Στο καταπράσινο Μεγανήσι του Ιονίου μεταξύ Λευκάδας και Αιτωλοακαρνανίας, με τους δαντελωτούς όρμους που θυμίζουν φιορδ, μια επιχειρηματική πρωτοβουλία έχει προκαλέσει πρωτοφανή αναστάτωση.
Μια νεοσύστατη ιδιωτική εταιρεία ζητά να εγκαταστήσει εκατοντάδες σημαδούρες και συστήματα αγκύρωσης σε τέσσερις φυσικούς όρμους του νησιού, δημιουργώντας περισσότερες από 170 εμπορικές θέσεις πρόσδεσης σκαφών που μπορεί να φτάνουν και τα 50 μέτρα! Το Δημοτικό Συμβούλιο έχει ταχθεί ομόφωνα κατά του σχεδίου, κάτοικοι και επαγγελματίες έχουν αποστείλει εξώδικη διαμαρτυρία, ενώ ο δήμαρχος έφτασε μέχρι το Μαξίμου και το υπουργείο Ναυτιλίας, ζητώντας να σταματήσει η διαδικασία.
Η συγκεκριμένη υπόθεση ξεπερνάει τα στενά όρια του νησιού και αφορά πολλές περιοχές της χώρας, αποδεικνύοντας ότι δεν χρειάζεται να χτιστεί μια μαρίνα για να αλλάξει ριζικά η χρήση ενός φυσικού όρμου. Αρκεί να τοποθετηθούν ναύδετα, δηλαδή σταθερά σημεία πρόσδεσης αγκυρωμένα στον βυθό, και ο θαλάσσιος χώρος να οργανωθεί σε θέσεις ελλιμενισμού επί πληρωμή. Η θάλασσα παραμένει θεωρητικά δημόσια, αλλά η ελεύθερη αγκυροβολία περιορίζεται μέσα στα πεδία αυτά και γύρω από τα όριά τους, ενώ οι κάτοικοι ανησυχούν για τις επιπτώσεις στην αλιεία, στην ελεύθερη πρόσβαση στις ακτές και στο θαλάσσιο περιβάλλον. Kαι όλα αυτά χωρίς να χρειάζεται η σύμφωνη γνώμη του εκάστοτε δήμου. Αυτό προβλέπει το κανονιστικό πλαίσιο που διαμορφώθηκε με Κοινή Υπουργική Απόφαση στις 19 Ιουνίου 2025 (3000.0/44137/2025), την οποία συνυπέγραψε ο υπουργός Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας.
Στο Μεγανήσι, στους τέσσερις φυσικούς όρμους Αθερινός, Αμπελάκι, Λίμνη και Ελιά–Πέταλο, μια εταιρεία έχει καταθέσει αιτήσεις για οργανωμένα πεδία ναυδέτων. Ο σχεδιασμός αφορά 176 θέσεις πρόσδεσης σκαφών μήκους έως 50 μέτρων, με 516 ρεμέτζα (μεγάλες σημαδούρες) και 820 αγκυρώσεις στον πυθμένα, με εκτιμώμενους συνολικά 70 τόνους μεταλλικών κατασκευών. Αν υλοποιηθεί το σχέδιο, σχεδόν 500 στρέμματα θάλασσας θα παραδοθούν για την ανάπτυξη ενός ιδιωτικά διαχειριζόμενου συστήματος πρόσδεσης.
Fast track
Σημειώνεται ότι η συγκεκριμένη εταιρεία ιδρύθηκε την 1η Οκτωβρίου 2026, σύμφωνα με την καταχώρισή της στο ΓΕΜΗ. Κατά τα στοιχεία που παρουσίασε ο δήμαρχος Μεγανησίου, οι τέσσερις αιτήσεις κατατέθηκαν την επόμενη μέρα. Φέρεται να έχει εταιρικό κεφάλαιο 200.000 ευρώ με συμμετοχή δύο ιδιωτών, ένας εκ των οποίων συνδέεται με παλαιότερη επιχειρηματική δραστηριότητα στον χώρο του ελλιμενισμού στο Βαθύ Μεγανησίου. Η ταχύτητα υποβολής των αιτήσεων δείχνει ότι η προετοιμασία του επιχειρηματικού σχεδίου πιθανότατα προηγήθηκε της ίδρυσης της εταιρείας.
Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες. Στις 18 Οκτωβρίου το Δημοτικό Συμβούλιο Μεγανησίου απέρριψε ομόφωνα τις αιτήσεις. Κάτοικοι και επαγγελματίες προχώρησαν σε εξώδικη διαμαρτυρία προς τις συναρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, ζητώντας να μη χορηγηθούν εγκρίσεις και να δοθούν στη δημοσιότητα οι τεχνικές και περιβαλλοντικές μελέτες. Ο δήμος ενημερώθηκε με έγγραφο του Λιμεναρχείου Λευκάδας στις 13 Οκτωβρίου, που ζητούσε τις απόψεις του μέσα σε μόλις επτά ημέρες. Στο ίδιο έγγραφο διευκρινιζόταν ότι η σύμφωνη γνώμη του δεν ήταν απαραίτητη.
«Αυτοί που υπέγραψαν την ΚΥΑ εγκληματούν»
«Εγώ προσωπικά βλέπω ένα νησί το οποίο βιάζεται. Βλέπω ένα νησί το οποίο χάνει τον χαρακτήρα του», είπε στο δημοτικό συμβούλιο ο δήμαρχος Μεγανησίου, Γεράσιμος Κατωπόδης. Εκτίμησε δε ότι, εάν συνεχιστεί η ίδια κατάσταση, το Μεγανήσι θα κινδυνεύσει να χάσει ακόμη και τους ανθρώπους που επέλεξαν να ζήσουν ή να επενδύσουν σε αυτό. Η υπόθεση έφτασε μέχρι το πρόσφατο συνέδριο της Κεντρικής Ενωσης Δήμων Ελλάδας στην Καλαμάτα, όπου ο δήμαρχος ανέβασε τους τόνους, λέγοντας «αυτοί που υπέγραψαν αυτή την ΚΥΑ εγκληματούν. Το λέω και το εννοώ!».
Σε ισχύ παρά τις αντιδράσεις
Είχε προηγηθεί στις 30 Οκτωβρίου η συνάντηση -σε καλό κλίμα- του δημάρχου με τον υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλη Κικίλια, παρουσία του βουλευτή Λευκάδας και υφυπουργού Θανάση Καββαδά και υπηρεσιακών παραγόντων. Ο υπουργός διαβεβαίωσε τότε ότι δεν έχει εγκριθεί καμία εγκατάσταση ναυδέτων στο Μεγανήσι και επισήμανε ότι απαιτούνται οι προβλεπόμενες γνωμοδοτήσεις, αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας και προηγούμενη συζήτηση με την τοπική κοινωνία.
Μόνο που η διαβεβαίωση δεν συνιστά απόρριψη των αιτήσεων, ούτε έχει ανακοινωθεί τροποποίηση της ΚΥΑ. Σημειώνεται ότι τόσο η Περιφερειακή Ενωση Δήμων Ιονίων Νήσων όσο και η ΚΕΔΕ έχουν υιοθετήσει ομόφωνα το αίτημα για τροποποίηση της ΚΥΑ με στόχο να χρειάζεται οπωσδήποτε και η σύμφωνη γνώμη του δήμου για τέτοια έργα.
Την Τετάρτη έγινε γνωστό ότι απορρίφθηκαν και οι τέσσερις αιτήσεις της εταιρείας από την Κτηματική Υπηρεσία Λευκάδας, εξέλιξη που χαροποίησε τους κατοίκους και τον δήμο.
Η Κτηματική Υπηρεσία επισημαίνει ότι η μελέτη «δεν συμβαδίζει με το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο, είναι νομικά και θεσμικά ανεφάρμοστη και ως εκ τούτου απορριπτέα». Παράλληλα, αναφέρεται στους κινδύνους για το φυσικό περιβάλλον, την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τα προστατευόμενα οικοσυστήματα Natura 2000 και Ποσειδωνίας. «Δεν θέλουμε ναύδετα από κανέναν στο Μεγανήσι, όχι μόνο από τη συγκεκριμένη εταιρεία.
Δεν θέλουμε τα φιορδ μας να μετατραπούν σε λιμάνια, θέλουμε να μείνουν όπως είναι και να τα απολαμβάνει ο κόσμος», ξεκαθαρίζει στην «Εφ.Συν.» ο δήμαρχος Γεράσιμος Κατωπόδης. Την τελική απόφαση θα λάβει η Γενική Γραμματεία Ναυτιλίας και Λιμένων του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Ζητήματα θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, χαμηλών οικονομικών ανταλλαγμάτων και πιθανής συγκέντρωσης της διαχείρισης των αγκυροβολίων σε λίγες εταιρείες θέτει η αντιπολίτευση | shutterstock
Πυρά της αντιπολίτευσης
Στις 12 Μαΐου 2026, δεκατρείς βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., με πρωτοβουλία του Αλέξανδρου Μεϊκόπουλου, είχαν ζητήσει εξηγήσεις για την ΚΥΑ προειδοποιώντας για τους κινδύνους εκτεταμένης και ανεξέλεγκτης εμπορικής εκμετάλλευσης των φυσικών αγκυροβολίων. Στις 15 Ιουνίου, η Κατερίνα Σπυριδάκη, ο Σταύρος Μιχαηλίδης και ο Μανώλης Χριστοδουλάκης του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. επανήλθαν στο θέμα, θέτοντας ζητήματα θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, χαμηλών οικονομικών ανταλλαγμάτων και πιθανής συγκέντρωσης της διαχείρισης των αγκυροβολίων σε λίγες εταιρείες.
Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε στις 9 Νοεμβρίου, όταν η βουλευτής του ΚΚΕ, Αφροδίτη Κτενά, έφερε στην Ολομέλεια της Βουλής τις περιπτώσεις του Μεγανησίου, του Καλάμου και της Ιθάκης. Ο υφυπουργός Ναυτιλίας Στέφανος Γκίκας υπερασπίστηκε τη ρύθμιση, επιβεβαιώνοντας πάντως ότι δεν έχει εκδοθεί απόφαση παραχώρησης για Μεγανήσι και Κάλαμο. Δεν ανακοίνωσε, ωστόσο, συγκεκριμένη αλλαγή στο θεσμικό πλαίσιο.
Πανελλαδικός κίνδυνος
Αποκαλυπτική για την ευρύτερη διάσταση της υπόθεσης είναι και η περίπτωση του Βλυχού Λευκάδας. Εκεί οι αντιδράσεις είχαν ξεκινήσει ήδη από τον Ιούνιο του 2026, μήνες πριν εμφανιστούν οι αιτήσεις στο Μεγανήσι. Αλλη εταιρεία σχετικού αντικειμένου είχε υποβάλει αίτημα για παραχώρηση 5.306,6 τετραγωνικών μέτρων θαλάσσιας έκτασης με σκοπό την εγκατάσταση και εμπορική εκμετάλλευση μόνιμων ναυδέτων για σκάφη αναψυχής.
Το αίτημα προκάλεσε την ομόφωνη αντίδραση της Κοινότητας Βλυχού και του Δημοτικού Συμβουλίου Λευκάδας. Στον γειτονικό Κάλαμο, η ίδια εταιρεία με το Μεγανήσι έχει υποβάλει αιτήσεις για το Ασπρογιάλι και το Πόρτο Λεόνε. Η πρόεδρος της Κοινότητας εξέφρασε επίσημα την αντίθεσή της, ενώ στις 21 Οκτωβρίου το Δημοτικό Συμβούλιο Λευκάδας γνωμοδότησε ομόφωνα αρνητικά. Στην Ιθάκη, το Δημοτικό Συμβούλιο επίσης απέρριψε σχεδιαζόμενα ναύδετα στους όρμους Φιλιατρό και Σχίνο, επικαλούμενο το περιβάλλον, την ελεύθερη αγκυροβολία και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», αντίστοιχες αιτήσεις για ναύδετα φέρεται να έχουν κατατεθεί επίσης από την ίδια εταιρεία σε Σίφνο, Ελαφόνησο, Πολύαιγο, Μήλο, Θήρα, Πάρο, Μύκονο και Κύθνο.
Υπουργείο Ναυτιλίας: Θα επανεξεταστεί η ΚΥΑ, εύλογοι οι προβληματισμοί
Πηγές του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής σημειώνουν στην «Εφ.Συν.»: «Η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και ο σεβασμός στον χαρακτήρα των νησιών αποτελούν βασικές προτεραιότητες του υπουργείου. Παράλληλα, σημαντική είναι και η ανάπτυξη του θαλάσσιου τουρισμού, που στηρίζει τις τοπικές οικονομίες.
Η συγκεκριμένη ΚΥΑ θεσπίστηκε για να υπάρχουν σαφείς κανόνες στην τοποθέτηση και εκμετάλλευση ναυδέτων, με συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές και διαδικασίες ελέγχου. Ωστόσο, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι απόψεις των τοπικών κοινωνιών, οι δυνατότητες κάθε περιοχής να υποδεχθεί σκάφη, οι υποχρεώσεις όσων εκμεταλλεύονται τα ναύδετα, αλλά και τα προβλήματα που προκαλεί η ανεξέλεγκτη αγκυροβολία στο περιβάλλον και στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας».
Στη συνάντηση που πραγματοποίησε ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας, με εκπροσώπους των Ιονίων Νήσων, επισημάνθηκε ότι η συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι απαραίτητη για τη σωστή διαχείριση του θαλάσσιου και παράκτιου χώρου. «Οι προβληματισμοί των δήμων και της Περιφερειακής Ενωσης Δήμων Ιονίων Νήσων είναι εύλογοι και θα εξεταστούν στο πλαίσιο της επανεξέτασης των επιμέρους ρυθμίσεων της ΚΥΑ, σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία, με ιδιαίτερη έμφαση στα θέματα ορθής περιβαλλοντικής διαχείρισης αποβλήτων».
«Τα οργανωμένα αγκυροβόλια ενδέχεται να λειτουργούν ως άτυπες μαρίνες χωρίς τις αντίστοιχες προϋποθέσεις»
Σε ερώτηση για το αν η περίπτωση του Μεγανησίου δείχνει ότι τα οργανωμένα αγκυροβόλια ενδέχεται να λειτουργούν ως άτυπες μαρίνες χωρίς τις αντίστοιχες προϋποθέσεις, οι ίδιες πηγές σημειώνουν: «Είναι προφανές ότι η εγκατάσταση μεγάλου αριθμού ναυδέτων σε έναν όρμο διαφέρει σημαντικά από την τοποθέτηση λίγων μεμονωμένων σημείων πρόσδεσης.
Γι’ αυτό πρέπει να εξετάζονται συνολικά οι επιπτώσεις στο περιβάλλον, στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα και στις υπόλοιπες δραστηριότητες που αναπτύσσονται στην περιοχή. Για τον λόγο αυτό, το υπουργείο βρίσκεται σε συνεργασία με θεσμικούς φορείς, όπως το Ναυτικό Επιμελητήριο Ελλάδος, και με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, προκειμένου να διαμορφωθούν κατάλληλες δικλίδες ασφαλείας.
Στόχος είναι να προστατεύεται το δημόσιο συμφέρον, να μπαίνουν σαφή όρια στη χρήση του θαλάσσιου χώρου και να διατηρείται η φυσική ομορφιά των νησιών».
Διαβάστε περισσότερα