Οι δήμοι της χώρας εκπέμπουν SOS, αλλά η κυβέρνηση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το πρόβλημα με εξαγγελίες και υποσχέσεις. Το λειτουργικό κόστος έχει εκτοξευθεί, οι υποχρεώσεις πολλαπλασιάζονται και τα ταμεία των δήμων πιέζονται ασφυκτικά. Δήμαρχοι από κάθε γωνιά της Ελλάδας προειδοποιούν ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια οικονομική πραγματικότητα που δεν μπορεί πλέον να διαχειριστεί με ημίμετρα και επικοινωνιακές παρεμβάσεις.
Παρά την αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων τα τελευταία χρόνια, η πραγματικότητα στους δήμους παραμένει απογοητευτική. Τα έξοδα για ενέργεια, μισθοδοσία, συντήρηση υποδομών και καθημερινές υπηρεσίες αυξάνονται, ενώ οι διαθέσιμοι πόροι αποδεικνύονται ανεπαρκείς. Η διοίκηση της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) έχει επανειλημμένα θέσει το ζήτημα, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει δοθεί μια συνολική και ουσιαστική λύση.
Πλέον, όμως, οι προειδοποιήσεις δεν προέρχονται μόνο από μικρούς δήμους που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις βασικές τους υποχρεώσεις. Ακόμη και ο Δήμος Πειραιά, ένας από τους μεγαλύτερους και πλέον αναγνωρίσιμους δήμους της χώρας, σηκώνει δημόσια το καμπανάκι του κινδύνου. Και όταν ένας δήμος τέτοιου μεγέθους δηλώνει ότι τα οικονομικά περιθώρια στενεύουν επικίνδυνα, το μήνυμα προς την κυβέρνηση δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.
Ο δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης, από το ετήσιο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα, περιέγραψε με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο την κατάσταση, επισημαίνοντας ότι η συζήτηση για χρηματοδοτικά εργαλεία και προγράμματα έργων αποφεύγει να αγγίξει την πραγματική πληγή της Αυτοδιοίκησης: την αδυναμία κάλυψης των καθημερινών λειτουργικών δαπανών.
Όπως υπογράμμισε, μπορεί οι εκπρόσωποι της κυβέρνησης να παρουσιάζουν διαθέσιμα προγράμματα και χρηματοδοτικές δυνατότητες, όμως αυτά δεν πληρώνουν αυτομάτως τους λογαριασμούς ρεύματος, δεν καλύπτουν τις ανάγκες θέρμανσης, δεν συντηρούν τις δημοτικές εγκαταστάσεις και δεν εξασφαλίζουν την απρόσκοπτη λειτουργία των υπηρεσιών. Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι μόνο να βρίσκουν οι δήμοι χρήματα για να εγκαινιάζουν έργα, αλλά να μπορούν να κρατούν όρθιες τις βασικές τους λειτουργίες.
Ο δήμαρχος Πειραιά έκανε λόγο για οικονομική ασφυξία, στέλνοντας παράλληλα ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς την κυβέρνηση: όταν και οι 332 δήμαρχοι εκφράζουν τις ίδιες ανησυχίες και διατυπώνουν παρόμοια αιτήματα, δεν μπορεί η κατάσταση να αποδίδεται σε υπερβολές ή πολιτικές σκοπιμότητες. Η οικονομική δυσπραγία, όπως τόνισε, δεν έχει κομματικό χρώμα και δεν αποτελεί πεδίο αντιπαράθεσης, αλλά ένα πραγματικό πρόβλημα που απειλεί τη λειτουργία της Αυτοδιοίκησης.
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε και απέναντι στην κυβερνητική πολιτική, ξεκαθαρίζοντας ότι οι καλές προθέσεις του υπουργού Εσωτερικών Θεόδωρου Λιβάνιου δεν αρκούν όταν δεν συνοδεύονται από αποφάσεις που αντιμετωπίζουν την ουσία του προβλήματος. Με άλλα λόγια, οι δήμοι δεν μπορούν να λειτουργούν με ευχές, υποσχέσεις και παρουσιάσεις προγραμμάτων, όταν οι πραγματικές τους ανάγκες παραμένουν ακάλυπτες.
Σαν να μην έφτανε η οικονομική πίεση, η υποστελέχωση εξακολουθεί να αποτελεί μία ακόμη ανοιχτή πληγή. Οι δήμοι αναλαμβάνουν συνεχώς νέες αρμοδιότητες που μεταφέρονται από το κεντρικό κράτος, χωρίς να εξασφαλίζονται πάντα οι αντίστοιχοι οικονομικοί πόροι και το απαραίτητο ανθρώπινο δυναμικό. Έτσι, η Αυτοδιοίκηση καλείται να κάνει περισσότερα με λιγότερα, φορτώνοντας στις ήδη επιβαρυμένες δημοτικές υπηρεσίες ευθύνες που συχνά αδυνατούν να διαχειριστούν.
Ο Γιάννης Μώραλης σχολίασε και τις έξι συν δύο πρωτοβουλίες που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, αναγνωρίζοντας ότι κινούνται προς θετική κατεύθυνση. Ωστόσο, δεν έκρυψε τον προβληματισμό του για το κατά πόσο οι εξαγγελίες θα μετατραπούν σε άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις. Η προειδοποίησή του ήταν σαφής: τα χρόνια προβλήματα της Αυτοδιοίκησης δεν αντιμετωπίζονται με «ασπιρίνες», όταν ολόκληρο το σύστημα χρειάζεται βαθιά θεραπεία.
Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, βρίσκεται στην προειδοποίηση με την οποία ολοκλήρωσε την παρέμβασή του. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Πειραιά, η Αυτοδιοίκηση χάνει χρόνο και οικονομικές αντοχές χρόνο με τον χρόνο, ενώ το ενδεχόμενο κατάρρευσης του πρώτου βαθμού δεν μπορεί πλέον να θεωρείται ένα μακρινό ή απίθανο σενάριο.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία: εάν οι δήμοι δεν μπορούν να πληρώσουν τις υποχρεώσεις τους, να συντηρήσουν τις υποδομές τους και να στελεχώσουν τις υπηρεσίες τους, τότε το κόστος δεν θα περιοριστεί στα δημοτικά ταμεία. Θα μεταφερθεί απευθείας στους πολίτες, στις γειτονιές, στην καθαριότητα, στην καθημερινή εξυπηρέτηση και στην ποιότητα ζωής.
Η κυβέρνηση καλείται πλέον να αποφασίσει αν θα αντιμετωπίσει τις προειδοποιήσεις ως ακόμη μία συνδικαλιστικού τύπου διαμαρτυρία ή ως ένα σοβαρό προειδοποιητικό σήμα. Γιατί, όταν οι δήμαρχοι προειδοποιούν ότι δεν μπορούν να κρατήσουν όρθιους τους δήμους τους, οι επικοινωνιακές εξαγγελίες δεν αρκούν. Και η κλεψύδρα, όπως λέει χαρακτηριστικά ο Γιάννης Μώραλης, αδειάζει.
Διαβάστε περισσότερα