Του
ΒΑΣΙΛΗ ΖΩΓΡΑΦΟΥ
Διευθύνοντος Συμβούλου της Vision Labs R&D Team,
Υποψήφιου Διδάκτορος Επιστήμης Πληροφορικής και Δεδομένων,
BSc (Hons).CS, MBA.IB, MSc.DS, PhD.C.
zografos@visionlabs.gr
Η υποχρέωση υποβολής δηλώσεων «πόθεν έσχες» από τα πολιτικά πρόσωπα δεν αποτελεί μια τυπική διοικητική διαδικασία. Συνιστά θεμελιώδη μηχανισμό θεσμικής λογοδοσίας, άμεσα συνδεδεμένο με την ποιότητα της δημοκρατίας, την εμπιστοσύνη των πολιτών και τη διαφάνεια στη δημόσια ζωή. Η πολυετής δυσλειτουργία της σχετικής ψηφιακής πλατφόρμας και οι συνεχείς καθυστερήσεις στην υποβολή και στη δημοσιοποίηση των δηλώσεων δημιουργούν ένα εξαιρετικά προβληματικό θεσμικό προηγούμενο.
Η εικόνα ενός κράτους που προβάλλει τον ψηφιακό μετασχηματισμό ως κεντρικό άξονα εκσυγχρονισμού, αλλά αδυνατεί να διασφαλίσει τη σταθερή λειτουργία μιας τόσο κρίσιμης πλατφόρμας διαφάνειας αποτυπώνει μία βαθύτερη αντίφαση. Δεν κρίνεται μόνο από την ταχύτητα έκδοσης εγγράφων ή την ανάπτυξη ηλεκτρονικών υπηρεσιών, αλλά κρίνεται πρωτίστως από την αξιοπιστία των μηχανισμών ελέγχου και από την ικανότητά του να εγγυάται την ισότιμη εφαρμογή των κανόνων.
Η επίκληση τεχνικών προβλημάτων ή δυσλειτουργιών επί μακρό χρονικό διάστημα δεν μπορεί να θεωρείται επαρκής εξήγηση, όταν πρόκειται για τον έλεγχο της περιουσιακής κατάστασης πολιτικών προσώπων. Αντιθέτως, η παρατεταμένη αδυναμία λειτουργίας ενισχύει την αίσθηση θεσμικής χαλαρότητας και δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την προτεραιοποίηση τέτοιων μηχανισμών από το ίδιο το κράτος.
Η καθυστέρηση στη δημοσιοποίηση και ο περιορισμένος ουσιαστικός έλεγχος των δηλώσεων «πόθεν έσχες» αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν αποκαλύπτονται περιπτώσεις πολιτικών προσώπων με εντυπωσιακή αύξηση περιουσιακών στοιχείων. Ενδεικτικά, δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης βουλευτών έχουν κατά καιρούς εμφανίσει δεκάδες εγγραφές ακινήτων, όπως οι περιπτώσεις πολιτικών που δήλωσαν συμμετοχές σε 50, 70 ή ακόμη και πάνω από 120 ακίνητα, γεγονός που προκάλεσε δημόσια συζήτηση και ανάγκη διευκρινίσεων. Η ουσία όμως δεν βρίσκεται μόνο στον αριθμό των ακινήτων, αλλά στο εάν οι αρμόδιοι ελεγκτικοί μηχανισμοί διαθέτουν τη δυνατότητα έγκαιρης και ουσιαστικής διασταύρωσης των στοιχείων. Όταν οι πλατφόρμες παραμένουν εκτός λειτουργίας επί μακρόν και οι διαδικασίες καθυστερούν για χρόνια, η διαφάνεια μετατρέπεται από ενεργό μηχανισμό ελέγχου σε καθυστερημένη καταγραφή γεγονότων που έχουν ήδη συμβεί.
Ιδιαίτερα προβληματική καθίσταται η σύγκριση με τον τρόπο αντιμετώπισης των πολιτών στις δικές τους φορολογικές και διοικητικές υποχρεώσεις. Στην καθημερινή λειτουργία του κράτους, οι πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με αυστηρές προθεσμίες, αυτοματοποιημένα πρόστιμα και άμεσες κυρώσεις ακόμη και για μικρές καθυστερήσεις ή παραλείψεις. Η εικόνα όμως αλλάζει αισθητά όταν οι ίδιες οι κρατικές δομές εμφανίζονται ανέτοιμες να διασφαλίσουν τη λειτουργία κρίσιμων μηχανισμών ελέγχου που αφορούν το πολιτικό προσωπικό.
Η ασυμμετρία αυτή ενισχύει την κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στους θεσμούς. Η κοινωνία δεν αξιολογεί μόνο την ύπαρξη των νόμων αλλά και την ομοιογένεια με την οποία αυτοί εφαρμόζονται. Όταν η αυστηρότητα εμφανίζεται να εξαντλείται στην κοινωνική βάση, ενώ στους μηχανισμούς πολιτικής λογοδοσίας παρατηρούνται παρατάσεις, τεχνικές καθυστερήσεις ή περιορισμένη διαφάνεια, τότε ενισχύεται η αίσθηση δύο διαφορετικών μέτρων και σταθμών.
Η πολυετής προβληματική λειτουργία της πλατφόρμας δημιουργεί επίσης σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την ετοιμότητα του ψηφιακού κράτους. Σε μια εποχή όπου η τεχνολογία επιτρέπει ασφαλή αποθήκευση, αυτοματοποιημένη επεξεργασία δεδομένων και υψηλού επιπέδου ψηφιακές διασταυρώσεις, η αδυναμία λειτουργίας μιας τόσο κρίσιμης εφαρμογής δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως τεχνική λεπτομέρεια. Αντιθέτως, αναδεικνύει κενά σχεδιασμού, υποδομών και διοικητικής προτεραιοποίησης.
Η έννοια της ψηφιακής διακυβέρνησης προϋποθέτει αξιοπιστία και συνέχεια. Οι πλατφόρμες που σχετίζονται με τη διαφάνεια του πολιτικού συστήματος οφείλουν να λειτουργούν αδιάλειπτα, με υψηλό επίπεδο ασφάλειας και με σαφείς διαδικασίες δημόσιας πρόσβασης. Η διαφάνεια δεν μπορεί να εφαρμόζεται αποσπασματικά ούτε να εξαρτάται από τεχνικές συγκυρίες. Η ουσιαστική λογοδοσία απαιτεί σταθερούς, αξιόπιστους και ανεξάρτητους μηχανισμούς ελέγχου.
Η διαφάνεια δεν μπορεί να λειτουργεί περιστασιακά και να παραμένει σε καθεστώς αναμονής λόγω τεχνικών προβλημάτων, όταν αφορά την ίδια την πολιτική εξουσία. Σε μία σύγχρονη δημοκρατία, οι μηχανισμοί ελέγχου των πολιτικών προσώπων οφείλουν να λειτουργούν με ακόμη μεγαλύτερη αυστηρότητα και συνέπεια από εκείνους που εφαρμόζονται στους πολίτες.
Το πραγματικό ζήτημα αφορά την εικόνα ενός κράτους που απαιτεί πλήρη συμμόρφωση από την κοινωνία, ενώ εμφανίζεται αδύναμο να διασφαλίσει την αδιάλειπτη λειτουργία των ίδιων των μηχανισμών πολιτικής λογοδοσίας. Η θεσμική αξιοπιστία δεν οικοδομείται με εξαγγελίες περί ψηφιακού εκσυγχρονισμού αλλά με συνέπεια, διαφάνεια και ισότιμη εφαρμογή των κανόνων.
Το ψηφιακό κράτος αποκτά πραγματικό νόημα μόνο όταν η τεχνολογία λειτουργεί ως εργαλείο ελέγχου της εξουσίας και όχι ως μηχανισμός επιλεκτικής διοικητικής αποτελεσματικότητας. Η ποιότητα μιας δημοκρατίας δεν μετριέται από το πόσο ψηφιακή είναι, αλλά από το πόσο διαφανής και αξιόπιστη παραμένει όταν καλείται να ελέγξει τον ίδιο της τον εαυτό.
ΤΟ ΠΑΡΟΝ
The post Β. Ζωγράφος στο “Π”: «Πόθεν έσχες»: Η λογοδοσία σε τεχνική εκκρεμότητα appeared first on ΤΟ ΠΑΡΟΝ.
Διαβάστε περισσότερα