Στον ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο, μέσω μιας μεγαλειώδους διαφήμισης, μια από τις διασημότερες αλυσίδες fast food λανσάρουν το νέο μενού τους, επηρεασμένοι από τη νέα ταινία παραγωγής Χόλιγουντ για τον Θησέα.
Στο μαντείο των Δελφών, η Kalshi, η πλατφόρμα προβλέψεων, θα διοργανώνει ένα Διεθνές Συμπόσιο Προβλέψεων, όπου στοιχηματικές εταιρείες, εταιρείες πρόβλεψης, ΜΜΕ, πολιτικοί φορείς θα συνδιαλέγονται για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ένας κόσμος όλο και πιο απρόβλεπτος, όλο και πιο επικίνδυνος.
Στον αρχαιολογικό χώρο του Μαραθώνα, οι μεγαλύτερες αμυντικές εταιρείες θα μπορούν να εκθέτουν τα υπερσύγχρονα όπλα τους, τα αόρατα drones, τους υπερηχητικούς πυραύλους.
Ετσι, επιτέλους, η αρχαία πολιτιστική κληρονομιά αυτού του τόπου θα μπορέσει να συμβαδίσει με την ύστερη πραγματικότητα που επιτάσσει την «ανάδειξή» της, με λίγα λόγια το μεγάλο ξεπούλημά της σε ιδιωτικά συμφέροντα.
Το νομοσχέδιο του υπουργείου Πολιτισμού που ψηφίστηκε την περασμένη εβδομάδα πατάει πάνω στα λείψανα και στις αρχαιότητες που βρίσκονται κάτω από τη γη και για να ολοκληρώσει το σχέδιο ολικής εμπορευματοποίησης/ιδιωτικοποίησης του πολιτισμού και της πολιτισμικής γης, δημιουργώντας τον «Οργανισμό Ανάπτυξης και Διαχείρισης της Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε. (Hellenic Heritage)», με σκοπό να «αξιοποιήσει την ακίνητη και κινητή περιουσία του ΟΔΑΠ, να αναβαθμίσει την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών των αρχαιολογικών χώρων και να σχεδιάσει την ανάπτυξη ολοκληρωμένης εμπορικής πολιτικής για την προβολή, προώθηση και διάθεση στο κοινό και στους ιδιώτες εμπόρους των προϊόντων και υπηρεσιών του ΟΔΑΠ».
Κάν’ το όπως ο Μπερλουσκόνι
Υπάρχει μια σκηνή στην ταινία «Η Χίμαιρα» (La Chimera, 2023) της Αλίτσε Ρορβάχερ που μου υπενθύμισε όλα όσα ζούμε αυτές τις μέρες με το μεγάλο πλιάτσικο. Στην ταινία, αρχαιοκάπηλοι (tombarolli) που ανοίγουν αρχαίους τάφους Ετρούσκων στην Τοσκάνη της δεκαετίας του ’80 πάνε να συναντήσουν την ηγέτιδα της παράνομης αυτής οργάνωσης η οποία ακούει στην κωδική ονομασία «Σπάρτακος», οργάνωση που πουλάει αρχαία αγάλματα και κτερίσματα μέσω δημοπρασιών σε πάμπλουτους λευκούς «συλλέκτες».
Ο «Σπάρτακος» λοιπόν, ενώ παρουσιάζει ένα ακέφαλο άγαλμα της θεάς Κυβέλης, δηλώνει στους παρευρισκόμενους: «Είμαστε εδώ για να εκτιμήσουμε το ανεκτίμητο».
Αυτή η φράση εμπεριέχει και όλη την ουσία της πολιτικής στον πολιτισμό που ασκούν οι νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο.
Βεβαίως η κυβέρνηση Μητσοτάκη πατάει πάνω σε ήδη περπατημένους αρχαίους τάφους και μνημεία. Το νομοσχέδιο που παραχωρεί για τα υπόλοιπα 50 έτη (με εν δυνάμει ανανέωση για 50 επιπλέον) σε μια Ανώνυμη Εταιρεία την αρχαία πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας φέρνει ένα άρωμα ιταλικό, μην πω καλύτερα… μπερλουσκονικό.
Το 2008 η κυβέρνηση του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, η οποία είχε αποφασίσει περικοπή ύψους €992 εκατ. από τον προϋπολογισμό του πολιτισμού, αποφάσισε να παραχωρήσει την ακίνητη και κινητή περιουσία της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ιταλίας -υπεύθυνο για την εποπτεία και τη διαχείριση ήταν μέχρι τότε το κράτος- σε μια ανεξάρτητη αρχή με επικεφαλής τον πρώην CEO των McDonald’s στην Ιταλία, Μάριο Ρέσκα. Ο τελευταίος δήλωνε με περίσσιο θράσος ότι «θα ήταν φανταστική ιδέα μια πολυεθνική όπως η Apple να λανσάρει το προϊόν της στα αρχαία μνημεία της Ιταλίας όπως η Πομπηία και η Ρωμαϊκή Αγορά».
Η διαφορά του Ρέσκα με τους αρχαιοκάπηλους, όπως αυτούς που υποδύονταν οι πρωταγωνιστές της ταινίας «Η Χίμαιρα», είναι ότι οι δεύτεροι το κάνουν στα κρυφά, πίσω από κλειστές πόρτες, με συμφωνίες κάτω από το τραπέζι, ενώ ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ιταλίας δεν έκρυβε τη χαρά του στην προοπτική να «αξιοποιήσει» κάθε σπιθαμή μαρμάρου με τις ευχές της κυβέρνησης Μπερλουσκόνι.
Η χίμαιρα του καπιταλισμού
Η Ρορβάχερ στη «Χίμαιρα» δεν επιλέγει τυχαία τη δεκαετία του ’80 για να καταδείξει τα αλισβερίσια των αρχαιοκάπηλων και του κεφαλαίου. Ακριβώς εκείνη την εποχή η ελπίδα για πολιτική αλλαγή ηττάται και το πολιτικό σύστημα της Ιταλίας περνάει από μια τεράστια αναδιάταξη, με τα παραδοσιακά κόμματα να υποχωρούν και νέους πολιτικούς φορείς να αναδύονται στην πολιτική επιφάνεια. Το τέλος των επαναστατικών χρόνων στην Ιταλία φέρνει τον αδηφάγο καπιταλισμό στο προσκήνιο: ό,τι υπάρχει μέσα και έξω από τη γη είναι εμπορεύσιμο, θα εξαχθεί με κάθε τρόπο και το κράτος είναι εκεί για να συνδράμει στην προσπάθεια αυτή.
Για τη Ρορβάχερ, ο καπιταλισμός είναι απλά ένα μάτσο σκυλιά που μαλώνουν για ένα κομμάτι κόκαλο. «Πλέον δεν υπάρχει καμία διάκριση μεταξύ μεγάλου και μικρού σκύλου, του αγοραστή και του πωλητή», λέει η ίδια σε συνέντευξή της, «όλοι θέλουν απλά το κόκαλο».
Εν τέλει, αυτό το κόκαλο, που λέγεται πολιτιστική κληρονομιά, φαγώθηκε με ταχείς ρυθμούς. Δόθηκε αντιπαροχή σε εταιρείες και Γενικά Συμβούλια τα οποία συζητούν για το μέλλον του άξιου παρελθόντος, την προστασία του μέσω της κονόμας, για τρόπους που θα το κάνουν ένα ορίτζιναλ brand, με συρτάκι, Ακρόπολη, Ζορμπά και Νόλαν.
«Δεν είσαι πλασμένη για τα ανθρώπινα μάτια», ψιθύριζε ο πρωταγωνιστής στη «Χίμαιρα» λίγο πριν ρίξει το αποκομμένο κεφάλι της Κυβέλης στον πάτο της θάλασσας, για να σώσει την ομορφιά από τη βεβήλωση. Αργότερα ο ίδιος περιπλανιέται στους έρημους δρόμους, στα βιομηχανικά κέντρα, σε φουγάρα και σε λασπωμένες θάλασσες, στα πολιτιστικά κεκτημένα του 20ού αιώνα.
Ενας τροβαδούρος λίγο πιο μακριά, σε ένα καπηλειό, τραγουδά όσο δίπλα του οι αρχαιοκάπηλοι καπνίζουν:
«Αν οι άνθρωποι έμοιαζαν περισσότερο με πουλιά που πετούν,
αν δεν λαχταρούσαν θησαυρούς που λάμπουν αστραφτερά,
ίσως να ζούσαν σε μεγαλύτερη αρμονία,
ανάμεσα στην ευδαιμονία και το απόκρυφο,
χωρίς να αποξενώνονται από το ιερό και το εγκόσμιο,
χωρίς να ταλαιπωρούνται από το άμεσο κέρδος».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr