Με πρότασή της η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ ζητά τη σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής για το ιδιωτικό χρέος, τη διερεύνηση των κρατικών αποφάσεων, του θεσμικού και εποπτικού πλαισίου, των τιτλοποιήσεων και της διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων, των κρατικών εγγυήσεων του προγράμματος «Ηρακλής» και των συνεπειών τους για το Δημόσιο, τους οφειλέτες και την οικονομία.
Η πρόταση βασίζεται στην πρωτοβουλία της συλλογικής πρωτοβουλίας πολιτών «Η Δικαίωση» η οποία απέστειλε στον ΣΥΡΙΖΑ πρόταση για την κοινοβουλευτική διερεύνηση της διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, των τιτλοποιήσεων, της λειτουργίας των funds και των servicers και των συνεπειών τους για τους δανειολήπτες και το Ελληνικό Δημόσιο.
Στην πρωτοβουλία «Η Δικαίωση» συμμετέχουν: Το Ινστιτούτο Καταναλωτών (ΙΝΚΑ), η Ομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας Πελοποννήσου, Νοτιοδυτικής Ελλάδας, Ζακύνθου, Κεφαλληνίας και Ιθάκης (ΟΕΕΣΠ), ο Εμπορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης, ο Εμπορικός Σύλλογος Κεφαλονιάς «Η Κράνη» και η Ένωση Καταναλωτών «Η Δικαίωση».
Ο ΣΥΡΙΖΑ καλεί και τα υπόλοιπα κόμματα της «προοδευτικής αντιπολίτευσης» να πάρουν ξεκάθαρη θέση και να στηρίξουν την πρωτοβουλία, με την οποία επιδιώκεται να αποσαφηνιστεί ποιοι ωφελήθηκαν από τις μεταβιβάσεις δανείων, ποιοι ανέλαβαν τους οικονομικούς κινδύνους και ποιες ενδεχόμενες υποχρεώσεις εξακολουθούν να βαρύνουν το Ελληνικό Δημόσιο.
Κεντρικό ζήτημα, σύμφωνα με τον ΣΥΡΙΖΑ, είναι εάν η εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών συνοδεύτηκε από πραγματική αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους και εάν προστατεύθηκαν επαρκώς το δημόσιο συμφέρον, η περιουσία των πολιτών και η παραγωγική δραστηριότητα.
Βασικοί άξονες της Εξεταστικής Επιτροπής που προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ:
Ανακεφαλαιοποιήσεις τραπεζών και αποεπένδυση του Δημοσίου. Εξέταση των δημόσιων κεφαλαίων που διατέθηκαν για τη στήριξη του τραπεζικού συστήματος, της αξίας που ανακτήθηκε μέσω του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και των όρων αποεπένδυσης. Διερεύνηση τυχόν δικαιωμάτων συμμετοχής του Δημοσίου σε μεταγενέστερες ανακτήσεις.
Τιτλοποιήσεις και μεταβιβάσεις δανείων. Έλεγχος των πραγματικών τιμημάτων μεταβίβασης, της αποτίμησης των χαρτοφυλακίων, της κατοχής των ομολόγων υψηλής, ενδιάμεσης και χαμηλής εξοφλητικής προτεραιότητας και της πραγματικής μεταφοράς πιστωτικού κινδύνου.
Πρόγραμμα «Ηρακλής» και κρατικές εγγυήσεις. Διερεύνηση του ύψους, των όρων και των δικαιούχων των εγγυήσεων, των επιχειρηματικών σχεδίων των τιτλοποιήσεων, των αποκλίσεων μεταξύ προβλεπόμενων και πραγματικών ανακτήσεων και του κινδύνου δημοσιονομικής επιβάρυνσης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι διαπιστώσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 2024, αναφορικά με την παρακολούθηση, τη λογιστική αποτύπωση και τη γνωστοποίηση ενδεχόμενων υποχρεώσεων από κρατικές εγγυήσεις.
Funds, servicers και εποπτεία. Έλεγχος των συμβάσεων διαχείρισης, των οικονομικών κινήτρων, των πολιτικών ρύθμισης οφειλών, της λειτουργίας εταιρειών απόκτησης ακινήτων (REOCOs), καθώς και της επάρκειας της εποπτείας από την Τράπεζα της Ελλάδος και τις λοιπές αρμόδιες αρχές.
Προστασία δανειοληπτών και κοινωνικές συνέπειες. Διερεύνηση της διαφάνειας των απαιτήσεων, των χρεώσεων, της νομιμοποίησης των διαχειριστών, της λειτουργίας του εξωδικαστικού μηχανισμού, των πλειστηριασμών και της προστασίας πρώτης κατοικίας και ευάλωτων οφειλετών. Αποτίμηση των επιπτώσεων στα νοικοκυριά, στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στην αγορά ακινήτων.
Τα οκτώ βασικά ερωτήματα της Εξεταστικής Επιτροπής
Η πρόταση ορίζει ως χρονικό πεδίο διερεύνησης την περίοδο 2015 έως τη σύσταση της Επιτροπής, με δυνατότητα εξέτασης προγενέστερων πράξεων όπου είναι αναγκαίο.
Ανακεφαλαιοποιήσεις και αποεπένδυση: Ποιο ήταν το δημοσιονομικό αποτέλεσμα της δημόσιας στήριξης των τραπεζών και της αποεπένδυσης του Δημοσίου; Εξετάστηκαν δυνατότητες ανάκτησης πρόσθετης αξίας;
Μεταβιβάσεις και τιτλοποιήσεις: Με ποιους όρους μεταβιβάστηκαν οι δανειακές απαιτήσεις, πώς προσδιορίστηκαν και καταβλήθηκαν τα τιμήματα και πώς τεκμηριώθηκε η πραγματική μεταφορά του πιστωτικού κινδύνου;
Νομοθετικό πλαίσιο: Πώς εφαρμόστηκαν οι νόμοι 3156/2003, 4354/2015 και 5072/2023 και ποιες συνέπειες είχαν για τη διαφάνεια, τη διαχείριση απαιτήσεων και τα δικαιώματα των οφειλετών;
Κρατικές εγγυήσεις «Ηρακλή»: Ποιοι κατείχαν τους εγγυημένους τίτλους, ποιες αποκλίσεις υπήρξαν στις ανακτήσεις και πώς αντιμετωπίστηκαν από τα αρμόδια όργανα; Διασφαλίστηκαν η παρακολούθηση, η λογιστική αποτύπωση και η γνωστοποίηση των ενδεχόμενων δημοσιονομικών υποχρεώσεων, ιδίως υπό το πρίσμα των διαπιστώσεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 2024;
Εποπτεία τραπεζών και servicers: Πώς ασκήθηκε η εποπτεία των τραπεζών, των εταιρειών διαχείρισης και των αγοραστών πιστώσεων; Υπήρξαν συγκεκριμένες πράξεις ή παραλείψεις των αρμόδιων αρχών;
Διαφάνεια και δικαιώματα οφειλετών: Τηρήθηκαν οι υποχρεώσεις ενημέρωσης, προστασίας προσωπικών δεδομένων και απόδειξης νομιμοποίησης κατά τη διαχείριση και δικαστική διεκδίκηση των απαιτήσεων;
Ρυθμίσεις και πλειστηριασμοί: Πόσο αποτελεσματικοί υπήρξαν οι μηχανισμοί ρύθμισης οφειλών και προστασίας ευάλωτων δανειοληπτών; Ποιες ήταν οι κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες των πλειστηριασμών;
Αναγκαίες παρεμβάσεις: Ποιες νομοθετικές, διοικητικές και εποπτικές αλλαγές απαιτούνται με βάση τα τεκμηριωμένα ευρήματα της έρευνας;