Ως μία ακόμη υποχώρηση και εθνική ήττα για την ελληνική εξωτερική πολιτική περιγράφουν αρμόδιες πηγές της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης. Εκτός, όμως, από αυτά καθαυτά τα αποτελέσματα της δυσάρεστης αυτής εξέλιξης, στη λεωφόρο Αμαλίας δεν περνά απαρατήρητη η μεγάλη, όπως επισημαίνουν, ολιγωρία της ελληνικής κυβέρνησης. Η οποία, μολονότι είχε τα σχετικά προειδοποιητικά σήματα –και από τον Αλέξη Τσίπρα, τουλάχιστον πέντε φορές το διάστημα 2019-2022- παρ’ όλα αυτά δεν φρόντισε όλο αυτό το διάστημα να θωρακίσει τα εθνικά μας συμφέροντα. Κατά συνέπεια, η όλη εξέλιξη ούτε καινούργια είναι ούτε αιφνιδιάζει την Αθήνα.
Αρμόδιες πηγές της ΕΛΑΣ, με τις οποίες επικοινώνησε η «Εφ.Συν.», έκαναν λόγο, ούτε λίγο ούτε πολύ, για έξι εγκληματικά λάθη στον χειρισμό της εν λόγω υπόθεσης. Αυτά είναι:
Α. Ολιγωρία πριν από την υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου από την κυβέρνηση Μητσοτάκη
1. Υπενθυμίζεται ότι τον Αύγουστο του 2019 η Λιβύη έστειλε ρηματική διακοίνωση προς τον υπουργό Εξωτερικών, Νίκο Δένδια, με την οποία καλούσε την Ελλάδα για επανεκκίνηση των συνομιλιών, με στόχο την οριοθέτηση της ΑΟΖ. Η ελληνική πλευρά δεν απάντησε.
2. Τον Σεπτέμβριο του 2019, ο Ν. Δένδιας συνάντησε τον τότε ΥΠΕΞ της Λιβύης στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και ισχυρίσθηκε δημοσίως ότι «δεν έχει πιθανότητες επιτυχίας» η προσπάθεια οριοθέτησης Λιβύης – Τουρκίας.
3. Τον Νοέμβριο του 2019 υπεγράφη εν τέλει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ως αποτέλεσμα της ολιγωρίας της κυβέρνησης Μητσοτάκη, η οποία, με άλλα λόγια, γνώριζε ότι υφίσταται τέτοιος κίνδυνος και δεν κινητοποιήθηκε επαρκώς για τον αποτρέψει.
Β. Στρατηγική επιλογή, η μη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Τουρκίας
Μετά την υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου και την καταδίκη που ακολούθησε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν προχώρησε στην ενεργοποίηση των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Τουρκίας, τις οποίες είχε εξασφαλίσει λίγους μήνες νωρίτερα η κυβέρνηση Τσίπρα σε συνεργασία με την Κυπριακή Δημοκρατία. Τότε μπορούσε να επιβάλλει κυρώσεις, καθώς το διεθνές κλίμα ήταν αρνητικό απέναντι στην Τουρκία. Αντιθέτως και όπως είχε δηλώσει ο τότε ΑΝΥΠΕΞ Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης, η επιβολή κυρώσεων απέναντι στην Τουρκία «δεν αποτελούσε στρατηγική επιλογή».
Δεν εξετάσθηκε καν, μάλιστα, η επιβολή κυρώσεων στην κυβέρνηση της Τρίπολης ή η διακοπή της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, κάτι το οποίο ενδεχομένως να οδηγούσε σε ανατροπή του τουρκολιβυκού μνημονίου. Διευκρινίζεται ότι οι κυρώσεις τότε δεν αφορούσαν τον Χαλίφα Χάφταρ, ο οποίος εκείνη την περίοδο καταδίκαζε το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Γ. Δεκάδες συναντήσεις άνευ αποτελέσματος
Αλλά και στο διπλωματικό πεδίο η κυβέρνηση απέτυχε να ανατρέψει στην πράξη το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Συνολικά έγιναν είκοσι τέσσερις συναντήσεις (13 επί υπουργίας Δένδια και 11 επί υπουργίας Γεραπετρίτη), επίσκεψη Μητσοτάκη στη Λιβύη, συναντήσεις με τον πρόεδρο της χώρας, τον Χάφταρ, και τους γιους του (που το κυβερνητικό αφήγημα παρουσίαζε τότε ως… τουρκοφάγους). Και, το αποτέλεσμα ποιο ήταν; Κανένα. Ουδεμία ανατροπή. Το μόνο αξιοσημείωτο από όλα αυτά ήταν η απέλαση Πλεύρη από τον Χάφταρ στη Βεγγάζη.
Δ. Αποτυχημένη απόπειρα παρουσίας στη Λιβύη
Αφού απέτυχε και η διπλωματία, το Μαξίμου προσπάθησε να αυξήσει το ελληνικό αποτύπωμα στην περιοχή. Ο Χάρης Θεοχάρης συμμετείχε σε μία «επιχειρηματική αποστολή» στη Βεγγάζη, η οποία φυσικά δεν απέδωσε καρπούς. Ομως, τα πράγματα πήραν τραγική τροπή: σύμφωνα με τους συνομιλητές μας, ο θάνατος πέντε Ελλήνων στρατιωτικών και μελών ανθρωπιστικών οργανώσεων κατά τη διάρκεια στρατιωτικής/ανθρωπιστικής αποστολής για τη στήριξη του λιβυκού λαού σε μία αποστολή – φιάσκο με αρκετά ερωτηματικά, δεν ήταν μόνο καταστροφική σε ανθρωπιστικό επίπεδο, αλλά ήταν και ένδειξη αδυναμίας της Ελλάδας να προβάλλει το δικό της αποτύπωμα στην περιοχή, την ίδια στιγμή που το τουρκικό αποτύπωμα ήταν και παραμένει ισχυρό.
Ε. Το άδειασμα ενός «δεδομένου συμμάχου»
Αναμφισβήτητα η στάση των συμμάχων μας και η άσκηση πίεσης τόσο απέναντι στην Τρίπολη όσο και απέναντι στη Βεγγάζη είναι κομβικής σημασίας. Το 2019, όντως οι περισσότεροι σύμμαχοί μας είχαν επικρίνει έντονα το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Σήμερα, ωστόσο, τα πράγματα πήραν άλλη τροπή: οι ΗΠΑ μετέβαλαν τη θέση τους και από την απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου ως παράνομου και άκυρου, τώρα λένε «βρείτε τα». Παράλληλα άλλοι σύμμαχοί μας, όπως η Γαλλία -με την οποία έχουμε υπογράψει και δύο στρατηγικές συμφωνίες- δεν έχουν πάρει θέση μέχρι στιγμής (υπάρχει, ασφαλώς, η κοινή δήλωση των «27», αλλά από τη Γαλλία εύλογα περιμένει κανείς κάτι παραπάνω). Εάν οι συμμαχίες μας είναι τόσο ισχυρές όσο διατείνεται η κυβέρνηση, πού ακριβώς είναι η άσκηση πίεσης απέναντι στη Λιβύη;
ΣΤ. Από την απέλαση του πρεσβευτή στο «δεν τρέχει και τίποτα», αλλά τελικά… «τον ήπιαμε»
Οταν υπεγράφη το τουρκολιβυκό μνημόνιο, η κυβέρνηση Μητσοτάκη το θεώρησε τόσο σοβαρό –και δικαίως– που απέλασε τον Λίβυο πρεσβευτή (και σημερινό πρόεδρο της χώρας). Τώρα που επικυρώθηκε από τη λιβυκή Βουλή το μνημόνιο, η κυβέρνηση επιχειρεί να υποβαθμίσει τη σημασία της εν λόγω εξέλιξης λέγοντας περίπου ότι «δεν τρέχει και κάτι». Επικαλείται, ειδικότερα, το γεγονός ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα (που προφανώς δεν παράγει). Καμιά φορά, βέβαια, η αλήθεια… ξεφεύγει όπως έγινε στην περίπτωση του βουλευτή της Ν.Δ. Δημήτρη Καλογερόπουλου, ο οποίος εξέφρασε –έστω και με ατυχή τρόπο– την πραγματική άποψη της κυβέρνησης για το θέμα.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr