Οι πλέον πρόσφατες διεθνείς έρευνες και στατιστικές, όπως αυτή του World Justice Project, καθώς και η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καταδεικνύουν δομικές παθογένειες, που έχουν να κάνουν με την ποιότητα και τη λειτουργία των θεσμών και των πυλώνων του κράτους δικαίου στη χώρα.
Επιπρόσθετα, αναδεικνύονται, και υπό το φως της τρέχουσας επικαιρότητας, η ποιότητα της πολιτικής που ασκείται στη χώρα, ο βαθμός διείσδυσης και παρέμβασης της εκτελεστικής εξουσίας και το κατά πόσο τα θεσμικά αντίβαρα, που έχουν θεσπιστεί για τη διασφάλιση της λειτουργίας της πολιτείας και του κράτους, λειτουργούν όντως, ως οφείλουν, υπέρ των θεσμών και της Δικαιοσύνης, η οποία πρωτίστως πρέπει να γίνεται σεβαστή ως προς την ανεξαρτησία της στο πλαίσιο της αρχής της διάκρισης των εξουσιών.
Η παραπάνω κατάσταση εντείνει τα φαινόμενα διαφθοράς, διαχέοντάς τα από πάνω προς τα κάτω στην κοινωνία, μέσω συμπεριφορών που διαπερνούν το φάσμα του πολιτικού συστήματος, τραυματίζουν τη Δημοκρατία και μολύνουν την κοινωνία, δίνοντας τροφή σε δυνάμεις με «αντισυστημικό» μανδύα, οι οποίες διχάζουν και σε κάθε περίπτωση αποπροσανατολίζουν και οδηγούν τον δημόσιο διάλογο μακριά από τα φλέγοντα ζητήματα της κοινωνίας.
Περαιτέρω, επιβεβαιώνεται το έλλειμμα διαφάνειας, ελέγχου και λογοδοσίας, καθώς και ότι η εκπροσώπηση της κοινωνίας και η ουσιαστική αντιμετώπιση των κοινωνικών ζητημάτων είναι τουλάχιστον προβληματικές, με αποτέλεσμα την όξυνση των ανισοτήτων και την έλλειψη προοπτικής για το σύνολο της κοινωνίας και της χώρας. Μάλιστα, η αδρανοποίηση των δικλίδων ασφαλείας της Πολιτείας επιβαρύνει με επιπρόσθετο κόστος τους πολίτες και επιφέρει σταδιακή απαξίωση των δημόσιων υποδομών, είτε πρόκειται για τον τομέα της Υγείας και της Κοινωνικής Ασφάλισης είτε της Δημόσιας Διοίκησης είτε της Παιδείας είτε της Δικαιοσύνης.
Ολα αυτά καθιστούν την αποκατάσταση και ενίσχυση του κράτους δικαίου προτεραιότητα και κοινωνική αναγκαιότητα για να υπάρξει αντιστροφή της τρέχουσας πραγματικότητας και επανάκτηση της εμπιστοσύνης των πολιτών απέναντι στους θεσμούς.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Δικαιοσύνη ως θεσμός και πυλώνας της Δημοκρατίας έχει κομβική θέση στην αποτελεσματική λειτουργία του κράτους δικαίου με τη συντεταγμένη λειτουργία και την ορθή απονομή της από τους λειτουργούς και συλλειτουργούς της, αλλά όχι μόνο. Εκτός από θεσμός του δημοκρατικού πολιτεύματος, η Δικαιοσύνη είναι και η πολιτική αντίληψη, που εκφράζεται μέσω ενός συνεκτικού πολιτικού σχεδίου σε μία Πολιτεία, το οποίο θέτει όρια και δημιουργεί συνθήκες για την εύρυθμη και αποτελεσματική λειτουργία του κρατικού μηχανισμού, με σκοπό την ευημερία της κοινωνίας. Είναι δηλαδή η αντίληψη ότι για να υπάρξει προοπτική, οι θεσμοί πρέπει να λειτουργούν προς όφελος των πολλών και να προασπίζονται το δημόσιο συμφέρον. Είναι μια Δικαιοσύνη χωρίς πολιτική, σε όλες τις εκφάνσεις των κρατικών λειτουργιών, που αφουγκράζεται τις ανάγκες της κοινωνίας, αλλά κωφεύει σε οποιασδήποτε μορφής πιέσεις ή επικοινωνιακού χαρακτήρα τακτικές και πράττει το καθήκον της με τον ίδιο τρόπο έναντι πάντων.
Από την άλλη, το σημείο όπου η Δικαιοσύνη τέμνεται με την πολιτική είναι ότι πολιτική χωρίς Δικαιοσύνη κατατείνει στην υποβάθμιση της ποιότητας της Δημοκρατίας, στην ανεξέλεγκτη οριοθέτηση του τι είναι δημόσιο και τι ιδιωτικό, με συρρίκνωση του πρώτου και διεύρυνση του τελευταίου, στην υποδαύλιση και όξυνση των ανισοτήτων, στην επιβάρυνση των πολλών έναντι των λίγων ωφελούμενων και τελικά στην απαξίωση των συλλογικών κατακτήσεων και στην αποστέρηση ενός σταθερού πλαισίου ευκαιριών για το μέλλον της χώρας.
Χωρίς ισχυρούς και αποτελεσματικούς θεσμούς, όπως μεταξύ άλλων το κράτος δικαίου και η Δικαιοσύνη, δεν μπορεί να υπάρξει πρόοδος για το σύνολο της κοινωνίας, παρά μόνο πρόσκαιρη οικονομική ευμάρεια για κάποια τμήματά της, χωρίς ωστόσο να αναπτύσσονται συνθήκες κινητικότητας, ανάπτυξης και ισόρροπης ευημερίας για τους πολίτες.
Πέρα λοιπόν από το ότι η Δικαιοσύνη δεν μπορεί και δεν πρέπει να κάνει πολιτική και το ότι η πολιτική έχει λόγο ύπαρξης μόνο εάν ενσαρκώνει τις αξίες της Δικαιοσύνης, στόχος και των δύο πρέπει να είναι η κοινωνική συνοχή, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους δημοκρατικούς θεσμούς, ένα μέλλον με προοπτική για τη νέα γενιά και η διασφάλιση των δημόσιων πραγμάτων προς όφελος όλης της κοινωνίας.
*Δικηγόρος, LL.M., M.A. Μέλος Εθνικού Συμβουλίου ΕΛΑΣ Τομέας Δικαιοσύνης/Θεσμών/Δικαιωμάτων
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr