως μαζί του;
Ανδρέας Παπανδρέου: Η αλήθεια είναι δεν ήθελε να πηγαίνουμε ούτε στο Μέγαρο Μαξίμου, ούτε στη Χαριλάου. Στις περιοδείες όμως, όπως κάθε πολίτης, τον επισκεπτόμασταν. Θυμάμαι ένα συγκεκριμένο σκηνικό όπου με είχε πάει ο πατέρας μου σε μια ομιλία του παππού και ο πατέρας μου δεν μπορούσε να προσεγγίσει, ήταν μέσα στον κόσμο και με άφησε στον κόσμο και χέρι, χέρι με πήγαν επάνω στη σκηνή, στον παππού. Και τον είδα. Ιδιαίτερες στιγμές.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Υπάρχουν στοιχεία της προσωπικότητας του Ανδρέα που ο κόσμος δεν γνωρίζει; Πώς συμπεριφερόταν στις ιδιωτικές του στιγμές, γιατί ο κόσμος έχει μια διαμορφωμένη αντίληψη του Ανδρέα είτε από την προσωπική επαφή, κυρίως όμως από την τηλεόραση και από τον τρόπο με τον οποίον πολιτεύτηκε. Ποιος είναι ο πιο πραγματικός Ανδρέας στις ιδιωτικές του στιγμές;
Ανδρέας Παπανδρέου: Αυτό που βλέπατε, αυτό ήτανε. Δεν ήτανε κάτι διαφορετικό πίσω από τις πόρτες ή κάτι διαφορετικό έξω από τις πόρτες. Ήταν ένας άνθρωπος βαθύς μπορώ να πω, ένας άνθρωπος που κατανοούσε από πού προέρχεσαι, κατανοούσε εάν κάνεις κάποιο λάθος ότι είναι ανθρώπινο. Είχε μια ανθρώπινη πλευρά σε όλα αυτά και κατάφερνε όσο μπορούσε να είναι και παππούς.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Πολιτική συζήτηση γινόταν μέσα στην οικογένεια; Δηλαδή όλοι λίγο πολύ σ’ αυτήν τη χώρα θυμόμαστε οικογενειακά τραπέζια, που γίνεται συζήτηση πολιτική. Στη δική σου οικογένεια, υπήρχε ένας πατέρας υπουργός και ένας παππούς πρωθυπουργός. Έζησες τέτοιες στιγμές;
Ανδρέας Παπανδρέου: Μπορώ να πω ότι έκανε συζήτηση πάνω στη φιλοσοφία της πολιτικής και πάνω στα κοινά. Δεν άφηνε σε κανένα μέλος της οικογένειας να εκφράσει συγκεκριμένη γνώμη πάνω σε πολιτική εξέλιξη ή κάτι πιο συγκεκριμένο. Είχε μια φιλοσοφία δημοκρατική για την ελευθερία και τον ενδιέφερε να δει πώς εμείς την βλέπουμε.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Δεν είχε δηλαδή πολιτικό κουτσομπολιό το οικογενειακό τραπέζι, είχε περισσότερο μια συζήτηση πιο θεωρητική της πολιτικής.
Ανδρέας Παπανδρέου: Ναι, μπορεί να έκανε πλάκα, αλλά χωρίς να προσβάλλει κανένα.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Ξέρεις, στην Ελλάδα, οι μισοί λατρεύουν και λάτρευαν τον Ανδρέα, ως τον ηγέτη που έφερε την αλλαγή και την κοινωνική δικαιοσύνη και άλλοι τον κατηγορούν για λαϊκισμό και για υπερβολικό ίσως κρατισμό. Σήμερα, 30 χρόνια μετά, πώς διαβάζεις την παρακαταθήκη του;
Ανδρέας Παπανδρέου: Ήταν ένας άνθρωπος που έφερε την αλλαγή, η οποία ήταν προφανώς έτοιμη από τον λαό. Αυτός ήταν πάντοτε η αιχμή του δόρατος σαν πολιτικός, έκανε κοινωνικές τομές, κοινωνικές αλλαγές προφανώς. Δεν ήταν ποτέ όμως τιμωρός με αυτή την έννοια. Ήθελε η Ελλάδα να είναι ενωμένη. Όλες οι παρατάξεις, όλοι οι άνθρωποι να είναι ενωμένοι σε έναν κοινό στόχο.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Τι σημαίνει να φέρεις το όνομα του και πόσο επηρεάζει τη ζωή σου; Πόσο έχει καθορίσει το ποιος είσαι;
Ανδρέας Παπανδρέου: Έχει να κάνει με το πώς αντιλαμβάνεσαι τα πράγματα. Δεν μας άφησε ποτέ να πιεστούμε ότι χρωστάμε να κάνουμε κάτι εμείς. Μας χάρισε μια εμπειρία ζωής. Η οποία μετά, ανάλογα πού είσαι, πώς δουλεύεις, πού εργάζεσαι, πώς υπάρχεις, ήταν μια χαρά για τον κόσμο. Έτσι δεν υπήρχε πίεση όσον αφορά το όνομα, ως όνομα.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Άρα αυτήν την πίεση, εσύ δεν την έχεις νιώσει ποτέ; Φέρεις το όνομα Ανδρέας Παπανδρέου, έχεις προπάππου, παππού και πατέρα πρωθυπουργό. Πώς το έχεις σκεφτεί;
Ανδρέας Παπανδρέου: Μας έκανε να καταλάβουμε ότι είναι αυτονόητο να υπάρχουν διαφορές. Δεν μας νευρίασε αυτό τόσο πολύ. Είχαμε μεγαλώσει απλά, με εμπειρίες. Δεν ήμασταν κάποια ξεχωριστή κάστα.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Κι εσύ ως Ανδρέας, πώς αντιλαμβάνεσαι το νόημα της συμμετοχής στα κοινά σήμερα;
Ανδρέας Παπανδρέου: Συμμετοχή στα κοινά είναι νομίζω για κάθε Έλληνα. Αυτό ήτανε του Ανδρέα. Όλοι έχουμε δικαίωμα στα κοινά. Μικρός, μεγάλος, όλοι δικαίωμα στα κοινά.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Εσύ προσωπικά, έχεις σκεφτεί ποτέ τον εαυτό σου στην πολιτική;
Ανδρέας Παπανδρέου: Δεν έχω σκεφτεί σαν πολιτική, δεν είναι κάτι που περνάει από το μυαλό μου. Δεν μας άφησε ποτέ επειδή με λένε Ανδρέα Παπανδρέου. Και κανένας δεν θα έπρεπε μ’ αυτήν την έννοια να πολιτεύεται. Όλοι έχουμε χρέος στη χώρα και όλοι μας είμαστε Έλληνες.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Εσύ, προσωπικά, έχεις αποφύγει τη δημόσια έκθεση στα πράγματα, αλλά και θεωρείς από την επαγγελματική σου θέση προσφέρεις στα κοινά;
Ανδρέας Παπανδρέου: Θεωρώ ότι όλοι μπορούμε να προσφέρουμε στα κοινά, από την επαγγελματική μας θέση. Πρέπει να έχουμε σχέση με τα κοινά. Αυτό θα καθορίσει ποιοι θα είναι οι πολιτικοί που θα μας αντιπροσωπεύουν.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Καταλαβαίνω ότι το αφήνεις λίγο θολό. Δεν το αποκλείεις, θέλω να πω. Το να δεις τον εαυτό σου κάποια στιγμή αργότερα, είτε σε τοπικό είτε σε ευρύτερο επίπεδο.
Ανδρέας Παπανδρέου: Νομίζω ότι καταλαβαίνω τη σύνδεση που θέλετε να γίνει. Δεν προεξοφλείται. Έτσι μας έμαθε. Αυτές είναι οι αξίες μας. Όταν ξεκίνησε να πολιτεύεται, ίδρυσε ένα νέο κίνημα και μπορεί να σας πω κάτι που δεν γνωρίζει πολλοί κόσμος, ότι πήγε πόρτα, πόρτα να χτίσει κάτι.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Εσύ περνάς χρόνο στην Κρήτη και στην Αθήνα. Θες να μας πεις κάτι για τον εαυτό σου; Με τι ασχολείσαι;
Ανδρέας Παπανδρέου: Εγώ είμαι κοινωνιολόγος. Ασχολήθηκα με τη συμβουλευτική, με την κοινωνιολογία. Έχω κάνει αρκετές δουλειές λόγω της πίστης μου ως κοινωνιολόγος ότι δεν είναι αρκετό να είσαι μέσα στα βιβλία. Χρειάζεται και μια πρακτική. Πρέπει να πηγαίνεις στην κοινωνία να δεις αν αυτό που διαβάζεις εφαρμόζεται.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Είναι αυτό που λέμε, η πολιτική σε πρώτο πρόσωπο;
Ανδρέας Παπανδρέου: Ναι, είναι η κοινωνιολογία σε πρώτο πρόσωπο.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Η νέα γενιά, η νεότερη γενιά που δεν έχει ζήσει τον Ανδρέα, τι θα ήθελες να καταλάβουν οι νεώτεροι;
Ανδρέας Παπανδρέου: Ότι δεν βρήκε κάτι έτοιμο. Πάλεψε από το σχολείο, από πολύ μικρός, για τα ιδεώδη του. Δεν φτιάχνεται ο πολιτικός μέσα σε στούντιο ή σε αλγόριθμους, είναι μέσα στην πραγματική ζωή.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Παρακολουθείς την πολιτική;
Ανδρέας Παπανδρέου: Βεβαίως. Μας έχει επηρεάσει τόσο πολύ, πρέπει να παρακολουθούμε.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Βλέπεις κάποιο παράδειγμα πολιτικού προσώπου;
Ανδρέας Παπανδρέου: Ναι, πολιτικά πρόσωπα που με γοητεύουν. Η εποχή μας αλλάζει και η προσωπολατρία αρχίζει και φεύγει.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Έχουμε πάει σε μια τελείως διαφορετική εποχή.
Ανδρέας Παπανδρέου: Ακριβώς, ακριβώς.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Ίσως το μικρόβιο της πολιτικής παραμένει σε μια τέτοια οικογένεια.
Ανδρέας Παπανδρέου: Οι αξίες όσο ψηλά ή χαμηλά είσαι είναι οι ίδιες.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Υπήρξε περίπτωση που να σου είπε κάποιος, τι σχέση έχεις με τον Ανδρέα Παπανδρέου;
Ανδρέας Παπανδρέου: Πάρα πολλές φορές.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Και τι λες; Ήταν ο παππούς μου;
Ανδρέας Παπανδρέου: Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν το πιστεύουν και είναι διασκεδαστικό.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Ο Ανδρέας εξελέγη με το σύνθημα την αλλαγή και το 30 χρόνια μετά τι πιστεύεις;
Ανδρέας Παπανδρέου: Οι ανισότητες δεν δημιουργούνται μόνο από τη διαφορά πλούτου. Δημιουργούνται και από τις ευκαιρίες που δίνονται. Ο Ανδρέας πίστευε στις ίσες ευκαιρίες.
Απόστολος Μαγγηριάδης: Πώς δημιουργείς ευκαιρίες;
Ανδρέας Παπανδρέου: Έχει σχέση με την τεχνολογία μας. Ο Ανδρέας πίστευε ότι η ανάπτυξη δεν έρχεται αν δεν υπάρχει κοινό όφελος. Αυτό ήταν η παρακαταθήκη του Ανδρέα, μπορώ να πω.
The post Ανδρέας Γ. Παπανδρέου στο Press Talk: «Ο πολιτικός δεν φτιάχνεται μέσα σε στούντιο ή αλγόριθμους» appeared first on The Indicator.
Διαβάστε περισσότερα
Indicator.gr