Το δίλημμα της Ευρώπης απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη αποτυπώθηκε με ιδιαίτερα σαφή τρόπο αυτή την εβδομάδα.
Η επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ευρώπης, Κριστίν Λαγκάρντ, είπε ότι οι Ευρωπαίοι έχουν δύο επιλογές: είτε να αποφύγουν την τεχνολογία και να χάσουν την ευκαιρία για ανάπτυξη είτε να την υιοθετήσουν και να καταστούν εξαρτημένοι από εργαλεία που αναπτύσσονται στις ΗΠΑ και την Κίνα.
Η μεγάλη συζήτηση για την ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης που έχει ξεσπάσει τις τελευταίες ημέρες απειλεί να καταστήσει το δίλημμα αυτό άνευ αντικειμένου. Αν επαληθευτούν τα χειρότερα σενάρια -και οι ειδικοί έχουν διαφορετικές απόψεις ως προς αυτό- τότε η τεχνολογία θα επηρεάσει την ήπειρο ανεξάρτητα από το τι θα επιλέξει, αναφέρει ο Guardian σε ανάλυσή του.
Η Ευρώπη έχει σε μεγάλο βαθμό απουσιάσει από τα υψηλότερα επίπεδα αυτής της συζήτησης, αποτέλεσμα της μακροχρόνιας αδυναμίας της ηπείρου να δημιουργήσει έναν κολοσσό αντίστοιχου μεγέθους με τη Silicon Valley, όπως η Apple, η Google ή η νεοεισερχόμενη OpenAI. Παρότι αποτελεί υπερδύναμη στον τομέα της ρύθμισης -προς μεγάλη ενόχληση του Λευκού Οίκου-, η απουσία μιας εταιρείας αντίστοιχης της Anthropic ή της Nvidia στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης έχει περιορίσει τη φωνή της στη συζήτηση για την ασφάλεια.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ισχυρή πολιτική προσωπικότητα της ηπείρου ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του εκτελεστικού οργάνου της ΕΕ, αναφέρθηκε στο ζήτημα αυτή την εβδομάδα, λέγοντας ότι θα «καλέσει τα βασικά εργαστήρια που βρίσκονται στην αιχμή της τεχνολογίας για μια συζήτηση σχετικά με το πώς μπορούμε να στηρίξουμε τις προσπάθειες της βιομηχανίας να ελέγξει τον ρυθμό με τον οποίο προωθείται η τεχνολογική αιχμή».
Οι δηλώσεις της δεν απέκτησαν σε καμία περίπτωση την απήχηση που είχαν οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ και της Κίνας περί απόρριψης οποιασδήποτε επιβράδυνσης. Χωρίς τη στήριξη της Ουάσινγκτον ή του Πεκίνου, οποιαδήποτε προσπάθεια ελέγχου του ρυθμού ανάπτυξης είναι αδύνατη – είτε με τη συμμετοχή της Ευρώπης είτε χωρίς αυτήν.
Η ομιλία της Λαγκάρντ τη Δευτέρα ανέδειξε τη σχετική αδυναμία της ηπείρου. Υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να αναπτύξει τη δική της τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης και να κατασκευάσει περισσότερα κέντρα δεδομένων, ώστε να εξουδετερώσει τον κίνδυνο να αποκλειστεί από τις ΗΠΑ ή την Κίνα.
Εάν η Ευρώπη επενδύσει στη δική της τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης, είπε η Λαγκάρντ, «η απειλή του αποκλεισμού χάνει τη δύναμή της». Η αυτοδυναμία θα έδινε επίσης στην Ευρώπη τη δυνατότητα να αναπτύξει τη δική της απάντηση στην κρίση ασφάλειας της τεχνητής νοημοσύνης.
Η Μαργκρέτε Βεστάγκερ, η οποία είχε συγκρουστεί με τον αμερικανικό τεχνολογικό κλάδο ως πρώην επίτροπος Ανταγωνισμού της ΕΕ, συνυπέγραψε αυτή την εβδομάδα έκθεση με τίτλο «Μια μετασχηματιστική στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη στην Ευρώπη», η οποία επαναλαμβάνει την προειδοποίηση της Λαγκάρντ. Η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί να επιταχύνει μια εξέλιξη που ήδη επηρεάζει την Ευρώπη, όπου οι πολίτες «υφίστανται ήδη τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες αποφάσεων που λαμβάνονται αλλού», αναφέρει.
Σύμφωνα με την έκθεση, στις λύσεις περιλαμβάνονται η κατασκευή περισσότερων κέντρων δεδομένων – τα οποία αποτελούν το κεντρικό νευρικό σύστημα της τεχνητής νοημοσύνης – αλλά και η διασφάλιση ότι η ήπειρος θα διαθέτει επαρκή ανθεκτικότητα ώστε να αντιμετωπίσει «κρίσεις τεχνητής νοημοσύνης», όπως η περίπτωση ενός ισχυρού μοντέλου που θα ξεφύγει από τον έλεγχο.
Η Βεστάγκερ υποστηρίζει ότι η Ευρώπη έχει πράγματι φωνή στη συζήτηση για την ασφάλεια, μέσω του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (EU AI Act), ενός από τα λίγα νομοθετήματα παγκοσμίως για την τεχνητή νοημοσύνη που προβλέπει απαιτήσεις για τους δημιουργούς «υψηλού κινδύνου» συστημάτων AI, ώστε να αναφέρουν περιστατικά ασφαλείας και να αντιμετωπίζουν κινδύνους όπως η περίπτωση ενός προηγμένου μοντέλου που θα μπορούσε να αποφύγει τον ανθρώπινο έλεγχο.
Ωστόσο, προσθέτει: «Η Ευρώπη πρέπει… να αναπτύξει τη δική της τεχνητή νοημοσύνη, ώστε να ενισχύσει το οικοσύστημα, να διατηρήσει το ταλέντο και να εμπνεύσει την καινοτομία».
Η Βεστάγκερ αναγνωρίζει ότι, εάν υπάρχει υπαρξιακή απειλή, απαιτείται παγκόσμια λύση, η οποία δεν θα παραδίδει την εξουσία στις ΗΠΑ και την Κίνα. Και για κάτι τέτοιο απαιτείται ένα διαφορετικό είδος υπερεθνικού οργανισμού.
«Όσον αφορά τις υπαρξιακές απειλές για την ανθρωπότητα, πρέπει πρώτα να αξιολογήσουμε το πραγματικό επίπεδο της απειλής – και στη συνέχεια να δράσουμε επειγόντως. Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποτελεί μια ευκαιρία για να αντιμετωπιστεί το ζήτημα. Είναι ζωτικής σημασίας να ξεπεράσουμε την αφήγηση της αντιπαλότητας ΗΠΑ-Κίνας. Πρέπει να υπάρχει χώρος για την ανθρωπότητα ανάμεσα στα εγώ ηγετών όπως ο πρόεδρος Σι και ο πρόεδρος Τραμπ».
Η Φρεντερίκε Καλτχόινερ, σύμβουλος του ερευνητικού οργανισμού AI Now Institute, λέει ότι η Ευρώπη εξαρτάται από την αμερικανική τεχνολογία με τρόπους που θα είναι δύσκολο να ανατραπούν, από τις μηχανές αναζήτησης και τα τσιπ μέχρι τα κέντρα δεδομένων. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι η αφήγηση πως η Ευρώπη βρίσκεται δραματικά πίσω στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης βασίζεται σε μια συγκεκριμένη αντίληψη για την AI, την οποία προωθούν επιθετικά οι Αμερικανοί επικεφαλής των τεχνολογικών εταιρειών.
Εξαιτίας των προειδοποιήσεών τους για σενάρια καταστροφής, «μιλάμε αποκλειστικά για την τεχνητή νοημοσύνη με έναν πολύ στενό και συγκεκριμένο τρόπο – δηλαδή με την ιδέα ότι υπάρχει κάτι που ονομάζεται “τεχνολογική αιχμή της AI”, η οποία γίνεται ολοένα και καλύτερη, και ότι η πρόσβαση σε αυτή την αιχμή είναι το σημαντικότερο πράγμα που χρειάζεται η Ευρώπη για την ασφάλεια και την οικονομία της».
Η πραγματικότητα της αγοράς δείχνει κάτι διαφορετικό, υποστηρίζει. Πολλές εταιρείες δεν υιοθετούν τα αποκαλούμενα «μοντέλα αιχμής» -όπως το ChatGPT και τα μοντέλα της Anthropic- λόγω του υψηλού κόστους, αλλά και των φόβων για το τι μπορεί να συμβεί με τα δεδομένα τους.
Εάν αυτή η τάση συνεχιστεί, η Ευρώπη μπορεί να μην βρίσκεται σε τόσο δυσμενή θέση όσο παρουσιάζεται. Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη περιλαμβάνει μια σειρά από πρακτικά μέτρα που αφορούν τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές έρχονται καθημερινά σε επαφή με την AI, θεσπίζοντας κανόνες για ζητήματα όπως η επισήμανση περιεχομένου που έχει παραχθεί από τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και η χρήση της AI στην ιατρική και στις προσλήψεις.
«Η Ευρώπη έχει πρόβλημα ανταγωνιστικότητας, αυτό είναι αλήθεια», λέει η Ιτσάσο Ντομίνγκεθ ντε Ολασαμπάλ, σύμβουλος πολιτικής στην EDRI, ευρωπαϊκή οργάνωση για τα ψηφιακά δικαιώματα. Ωστόσο, οι υποστηρικτές των αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών «το αποδίδουν στους νόμους και τις προστασίες [της Ευρώπης] και έχουν υποσχεθεί ότι η απορρύθμιση θα καταστήσει τις ευρωπαϊκές εταιρείες πιο ανταγωνιστικές… σε μια κούρσα προς τα κάτω, για να δούμε αν μπορούμε να προλάβουμε τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες».
Παρά ταύτα, ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη δεν θεωρείται πρότυπο νομοθεσίας για άλλες χώρες ούτε εργαλείο για μια παγκόσμια επιβράδυνση της ανάπτυξης της AI. Η Τζορτζίνα Κον, εταίρος της δικηγορικής εταιρείας Linklaters, λέει ότι ο κανονισμός είναι απίθανο να υιοθετηθεί ως παγκόσμιο σημείο αναφοράς για διάφορους λόγους, μεταξύ των οποίων οι επικρίσεις για το μεγάλο βάρος συμμόρφωσης που επιβάλλει – κάτι που έχει οδηγήσει σε καθυστερήσεις στην ενεργοποίηση ορισμένων διατάξεών του – αλλά και η περιορισμένη εδαφική εστίασή του στην Ευρώπη. Οι ίδιες επικρίσεις έχουν οδηγήσει νομοθέτες σε άλλες χώρες να επιδιώξουν να διαφοροποιήσουν τη δική τους προσέγγιση στη νομοθεσία για την AI από εκείνη της ΕΕ.
«Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι κάτι από το οποίο αισθάνονται δεσμευμένοι όλοι οι υπόλοιποι στον κόσμο, αν και φυσικά πολλές τεχνολογικές εταιρείες θα θέλουν να πωλούν στην ΕΕ», λέει.
Οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες εξακολουθούν να διαθέτουν μια τεράστια πελατειακή βάση στην Ευρώπη. Η Καλτχόινερ ανησυχεί ότι οι αφηγήσεις περί επικείμενης καταστροφής θα ωθήσουν την Ευρώπη προς την εξάρτηση, ενθαρρύνοντάς την να υιοθετήσει αμερικανικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης σε ολόκληρη την οικονομία, λόγω ασαφών φόβων ότι θα μείνει πίσω.
«Υπάρχει ένα όραμα για το μέλλον στο οποίο η ευρωπαϊκή οικονομία, ο δημόσιος τομέας και το εκπαιδευτικό της σύστημα θα λειτουργούν πάνω σε μοντέλα και υποδομές που ελέγχονται από έναν πολύ μικρό αριθμό εταιρειών, οι οποίες τυχαίνει να βρίσκονται επίσης στις ΗΠΑ. Αυτό θα αποτελούσε πρόβλημα κυριαρχίας».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr