Τις τελευταίες ημέρες τα μάτια της παγκόσμιας κοινότητας είναι στραμμένα στην 81η Σύνοδο του ΟΗΕ. Το ερώτημα είναι «Γιατί ο ΟΗΕ δυσκολεύεται να τερματίσει τους πολέμους;». Π.χ., ο πόλεμος στην Ουκρανία βρίσκεται περίπου στον πέμπτο χρόνο και, για την Ουκρανία, υπάρχει ένα ιδιαίτερο θεσμικό πρόβλημα. Η Ρωσία είναι μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας με δικαίωμα βέτο και, ταυτόχρονα, είναι το κράτος που διεξάγει τον πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας. Το κράτος που εμπλέκεται άμεσα στη σύγκρουση έχει δυνατότητα να εμποδίζει τις αποφάσεις του οργάνου που είναι επιφορτισμένο με τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης.
Ο πόλεμος στη Γάζα κλείνει τον τρίτο χρόνο. Τυπικά, υποτίθεται ότι υπάρχει εκεχειρία από τον Οκτώβριο του 2025, που σταμάτησε τις πολεμικές επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει οδηγήσει σε πλήρη ειρήνη. Ο ισραηλινός στρατός έχει σκοτώσει σχεδόν 74.000 Παλαιστίνιους και έχει τραυματίσει περισσότερους από 174.000 άλλους από τον Οκτώβριο του 2023, σε μια γενοκτονική επίθεση που έχει επίσης καταστρέψει περίπου το 90% των υποδομών του θύλακα. Το Ισραήλ παραβιάζει τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός σε καθημερινή βάση από τότε που τέθηκε σε ισχύ στις 10 Οκτωβρίου. Η ανοικοδόμηση της Γάζας δεν έχει προχωρήσει. Τέλος, υπάρχουν διαφωνίες για κρίσιμα ζητήματα της συμφωνίας, όπως ο αφοπλισμός της Χαμάς και η αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τα κατεχόμενα εδάφη. Λ.χ., το σχέδιο απόφασης του ΟΗΕ του 2025 για άμεση και μόνιμη κατάπαυση του πυρός στη Γάζα έλαβε 14 ψήφους υπέρ, αλλά απορρίφθηκε λόγω αμερικανικού βέτο.
Επομένως, τι γίνεται; Αποτυγχάνει ο ΟΗΕ; Το 2026 ο Τραμπ ανακοίνωσε την αποχώρηση από δεκάδες διεθνείς και 31 οντότητες του ΟΗΕ, επειδή -όπως λέει- λειτουργούν αντίθετα προς τα αμερικανικά συμφέροντα. Στη Γενική Συνέλευση διατύπωσε την υπόθεση «Να στείλω το Ιράν στην κόλαση, χωρίς καμία πιθανότητα επιβίωσης…».
Δύσκολα οι μικρές χώρες θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι «ο ΟΗΕ αποτυγχάνει». Η αδυναμία του ΟΗΕ να τερματίσει τις πολεμικές συγκρούσεις δεν οφείλεται αποκλειστικά σε αποτυχία της διπλωματίας, αλλά σε μια δομική αντίφαση του διεθνούς συστήματος: ο ΟΗΕ έχει ως στόχο τη συλλογική διατήρηση της ειρήνης, αλλά η πολιτική και στρατιωτική εξουσία εξακολουθεί να βρίσκεται στα κυρίαρχα κράτη- μέλη του, και ιδιαίτερα στις μεγάλες δυνάμεις που έχουν δικαίωμα βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Επομένως, ο ΟΗΕ δεν μπορεί να αποφασίσει ότι «Από αύριο σταματά ο πόλεμος» στην Ουκρανία ή στη Μέση Ανατολή και να το επιβάλει. Το «Σταματήστε τον πόλεμο τώρα» πρέπει να το πουν όλα τα κυρίαρχα κράτη που εξακολουθούν να έχουν στρατούς και γεωπολιτικά συμφέροντα. Στα προγράμματα των κομμάτων θα δείτε, λ.χ., ιδέες διαχείρισης της ενεργειακής κρίσης ή της ακρίβειας, αλλά δύσκολα μια κάθετη δέσμευση κατά του πολέμου. Αλλωστε έννοιες όπως κυριαρχία, διεθνές δίκαιο, παγκόσμια διακυβέρνηση είναι αλληλοσυγκρουόμενες.
Υπάρχει, βέβαια, η Ιστορία και η σκέψη πάνω στον πόλεμο. Λόγου χάρη, στον κύκλο των ποιητικών επιγραμμάτων του Μπρεχτ στα «Ποιήματα του Σβέντμποργκ», διαβάζουμε ότι «Ο πόλεμος που έρχεται δεν είναι ο πρώτος. Πριν απ’ αυτόν υπήρχαν άλλοι πόλεμοι». Αλλά η σκέψη συνεχίζεται με πιο πικρές παρατηρήσεις: «Οταν ο πόλεμος τελειώνει, οι επόμενες γενιές εξακολουθούν να κληρονομούν τις συνέπειές του».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr