Η υπόθεση του άρθρου 23 που έδινε στους servicers «όπλα» κατά των δανειοληπτών απασχόλησε δίκαια τον δημόσιο διάλογο. Ο προεκλογικός χρόνος στον οποίο διεξήχθη η σχετική συζήτηση και αντιπαράθεση υποχρέωσε την κυβέρνηση να αποσύρει το άρθρο μέσα σε γενική κατακραυγή.
Αυτό όμως που η κυβέρνηση είχε κάθε λόγο να αποκρύψει και δεν ξεκαθαρίστηκε είναι ότι δεν επρόκειτο ούτε για την πρώτη ούτε για τη μοναδική περίπτωση κυβερνητικής ρύθμισης υπέρ των servicers από τις κυβερνήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Για την ακρίβεια, από το 2020 μέχρι και σήμερα η κυβέρνηση έφερε στη Βουλή και ψήφισε πολλές ρυθμίσεις που έδωσαν στους servicers δικονομικά ή περιουσιακά προνόμια και ενίσχυσαν τη θέση τους εις βάρος των δανειοληπτών.
Για την ιστορία (αφού πλέον αποσύρθηκε), το άρθρο 23 περιλαμβανόταν στο σχέδιο νόμου του υπουργείου Οικονομικών με τίτλο «Ενίσχυση εποπτείας των υπό διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις – Προστασία συνεπών οφειλετών – Φορολογική μεταχείριση και εποπτεία κρυπτοστοιχείων».
Η βασική του «υπηρεσία» προς τους servicers ήταν ότι προέβλεπε πως η σύμβαση ρύθμισης ενός δανείου με τον δανειολήπτη, μια ιδιωτική σύμβαση, αποτελεί εκτελεστό τίτλο, δηλαδή νομική βάση για να προχωρήσει ο servicer σε αναγκαστικά μέτρα είσπραξης κατά του δανειολήπτη (πλειστηριασμοί, κατασχέσεις).
Σε αυτό, η Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων επισήμανε επίσης την αποφυγή δικαστικού ενσήμου και τον περιορισμό συγκεκριμένων δυνατοτήτων δικαστικής άμυνας του οφειλέτη.
Ο «πρόγονος» του άρθρου 23
Η ιδέα της αναγωγής μιας σύμβασης σε εκτελεστό τίτλο δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά.
Ο όχι και πολύ μακρινός της πρόγονος ήταν το άρθρο 27 του ν. 4738/2020. Το συγκεκριμένο άρθρο προβλέπει στην παράγραφο 3 ότι η σύμβαση αναδιάρθρωσης αποτελεί εκτελεστό τίτλο για τις προβλεπόμενες απαιτήσεις προς χρηματοδοτικούς φορείς. Το απόγραφο εκδίδεται ατελώς από το αρμόδιο δικαστήριο.
Το ίδιο άρθρο προβλέπει επίσης:
Παράγραφος 1: Δυνατότητα καταγγελίας της σύμβασης αναδιάρθρωσης όταν οι καθυστερήσεις υπερβαίνουν την αξία τριών δόσεων ή το 3% της ρυθμισμένης οφειλής.
Παράγραφος 2: Αναβίωση της αρχικής απαίτησης, αφαιρουμένων των ποσών που έχουν καταβληθεί.
Παράγραφος 4: Η εκτελεστότητα εκτείνεται, υπό προϋποθέσεις που προβλέπονται, και σε εγγυητές, συνοφειλέτες και ασφαλειοδότες.
Επομένως, το πνεύμα του άρθρου 23 που αποσύρθηκε υπήρχε ήδη. Γι’ αυτό άλλωστε η κυβέρνηση θεώρησε ότι μπορούσε να το επαναφέρει για να προσφέρει στους servicers ακόμα ένα «δωράκι». Πλην όμως δεν υπολόγισε την ιδιαίτερη πολιτική ευαισθησία που υπάρχει σε προεκλογική περίοδο…
Ομως, υπάρχει μία διαφορά: το άρθρο 27 του νόμου του 2020 αφορά συμβάσεις που συνάπτονται εντός του πλαισίου του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών. Στην περίπτωση του αποσυρθέντος άρθρου 23 η περιβολή της σύμβασης με την ισχύ εκτελεστού τίτλου αφορούσε οποιαδήποτε μετέπειτα σύμβαση που διαπραγματεύτηκε ελεύθερα. Με λίγα λόγια, με το άρθρο 23 επεκτεινόταν στο… άπειρο το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 27 του νόμου του 2020.
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός έχει ειδική νομοθετική διαδικασία, ηλεκτρονική πλατφόρμα και συγκεκριμένους κανόνες κατάρτισης της σύμβασης. Αυτό διαφοροποιεί τυπικά τη σύμβαση από μια ελεύθερα διαπραγματευόμενη διμερή ρύθμιση. Ωστόσο, η υπαγωγή στον εξωδικαστικό δεν ισοδυναμεί με προηγούμενο δικαστικό έλεγχο της απαίτησης. Οπότε και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για συμφωνία μεταξύ ιδιωτών, χωρίς προηγουμένως να έχει εξετάσει τη νομιμότητα και το ύψος της απαίτησης κάποιος δικαστής.
Αυτό που επιχείρησε η κυβέρνηση με το άρθρο 23 είναι να μετατρέψει κάθε διμερή – ιδιωτική σύμβαση του servicer με τον δανειολήπτη σε μέσο αναγκαστικής εκτέλεσης, με σημαντική διευκόλυνση του πιστωτή και αντίστοιχα σημαντική αποδυνάμωση της θέσης του δανειολήπτη.
Ο ορυμαγδός αντιδράσεων ήταν απολύτως δικαιολογημένος.
Επιτάχυνση πλειστηριασμών
Η μεγαλύτερη ίσως «βοήθεια» προς τους servicers είναι το νέο νομοθετικό πλαίσιο που επιβλήθηκε τη διετία 2025-2026 με στόχο την επιτάχυνση των πλειστηριασμών. Στόχος αυτών των ρυθμίσεων ήταν η δραστική αποδυνάμωση των ένδικων μέσων που δικαιούνται οι δανειολήπτες για να αντιμετωπίσουν μέτρα αναγκαστικής είσπραξης εκ μέρους των servicers. Αυτά τα μέσα άμυνας των δανειοληπτών αφορούν τις ανακοπές κατά διαταγών πληρωμής και αναγκαστικής εκτέλεσης.
Για να παραμεριστούν τα εμπόδια κατά των πλειστηριασμών, στήθηκε ολόκληρη «επιχείρηση», στην οποία συμμετείχαν η ΤτΕ, το υπουργείο Οικονομικών, ο υπουργός Δικαιοσύνης κ. Φλωρίδης, ο επικεφαλής του ΟΔΔΗΧ, αλλά και οι ίδιοι οι… servicers! Ολα ξεκίνησαν με μεγάλη σύσκεψη στην ΤτΕ το 2025 με την προαναφερθείσα σύνθεση. Το αποτέλεσμά της «διευκρινίστηκε» από τις νομοθετικές ρυθμίσεις που ακολούθησαν, οι οποίες περιλαμβάνονται στους νόμους 5221/2025 και 5264/2025, που ολοκληρώθηκε με υπουργικές αποφάσεις του 2026.
Η ουσία των παρεμβάσεων: να επιταχυνθεί η διαδικασία εκδίκασης χιλιάδων ανακοπών πολύ –έως και χρόνια– νωρίτερα! Συγκεκριμένα:
Εισήχθη ειδική ηλεκτρονική διαδικασία για την εκδίκαση εκκρεμών ανακοπών έως και χρόνια νωρίτερα.
Εισήχθη ειδική διαδικασία υποχρεωτικού επαναπροσδιορισμού των ανακοπών για όλες τις εκκρεμείς υποθέσεις. Ο δανειολήπτης που κάνει ανακοπή πρέπει να υποβάλει νέα αίτηση, αλλιώς η ανακοπή θεωρείται άκυρη. Η σημασία για τον δανειολήπτη: Ενώ έχει ήδη ασκήσει ανακοπή, μπορεί να χάσει τη συγκεκριμένη δικαστική διαδικασία εάν δεν συμμορφωθεί με τις νέες απαιτήσεις επαναπροσδιορισμού.
Για τις υποθέσεις που αναλαμβάνει το νέο σύστημα, καταργούνται αυτόματα οι δικάσιμοι που είχαν οριστεί.
Προβλέπεται υποχρεωτική συνεκδίκαση περισσότερων ανακοπών και τίθενται συγκεκριμένες απαιτήσεις ώστε να είναι παραδεκτή η ανακοπή κατά πλειστηριασμού.
Η προθεσμία για την υποβολή αίτησης ανακοπής κατά πλειστηριασμού γίνεται από 5 σε 15 ημέρες ημέρες πριν από τον πλειστηριασμό.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, τα μέτρα «έπιασαν τόπο»: ο αριθμός των πλειστηριασμών έχει εκτοξευθεί!
Ακατάσχετο για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων!
Με τον νόμο 5072/2023 θεσπίστηκε η θεσμική ενίσχυση των servicers και το… ακατάσχετο! Οι βασικές προβλέψεις του ήταν:
1. Υποχρεωτική διαμεσολάβηση διαχειριστή πιστώσεων: Τα δικαιώματα από μεταβιβαζόμενες απαιτήσεις, δηλαδή από τη μεταβίβαση του «κόκκινου» δανείου από την τράπεζα, πρέπει να ασκούνται μέσω διαχειριστή πιστώσεων. Με αυτόν τον τρόπο κατοχυρώνεται θεσμικά ο ρόλος των servicers στην είσπραξη και διαχείριση των δανείων.
2. Διατήρηση του τραπεζικού χαρακτήρα των απαιτήσεων. Ο νόμος ορίζει ότι οι μεταβιβαζόμενες απαιτήσεις εξακολουθούν να λογίζονται ως τραπεζικές μετά τη μεταβίβασή τους! Ετσι εξασφαλίζεται η νομική συνέχεια των απαιτήσεων. Υπό το βάρος διογκούμενης κοινωνικής και πολιτικής κατακραυγής για τις καταχρηστικές πρακτικές, των servicers, ο νόμος περιέλαβε και υποχρεώσεις διαφάνειας και προστασίας των δανειοληπτών.
3. Στο πλαίσιο αυτού του νόμου, είχαμε και μια σκανδαλώδη ρύθμιση για το ακατάσχετο λογαριασμού των servicers, ακόμη και έναντι απαιτήσεων του Δημοσίου ή του ΕΦΚΑ! Το ακατάσχετο θεσπίστηκε με το άρθρο 7 του προαναφερθέντος νόμου του 2023 και προβλέπει ότι οι servicers μπορούν να εισπράττουν χρήματα από δανειολήπτες, τα οποία τοποθετούν υποχρεωτικά σε χωριστό τραπεζικό λογαριασμό μέχρι να τα μεταφέρουν στον αγοραστή της πίστωσης (fund).
Η παράγραφος 3 του συγκεκριμένου άρθρου ορίζει ρητά ότι ο συγκεκριμένος λογαριασμός είναι: «ανεκχώρητος και ακατάσχετος έναντι οποιουδήποτε τρίτου μέρους πλην του αγοραστή πιστώσεων». Το ακατάσχετο καλύπτει ρητά και απαιτήσεις του Δημοσίου ή του ΕΦΚΑ έναντι του servicer. Επίσης, προβλέπεται ότι τα χρήματα δεν εντάσσονται στην πτωχευτική περιουσία σε περίπτωση πτώχευσης του servicer.
Με αυτή τη ρύθμιση η κυβέρνηση της Ν.Δ. θωρακίζει τους servicers ακόμα και έναντι δικών του απαιτήσεων ή απαιτήσεων του ασφαλιστικού φορέα.
Διαβάστε περισσότερα