Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, μιλά στο libre και τοποθετείται για τα κομβικά ζητήματα που διαμορφώνουν το τοπίο της ελληνικής εκπαίδευσης. Στη συζήτηση κυριαρχούν ο ψηφιακός μετασχηματισμός της διδασκαλίας, οι ανανεώσεις στα προγράμματα σπουδών, η στελέχωση των σχολικών μονάδων, καθώς και τα μέτρα για την πρόληψη της σχολικής βίας και την ενίσχυση της συμπερίληψης. Η υπουργός αναλύει τα επόμενα βήματα του κυβερνητικού σχεδιασμού, εστιάζοντας στις καθημερινές ανάγκες της σχολικής κοινότητας και τις προκλήσεις της νέας εποχής.
Μιλά επίσης για τους πρώην πρωθυπουργούς κ.κ. Καραμανλή και Σαμαρά αλλά και για τις εξελίξεις σχετικά με την Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά.
Συνέντευξη στον Χρόνη Διαμαντόπουλο
–Κυρία Ζαχαράκη, στην Ελλάδα, η κατάκτηση της πρώτης θέσης σε Πανελλήνιους Σχολικούς Αγώνες μπορεί να εξασφαλίσει προσαύξηση 20% στα μόρια εισαγωγής για τα ΤΕΦΑΑ και 8% για τις υπόλοιπες πανεπιστημιακές σχολές, ακόμη και για την Ιατρική, τη Νομική ή το Πολυτεχνείο. Αυτές τις ημέρες βλέπουμε όσα εξελίσσονται σχετικά με «στημένους» αγώνες ακόμη και στα σχολικά πρωταθλήματα. Υπάρχει τρόπος να αποκατασταθούν αδικίες, να μην ξαναγίνουν όλα αυτά που πλήγωσαν κάποια παιδιά, ενώ κάποια άλλα έμαθαν ότι αν υπάρχουν χρήματα μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν;
Όταν διακυβεύεται η αξιοπιστία των διαδικασιών πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και μαζί της το μέλλον των παιδιών μας, δεν υπάρχουν περιθώρια για την παραμικρή ανοχή. Θα είμαστε απολύτως αυστηροί απέναντι σε οποιονδήποτε αποδειχθεί ότι παραβίασε τους κανόνες, επιχειρώντας να εκμεταλλευτεί την προσπάθεια και τα όνειρα μαθητών και μαθητριών.
Η υπόθεση βρίσκεται ήδη στη Δικαιοσύνη, την οποία εμπιστευόμαστε απολύτως. Παρακολουθούμε με προσοχή τις εξελίξεις και, εφόσον αποδειχθεί ότι υπήρξε χειραγώγηση σχολικών αγώνων, πρέπει να αποδοθούν οι προβλεπόμενες ευθύνες και να ληφθούν όλα τα αναγκαία μέτρα. Κανείς δεν μπορεί να βρίσκεται στο απυρόβλητο.
Εδώ δεν μιλάμε απλώς για ένα μετάλλιο ή για μια αθλητική διάκριση. Μιλάμε για μόρια που μπορούν να επηρεάσουν την εισαγωγή ενός μαθητή στο πανεπιστήμιο. Μιλάμε για την προσπάθεια παιδιών που αγωνίζονται καθημερινά, μέσα και έξω από τις σχολικές αίθουσες, διεκδικώντας με τις δικές τους δυνάμεις το μέλλον τους.
Γι’ αυτό απαιτείται πλήρης διαλεύκανση της υπόθεσης, έλεγχος των διαδικασιών και ουσιαστική αξιολόγηση των υφιστάμενων δικλίδων ασφαλείας. Παράλληλα, οφείλουμε να εξετάσουμε, εντός του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, κάθε δυνατότητα αποκατάστασης αδικιών που ενδεχομένως προκύψουν από τη διερεύνηση.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί και το ζήτημα της ειδικής μοριοδότησης και του ποσοστού εισαγωγής των διακριθέντων αθλητών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Πρόκειται για ένα θεσμικό πλαίσιο που αναγνωρίζει την προσπάθεια των μαθητών οι οποίοι συνδυάζουν τις σχολικές τους υποχρεώσεις με τον αγωνιστικό αθλητισμό. Η αναγνώριση, όμως, αυτή πρέπει να συνοδεύεται από απολύτως διαφανείς και αξιόπιστες διαδικασίες. Για τον λόγο αυτό, σε στενή συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού, εξετάζουμε με ιδιαίτερη προσοχή τα ζητήματα που αφορούν τη διοργάνωση των σχολικών πρωταθλημάτων και την αναγνώριση των διακρίσεων που οδηγούν σε ειδική μοριοδότηση.
Θέλω να καταστήσω σαφές ότι οι κανόνες φοίτησης και συμμετοχής των παιδιών στη σχολική ζωή, όπως και οι κανόνες διεξαγωγής των σχολικών αγώνων, πρέπει να εφαρμόζονται με συνέπεια και ισονομία. Δεν μπορεί να υπάρχουν διαφορετικά μέτρα και σταθμά για μαθητές που διεκδικούν τις ίδιες ευκαιρίες.
Παράλληλα, παραμένουμε προσηλωμένοι στην ενίσχυση του σχολικού αθλητισμού και στη διεύρυνση των δυνατοτήτων συμμετοχής των μαθητών σε περισσότερα αθλήματα. Θα εξετάσουμε κάθε αναγκαία παρέμβαση και κάθε διαθέσιμη δημοσιονομική δυνατότητα για τον εμπλουτισμό των σχολικών αθλητικών διοργανώσεων, ώστε περισσότερα παιδιά να έχουν την ευκαιρία να καλλιεργούν τις ικανότητές τους και να συμμετέχουν σε οργανωμένες αθλητικές δραστηριότητες.
Πάνω απ’ όλα, όμως, έχουμε μια βαθύτερη υποχρέωση απέναντι στα παιδιά μας. Να γνωρίζουν ότι η προσπάθεια, η συνέπεια και η αξία τους αναγνωρίζονται με τους ίδιους κανόνες για όλους. Ότι τα χρήματα, οι διασυνδέσεις ή η κοινωνική θέση δεν μπορούν να εξασφαλίζουν προνόμια εις βάρος άλλων.
Η αξιοκρατία δεν μπορεί να είναι απλώς μια ωραία λέξη που χρησιμοποιούμε στις ομιλίες μας. Πρέπει να είναι ένας κανόνας που εφαρμόζεται καθολικά. Και, κυρίως, μια πραγματικότητα την οποία βιώνει κάθε παιδί, σε κάθε σχολείο της χώρας.
–Κυρία Υπουργέ, παρά τις εξαγγελίες και τις προσπάθειες για έγκαιρη στελέχωση, πολλά σχολεία σε όλη τη χώρα συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν κάθε Σεπτέμβριο, αλλά και κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, σημαντικά κενά σε εκπαιδευτικό προσωπικό. Γιατί κάθε χρόνο πρέπει να τίθενται τα ίδια ερωτήματα σχετικά με τον σχεδιασμό για την εξάλειψη των καθυστερήσεων στην τοποθέτηση των αναπληρωτών;
Η επαρκής στελέχωση των σχολείων μας δεν είναι μια τυπική διοικητική διαδικασία. Είναι βασική προϋπόθεση για να λειτουργεί σωστά το δημόσιο σχολείο, να προσφέρει ίσες ευκαιρίες σε όλα τα παιδιά και να μπορούν οι εκπαιδευτικοί μας να επιτελούν απρόσκοπτα το έργο τους.
Γνωρίζω πολύ καλά ότι πίσω από κάθε κενό δεν υπάρχει απλώς ένας αριθμός. Υπάρχει μια τάξη που περιμένει τον εκπαιδευτικό της, μια οικογένεια που αγωνιά, ένας δάσκαλος ή καθηγητής που καλείται να διαχειριστεί πρόσθετες δυσκολίες.
Γι’ αυτό και η προσπάθειά μας έχει δύο διακριτούς στόχους: αφενός να καλύπτουμε τις ανάγκες όσο το δυνατόν νωρίτερα και αφετέρου να περιορίζουμε σταδιακά τις ίδιες τις αιτίες που δημιουργούν τα κενά.
Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει ουσιαστικά βήματα. Μόνο φέτος προχωρήσαμε σε σχεδόν 5.300 νέους μόνιμους διορισμούς, σε συνέχεια των 10.000 της προηγούμενης χρονιάς. Συνολικά, από το 2019, οι μόνιμοι διορισμοί στην εκπαίδευση ξεπερνούν τους 53.000.
Παράλληλα, την 1η Σεπτεμβρίου προχωρήσαμε σε 29.948 προσλήψεις αναπληρωτών, στη μεγαλύτερη πρώτη φάση των τελευταίων ετών. Ακολούθησε η δεύτερη μεγάλη φάση, στις 29 Σεπτεμβρίου, με 6.683 επιπλέον προσλήψεις, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στις 36.631. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν και πρόσθετες, στοχευμένες προσλήψεις, μεταξύ των οποίων 2.096 στις 9 Οκτωβρίου, ενώ η επόμενη κύρια φάση προσλήψεων προγραμματίζεται για τα μέσα Νοεμβρίου, με βάση τις ανάγκες που καταγράφονται στις σχολικές μονάδες.
Αυτά τα στοιχεία αποτυπώνουν μια σταθερή επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό της εκπαίδευσης. Δεν ισχυρίζομαι, φυσικά, ότι το πρόβλημα έχει εξαλειφθεί. Τα εκπαιδευτικά κενά αποτελούν ένα σύνθετο και διαχρονικό ζήτημα, που συνδέεται με τις αποχωρήσεις, τις άδειες, τις μετακινήσεις, τις ιδιαίτερες γεωγραφικές συνθήκες της χώρας μας, αλλά και με νέες ανάγκες που ανακύπτουν κατά τη διάρκεια της χρονιάς.
Ιδιαίτερα αυξημένες είναι πλέον και οι ανάγκες για παράλληλη στήριξη, σχολικούς νοσηλευτές και προσωπικό Ειδικής Αγωγής. Πρόκειται για ένα πεδίο στο οποίο η εκπαιδευτική κοινότητα καλείται να ανταποκριθεί σε συνεχώς μεγαλύτερες και περισσότερο εξειδικευμένες απαιτήσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τις 6.683 προσλήψεις της δεύτερης φάσης, περισσότερες από 4.000 κατευθύνθηκαν στην Ειδική Αγωγή και στην υποστήριξη των μαθητών. Ακολούθησαν και νέες συμπληρωματικές προσλήψεις, μεταξύ των οποίων 89 μέλη Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού και εκπαιδευτικοί Νοσηλευτικής τον Οκτώβριο.
Ο αριθμός των παιδιών που χρειάζονται εξατομικευμένη εκπαιδευτική ή νοσηλευτική υποστήριξη και οι αντίστοιχες απαιτήσεις στελέχωσης αποτελούν μια πραγματικότητα που ενσωματώνουμε στον σχεδιασμό μας. Και αυτό απαιτεί διαρκή προσαρμογή, επαρκείς πόρους και συστηματική συνεργασία με τις αρμόδιες εκπαιδευτικές υπηρεσίες.
Θέλω, μάλιστα, να είμαι πολύ σαφής: εξαντλούμε τα διαθέσιμα περιθώρια τόσο των πιστώσεων όσο και της οργάνωσης του συστήματος για να αντιμετωπίσουμε ένα δομικό ζήτημα της εκπαίδευσης, το οποίο υπάρχει εδώ και πολλά χρόνια. Αξιοποιούμε κάθε διαθέσιμη δυνατότητα, χωρίς να παραγνωρίζουμε ότι απαιτούνται και βαθύτερες, μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις.
Αυτό που θέλουμε να αλλάξουμε είναι η ίδια η φιλοσοφία του σχεδιασμού: να περνάμε από τη διαχείριση των κενών όταν εμφανίζονται, στην έγκαιρη πρόβλεψη και αντιμετώπισή τους.
Γι’ αυτό η προετοιμασία της επόμενης σχολικής χρονιάς ξεκινά ήδη από τον Οκτώβριο. Με συστηματική καταγραφή των αναγκών, πρόβλεψη αποχωρήσεων και αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων, όπως το EduPlan, μπορούμε να σχεδιάζουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια και σε βάθος χρόνου, αξιοποιώντας και τα διαθέσιμα δημογραφικά δεδομένα.
Ο στόχος μας είναι ξεκάθαρος: περισσότερη σταθερότητα στο δημόσιο σχολείο, καλύτερος προγραμματισμός για τους εκπαιδευτικούς και λιγότερη αβεβαιότητα για τις οικογένειες.
Γιατί το ουσιαστικό ζητούμενο δεν είναι να ανακοινώνουμε κάθε χρόνο περισσότερες προσλήψεις. Είναι να δημιουργούμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που προβλέπει τις ανάγκες του, οργανώνεται εγκαίρως και εξασφαλίζει σε κάθε παιδί, όπου κι αν ζει, τη στήριξη που δικαιούται.
–Το τεράστιο πρόβλημα υποδομών, συντήρησης και ασφάλειας στο πολυπληθές σχολικό συγκρότημα της Γκράβας έχει προκαλέσει την έντονη ανησυχία γονέων, μαθητών και εκπαιδευτικών. Και καθώς μιλάμε για το μεγαλύτερο σχολικό συγκρότημα της χώρας, ο συμβολισμός είναι ισχυρός. Εκτός από το να γίνονται μπαλάκι του πινγκ πονγκ οι ευθύνες, υπάρχει κάποιου είδους συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση για να λυθούν τα προβλήματα;
Όταν μιλάμε για την ασφάλεια των παιδιών μας, δεν χωρούν ούτε συμψηφισμοί ευθυνών ούτε καθυστερήσεις. Η συνεργασία όλων των αρμόδιων φορέων είναι αυτονόητη υποχρέωση. Και σε αυτό θέλω να είμαι απολύτως σαφής.
Το Υπουργείο Παιδείας κινητοποιήθηκε από την πρώτη στιγμή. Ο Γενικός Γραμματέας και ο αρμόδιος Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης βρέθηκαν στο σχολικό συγκρότημα, ενώ ζητήσαμε άμεσα τη συνδρομή του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, παρότι η αρμοδιότητα για τη συντήρηση και την ασφάλεια των σχολικών κτιρίων ανήκει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Στη διαδικασία των ελέγχων συμμετείχαν εξειδικευμένοι μηχανικοί και εμπειρογνώμονες, με τη συνδρομή του ΤΕΕ και των Κτιριακών Υποδομών, ενώ πραγματοποιήθηκαν και άλλοι έλεγχοι από τους αρμόδιους φορείς.
Οι τεχνικοί έλεγχοι και οι αναγκαίες παρεμβάσεις πρέπει να ολοκληρωθούν με τη μέγιστη δυνατή προσοχή. Σε ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια των παιδιών και των εκπαιδευτικών, οι αποφάσεις οφείλουν να βασίζονται στις τεχνικές εκτιμήσεις των ειδικών και σε αξιόπιστα δεδομένα.
Η προτεραιότητά μας είναι μία: η ασφαλής επιστροφή των παιδιών και των εκπαιδευτικών στις τάξεις τους.
Την ίδια στιγμή, όμως, δεν μπορούμε να περιοριστούμε στην αντιμετώπιση ενός μεμονωμένου προβλήματος. Η Γκράβα χρειάζεται μια συνολικότερη προσέγγιση.
Γι’ αυτό και επισκέφθηκα προσωπικά το σχολικό συγκρότημα, μαζί με τον Αναπληρωτή Περιφερειακό Διευθυντή Εκπαίδευσης Αττικής και τη διοίκηση των Κτιριακών Υποδομών. Συνομίλησα με τις διευθύντριες και τους διευθυντές των σχολείων, ακούσαμε τις ανάγκες τους και συζητήσαμε τόσο τα ζητήματα ασφάλειας όσο και τις συνέπειες που έχει η αναστολή της διά ζώσης λειτουργίας στην καθημερινότητα της σχολικής κοινότητας.
Η συνάντηση αυτή είχε για εμένα ιδιαίτερη σημασία, καθώς η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν περιορίζεται αποκλειστικά στο τεχνικό σκέλος. Αφορά εξίσου την παιδαγωγική συνέχεια, την αναπλήρωση του διδακτικού χρόνου και τη διατήρηση της σχέσης των παιδιών με το σχολείο τους.
Η ενεργειακή αναβάθμιση, ύψους περίπου 8,5 εκατ. ευρώ, που βρίσκεται σε εξέλιξη με χρηματοδότηση της Περιφέρειας Αττικής, αποτελεί σημαντική αφετηρία. Παράλληλα, απαιτείται συντονισμένος σχεδιασμός για ευρύτερες παρεμβάσεις που αφορούν την ασφάλεια, την πυροπροστασία, τη λειτουργικότητα των εγκαταστάσεων και την καθολική προσβασιμότητα μαθητών και εκπαιδευτικών με αναπηρία.
Υπάρχει, όμως, και μια ακόμη παράμετρος, εξίσου σημαντική: η παιδαγωγική. Η αναστολή της διά ζώσης λειτουργίας έχει επηρεάσει την καθημερινότητα των παιδιών, ιδίως των μαθητών της Γ΄ Λυκείου, αλλά και των μικρότερων ηλικιών.
Γι’ αυτό καταρτίζουμε ένα οργανωμένο σχέδιο παιδαγωγικής υποστήριξης, με αναπλήρωση των χαμένων διδακτικών ωρών, αξιοποίηση του Ψηφιακού Φροντιστηρίου και πρόσθετη ενισχυτική διδασκαλία όπου απαιτείται. Αυτά ακριβώς τα ζητήματα συζητήσαμε και με τους διευθυντές των σχολικών μονάδων, ώστε οι παρεμβάσεις μας να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των μαθητών και των εκπαιδευτικών.
Παράλληλα, πιστεύω ότι η φωνή των ίδιων των μαθητών πρέπει να αποτελεί σταθερό μέρος της συζήτησης για τα προβλήματα του σχολείου τους. Αυτή τη φιλοσοφία υπηρετεί και η νέα πρωτοβουλία μας, το MINEDU TALKS, μέσα από την οποία δίνουμε βήμα στα 15μελή μαθητικά συμβούλια, ώστε να ακούμε τις προτάσεις και τους προβληματισμούς τους.
Γιατί η ευθύνη μας δεν εξαντλείται στο να αποκαταστήσουμε ένα σχολικό κτίριο. Είναι να διασφαλίσουμε ότι κάθε παιδί επιστρέφει σε ένα σχολείο στο οποίο αισθάνεται ασφαλές, ακούγεται και μπορεί να συνεχίσει απρόσκοπτα τη μάθησή του.
–Τα φαινόμενα σχολικού εκφοβισμού και βίας βρίσκονται σε ανησυχητική έξαρση, προβληματίζοντας βαθιά την εκπαιδευτική κοινότητα. Πέρα από την ψηφιακή πλατφόρμα καταγγελιών, ποια συγκεκριμένα παιδαγωγικά, ψυχολογικά και υποστηρικτικά μέτρα προωθεί το Υπουργείο για την πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου στη ρίζα του;
Κανένα παιδί δεν πρέπει να πηγαίνει στο σχολείο με φόβο. Να αισθάνεται μόνο του, να φοβάται να μιλήσει ή να αναρωτιέται αν θα βρεθεί κάποιος να το προστατεύσει.
Το σχολείο οφείλει να είναι ένας χώρος γνώσης, ασφάλειας, αποδοχής και σεβασμού. Ένας χώρος στον οποίο κάθε παιδί μπορεί να εκφράζεται ελεύθερα, να αναπτύσσει την προσωπικότητά του και να δημιουργεί σχέσεις εμπιστοσύνης.
Για την κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, η αντιμετώπιση της σχολικής βίας και του εκφοβισμού αποτελεί σταθερή προτεραιότητα. Και επειδή πρόκειται για ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο, απαιτείται συντονισμένη προσπάθεια της Πολιτείας, της εκπαιδευτικής κοινότητας και της οικογένειας.
Η αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού δεν μπορεί να εξαντλείται στις καταγγελίες και στις κυρώσεις. Απαιτεί πρωτίστως πρόληψη, έγκαιρη αναγνώριση των περιστατικών, ψυχοκοινωνική υποστήριξη και καλλιέργεια μιας διαφορετικής κουλτούρας μέσα στο σχολείο.
Στην κατεύθυνση αυτή επενδύουμε στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, ενισχύουμε την παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών και διευρύνουμε τις διαθέσιμες υποστηρικτικές δομές. Από το 2025 έχουν δημιουργηθεί 1.900 νέες οργανικές θέσεις, εκ των οποίων 1.200 ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών και επιπλέον 700 θέσεις εκπαιδευτικών στα ΚΕΔΑΣΥ.
Παράλληλα, ενισχύουμε τον θεσμό των Συμβούλων Σχολικής Ζωής, που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην πρόληψη και στην αντιμετώπιση δυσκολιών της σχολικής καθημερινότητας.
Μια ακόμη σημαντική παρέμβαση είναι η εισαγωγή του θεσμού της σχολικής διαμεσολάβησης, από τη Δ΄ Δημοτικού έως και το Λύκειο. Θέλουμε να καλλιεργούμε την ενσυναίσθηση, τον διάλογο και την ειρηνική επίλυση των διαφορών, ώστε τα παιδιά να αποκτούν από νωρίς τα εφόδια για υγιείς σχέσεις και ουσιαστική επικοινωνία.
Ταυτόχρονα, η πλατφόρμα stop-bullying.gov.gr, που λειτουργεί από τον Απρίλιο του 2024, έχει ήδη καταγράψει περισσότερες από 2.600 αναφορές. Πίσω από κάθε αναφορά βρίσκεται ένα παιδί που ζητά να ακουστεί και μια υπόθεση που πρέπει να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα, διακριτικότητα και την κατάλληλη παιδαγωγική παρέμβαση.
Θέλω, όμως, να σταθώ και σε μια ιδιαίτερα ουσιαστική εξέλιξη που αφορά την προστασία των παιδιών και πέρα από τη σχολική αίθουσα. Πρόκειται για την πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης, η οποία έχει πλέον ψηφιστεί και θεσπίζει την απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών, με έναρξη εφαρμογής από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Είναι μια σημαντική θεσμική παρέμβαση, καθώς γνωρίζουμε ότι πολλές φορές περιστατικά σχολικής βίας και εκφοβισμού δεν σταματούν με το τελευταίο κουδούνι. Συνεχίζονται στο διαδίκτυο, μέσα από προσβλητικά σχόλια, αναρτήσεις, απειλές ή τη δημόσια διαπόμπευση παιδιών, με συνέπειες που μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρές για την ψυχική τους υγεία.
Η προστασία των ανηλίκων από τον ψηφιακό εθισμό και την ανεξέλεγκτη έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο αποτελεί πλέον μια σύγχρονη κοινωνική και παιδαγωγική πρόκληση. Και η Πολιτεία οφείλει να ανταποκρίνεται σε αυτήν με ουσιαστικές πρωτοβουλίες, προσαρμοσμένες στις πραγματικές συνθήκες μέσα στις οποίες μεγαλώνουν σήμερα τα παιδιά μας.
Θέλω, όμως, να σταθώ και σε κάτι ακόμη: στην αξία της πρόληψης μέσα από την ίδια την εκπαιδευτική διαδικασία. Στο να μαθαίνουν τα παιδιά να σέβονται τη διαφορετικότητα, να επιλύουν τις διαφωνίες τους χωρίς βία και να αναγνωρίζουν ότι η δύναμη δεν βρίσκεται στην επιβολή αλλά στον σεβασμό του άλλου.
Γιατί το μεγάλο στοίχημα δεν είναι μόνο να αντιμετωπίζουμε ένα περιστατικό σχολικού εκφοβισμού. Είναι να χτίσουμε ένα σχολικό περιβάλλον που δεν θα επιτρέπει στη βία να βρίσκει χώρο.
Και σε αυτή την προσπάθεια καμία παιδική φωνή δεν πρέπει να μένει χωρίς ανταπόκριση.
–Η Επαγγελματική Εκπαίδευση (ΕΠΑΛ και ΣΑΕΚ) αποτελεί κρίσιμο πυλώνα για την επαγγελματική ένταξη των νέων, αλλά συχνά υπολείπεται σε σύγχρονο εξοπλισμό εργαστηρίων και διασύνδεση με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας. Πολλοί μαθητές επιλέγουν τα ΕΠΑΛ για να πάρουν «εύκολα» το απολυτήριο. Επί της ουσίας έχει δημιουργηθεί ένα σχολικό σύστημα πολλών ταχυτήτων. Αλλάζει αυτό σε τέσσερα ή πέντε χρόνια;
Η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση δεν είναι μια δεύτερη επιλογή, ούτε ένας δρόμος μικρότερων προσδοκιών. Είναι μια ισότιμη εκπαιδευτική διαδρομή, που μπορεί να προσφέρει ουσιαστική γνώση, σύγχρονες δεξιότητες και πολύ σημαντικές επαγγελματικές προοπτικές.
Αυτή είναι μια αντίληψη που θέλουμε να εδραιώσουμε στην ελληνική κοινωνία. Γιατί επί δεκαετίες η επαγγελματική εκπαίδευση αντιμετωπίστηκε συχνά μέσα από στερεότυπα, τα οποία δεν ανταποκρίνονται ούτε στις δυνατότητες των νέων μας ούτε στις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας.
Η προσπάθειά μας είναι να αλλάξουμε αυτή την εικόνα με συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
Στη χώρα μας λειτουργούν τη φετινή σχολική χρονιά 445 Επαγγελματικά Λύκεια, ημερήσια, εσπερινά και Πρότυπα. Από αυτά, τα 25 είναι Πρότυπα ΕΠΑΛ, ένας θεσμός που εισάγει νέες εκπαιδευτικές προσεγγίσεις, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας της επαγγελματικής εκπαίδευσης. Η προσπάθειά μας, όμως, αφορά το σύνολο των ΕΠΑΛ της χώρας, ώστε η αναβάθμιση να φτάνει σε κάθε σχολική μονάδα και σε κάθε μαθητή, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας του.
Με 25 Πρότυπα ΕΠΑΛ, 60 Κέντρα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης και 124 εκατ. ευρώ για σύγχρονο εργαστηριακό εξοπλισμό, επενδύουμε σε εκπαιδευτικές δομές που προσφέρουν πραγματικές δυνατότητες μάθησης και επαγγελματικής εξέλιξης.
Παράλληλα, οι 116 δημόσιες ΣΑΕΚ, με 95 ειδικότητες, καθώς και οι νέες Ακαδημίες Επαγγελματικής Κατάρτισης, διευρύνουν τις επιλογές των νέων και ενισχύουν τη σύνδεση της εκπαίδευσης με τις ανάγκες της παραγωγής.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδουμε και στον επαγγελματικό προσανατολισμό, στον οποίο προσωπικά πιστεύω πολύ. Με δωρεάν ατομικές ψηφιακές συνεδρίες για μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου και της Α΄ Λυκείου, θέλουμε κάθε παιδί να μπορεί να αναγνωρίζει τις κλίσεις και τις δυνατότητές του και να κάνει συνειδητές επιλογές για το μέλλον του.
Εξίσου σημαντικό είναι το πεδίο της μαθητείας, όπου καταγράφεται αξιοσημείωτη πρόοδος. Η χρηματοδότηση έχει ενισχυθεί κατά 57,1 εκατ. ευρώ, φτάνοντας συνολικά τα 182,1 εκατ. ευρώ, ενώ για το σχολικό έτος 2026-2027 οι διαθέσιμες θέσεις μαθητείας ανέρχονται σε 15.762, αυξημένες κατά 12% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Αντίστοιχα, οι αιτήσεις των αποφοίτων ξεπέρασαν τις 10.600, παρουσιάζοντας αύξηση 10%, ενώ περισσότερο από το 72% των προσφερόμενων θέσεων προέρχεται πλέον από τον ιδιωτικό τομέα.
Αυτά είναι ουσιαστικά βήματα, γιατί αποτυπώνουν κάτι πολύ μεγαλύτερο από την αύξηση των αριθμών: περισσότερους νέους που αποκτούν πραγματική εργασιακή εμπειρία, αναπτύσσουν δεξιότητες και δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την επαγγελματική τους αποκατάσταση.
Έχουμε θέσει ως στόχο έως το 2028 να αυξηθούν κατά 20% οι εγγραφές στα ΕΠΑΛ. Όμως, ο ουσιαστικός στόχος είναι μεγαλύτερος από οποιονδήποτε αριθμό.
Θέλουμε να φτάσουμε σε ένα σημείο όπου ένας νέος άνθρωπος θα επιλέγει την επαγγελματική εκπαίδευση όχι επειδή θεωρεί ότι δεν έχει άλλη δυνατότητα, αλλά επειδή αναγνωρίζει σε αυτήν μια αξιόπιστη, ποιοτική και δημιουργική διαδρομή για το μέλλον του.
Γιατί μια σύγχρονη χώρα χρειάζεται εξίσου τον επιστήμονα, τον τεχνικό, τον επαγγελματία και τον εξειδικευμένο εργαζόμενο. Και η εκπαίδευση οφείλει να δίνει αξία σε κάθε διαφορετική διαδρομή.
–Κυρία Ζαχαράκη, τα ιδιωτικά ή μη κρατικά πανεπιστήμια μπορούν να τα εμπιστεύονται οι ελληνικές οικογένειες ή θα πληρώσουν ακριβά για ένα πτυχίο, για να βλέπουν στη συνέχεια το κράτος να τρέχει να θεραπεύσει τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν στη λειτουργία τους, όπως είδαμε πρόσφατα; Να σας θυμίσω την απόφαση του ΣτΕ σχετικά με συγκεκριμένα ιδιωτικά πανεπιστήμια αλλά και την παραίτηση ενός Πρύτανη εξ αυτών με βολές κατά της Πολιτείας.
Η εμπιστοσύνη των οικογενειών για τις σπουδές των παιδιών τους κερδίζεται με κανόνες, διαφάνεια, ποιότητα και λογοδοσία. Και σε αυτά δεν χωρούν εκπτώσεις.
Η μεταρρύθμιση της κυβέρνησης για τη λειτουργία μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων αποτελεί μια ιστορική αλλαγή για την ελληνική ανώτατη εκπαίδευση. Δεν έγινε για να δημιουργήσει μια αγορά πτυχίων, αλλά για να διευρύνει τις εκπαιδευτικές επιλογές των νέων, με αυστηρές ακαδημαϊκές προϋποθέσεις και ουσιαστική εποπτεία.
Θέλουμε μια Ελλάδα που δεν θα βλέπει κάθε χρόνο χιλιάδες νέους να αναζητούν σπουδές στο εξωτερικό επειδή δεν βρίσκουν εδώ τις επιλογές που επιθυμούν. Μια Ελλάδα που θα μπορεί να προσελκύει φοιτητές, επιστήμονες και εκπαιδευτικά ιδρύματα από άλλες χώρες, ενισχύοντας τη θέση της στον διεθνή ακαδημαϊκό χάρτη.
Η προοπτική αυτή, όμως, προϋποθέτει, την εμπιστοσύνη στην ποιότητα των σπουδών και στην αξιοπιστία των διαδικασιών αδειοδότησης και πιστοποίησης.
Οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας είναι απολύτως σεβαστές και εφαρμόζονται. Τα ζητήματα που αναδείχθηκαν σε συγκεκριμένες διοικητικές πράξεις αντιμετωπίζονται με θεσμικό τρόπο, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς και με σεβασμό στις δικαστικές κρίσεις.
Ήδη έχει προχωρήσει η συμμόρφωση προς τις δικαστικές κρίσεις στις διαδικασίες αδειοδότησης στο σκέλος της άδειας εγκατάστασης/λειτουργίας. Οι διαδικασίες αδειοδότησης έχουν ολοκληρωθεί εκ νέου σύμφωνα με τις δικαστικές κρίσεις, ενώ η αξιολόγηση και πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών διεξάγεται από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης ως διακριτό και εξίσου ουσιαστικό στάδιο, με τις εγγυήσεις που προβλέπει ο νόμος.
Είναι σημαντικό να διακρίνουμε τη θεσμική κατεύθυνση μιας μεταρρύθμισης από την εφαρμογή κάθε επιμέρους διαδικασίας. Η αδειοδότηση και η πιστοποίηση δεν αποτελούν τυπικές διατυπώσεις. Είναι ουσιαστικές εγγυήσεις για την ποιότητα των σπουδών.
Γι’ αυτό και η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης έχει κρίσιμο ρόλο στην αξιολόγηση, στην πιστοποίηση και στη διασφάλιση της ακαδημαϊκής ποιότητας, με την ανεξαρτησία και την επιστημονική αξιοπιστία που οφείλει να χαρακτηρίζει το έργο της.
Ο ακαδημαϊκός χρόνος, ο κόπος και τα χρήματα των οικογενειών δεν είναι λεπτομέρειες. Είναι ευθύνη μας. Και η Πολιτεία οφείλει να εξασφαλίζει ότι κάθε ίδρυμα που λειτουργεί στη χώρα τηρεί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Η επιτυχία μιας μεταρρύθμισης δεν κρίνεται μόνο από τη θέσπισή της, αλλά και από την ικανότητα της Πολιτείας να εγγυάται την ορθή εφαρμογή της, να εντοπίζει αδυναμίες και να τις αντιμετωπίζει εγκαίρως.
Ο στόχος μας παραμένει σταθερός: περισσότερες εκπαιδευτικές δυνατότητες, ισχυρό δημόσιο πανεπιστήμιο, περισσότερη εξωστρέφεια και υψηλά ακαδημαϊκά πρότυπα για όλους.
–Υπάρχει περίπτωση οι Πανελλαδικές Εξετάσεις να συμπέσουν χρονικά με τις εκλογικές αναμετρήσεις, που είναι πολύ πιθανόν να είναι τουλάχιστον δύο; Προβλέπεται κάποιος ειδικός σχεδιασμός του Υπουργείου για αυτό το ενδεχόμενο;
Πρώτα απ’ όλα, θέλω να διαβεβαιώσω τους μαθητές και τις οικογένειές τους ότι η απρόσκοπτη διεξαγωγή των Πανελλαδικών Εξετάσεων αποτελεί απόλυτη προτεραιότητά μας.
Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι πίσω από κάθε υποψήφιο υπάρχουν χρόνια προσπάθειας, προετοιμασίας, προσδοκίες και όνειρα ζωής. Αυτή την προσπάθεια οφείλουμε να την προστατεύσουμε, εξασφαλίζοντας ότι οι εξετάσεις θα διεξαχθούν με απόλυτη αξιοπιστία, διαφάνεια και ίσους όρους για όλους.
Ο χρόνος διεξαγωγής των εκλογών είναι ένα διαφορετικό, θεσμικά διακριτό ζήτημα. Οι εκλογικές αναμετρήσεις αποτελούν κορυφαία διαδικασία της Δημοκρατίας μας, αλλά δεν πρέπει να δημιουργούν αβεβαιότητα στους μαθητές ούτε να διαταράσσουν τον εκπαιδευτικό τους προγραμματισμό.
Το Υπουργείο Παιδείας οφείλει να είναι προετοιμασμένο για κάθε πιθανό ενδεχόμενο και αυτό ακριβώς κάνουμε.
Εφόσον προκύψει ζήτημα χρονικής σύμπτωσης, θα υπάρξει ο απαραίτητος έγκαιρος σχεδιασμός και συντονισμός με όλους τους αρμόδιους φορείς, ώστε να ληφθούν οι κατάλληλες αποφάσεις και να ενημερωθούν εγκαίρως οι μαθητές, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί.
Κάθε σχεδιασμός θα υπηρετεί δύο αδιαπραγμάτευτες αρχές: την προστασία της εκπαιδευτικής διαδικασίας και τη διασφάλιση του αδιάβλητου των εξετάσεων.
Οι μαθητές της Γ΄ Λυκείου έχουν ήδη αρκετή πίεση και αγωνία. Η δική μας ευθύνη είναι να τους προσφέρουμε τη μεγαλύτερη δυνατή βεβαιότητα και ασφάλεια, ώστε να επικεντρωθούν απερίσπαστοι στην προσπάθειά τους.
Γιατί, ανεξάρτητα από τις πολιτικές εξελίξεις, η εκπαίδευση πρέπει να συνεχίζει να λειτουργεί με συνέπεια, αξιοπιστία και σεβασμό απέναντι στα παιδιά και στις οικογένειές τους.
–Ο κ. Καραμανλής επανήλθε σε ομιλία του σχετικά με τα εθνικά θέματα και στοιχήθηκε με τις θέσεις του κ. Σαμαρά. Πόσο προβληματίζει την κυβέρνηση η στάση των δύο πρώην πρωθυπουργών, με τον έναν να φέρεται έτοιμος να ιδρύσει νέο κόμμα;
Ο Κώστας Καραμανλής και ο Αντώνης Σαμαράς έχουν υπηρετήσει τη χώρα από το ύπατο κυβερνητικό αξίωμα και οι απόψεις τους αντιμετωπίζονται με τον σεβασμό που αρμόζει στη θεσμική τους διαδρομή. Αυτό είναι αυτονόητο για εμένα.
Από εκεί και πέρα, η κυβέρνηση έχει μια σαφή εντολή και μια πολύ συγκεκριμένη ευθύνη απέναντι στους πολίτες: να συνεχίσει να εργάζεται για την πρόοδο της χώρας, να αντιμετωπίζει τα προβλήματα της κοινωνίας και να ενισχύει τη θέση της Ελλάδας σε ένα διεθνές περιβάλλον που γίνεται ολοένα πιο σύνθετο και απαιτητικό.
Στα εθνικά μας θέματα απαιτούνται σταθερές θέσεις, ισχυρές συμμαχίες, ψυχραιμία και αποτελεσματική διπλωματία. Η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα ενίσχυσης της διεθνούς παρουσίας και της αποτρεπτικής της ισχύος. Έχει οικοδομήσει στρατηγικές συνεργασίες και διαθέτει σήμερα περισσότερα εργαλεία για την υπεράσπιση των εθνικών της συμφερόντων.
Πιστεύω βαθιά ότι ο πατριωτισμός δεν μετριέται από την ένταση των διατυπώσεων, αλλά από την αποτελεσματικότητα των επιλογών μας και την ικανότητά μας να υπερασπιζόμαστε στην πράξη τα συμφέροντα της πατρίδας μας.
Και αυτή είναι μια αρχή που θεωρώ ότι πρέπει να μας ενώνει, ανεξάρτητα από τις επιμέρους πολιτικές μας προσεγγίσεις.
Η δική μας προτεραιότητα είναι να αναμετρηθούμε με τις πραγματικές προκλήσεις της χώρας. Να αντιμετωπίσουμε διαχρονικές παθογένειες, να ενισχύσουμε τους θεσμούς, να δημιουργήσουμε περισσότερες ευκαιρίες για τους πολίτες και, κυρίως, για τη νέα γενιά.
Σε ό,τι αφορά πιθανούς νέους πολιτικούς σχηματισμούς, ο τελευταίος λόγος ανήκει πάντοτε στους πολίτες. Αυτοί αξιολογούν πρόσωπα, πολιτικές και προτάσεις.
Εμείς συνεχίζουμε το έργο μας με προσήλωση στην εντολή που λάβαμε. Και στο τέλος, αυτό που έχει σημασία είναι τι αλλάξαμε στη χώρα, ποιες μεταρρυθμίσεις προχωρήσαμε και πόσο βελτιώσαμε τη ζωή των Ελλήνων.
–Ο ρόλος του υπουργείου σας, μέσω του Γενικού Γραμματέα Θρησκευμάτων κ. Καλαντζή, ήταν καθοριστικός για την επίτευξη της συμφωνίας για την Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά; Ξέρετε, δεν συνηθίζεται ένας εκπρόσωπος της κυβέρνησης να ενημερώνει τα μέλη της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου για ένα θέμα που άπτεται μιας άλλης Εκκλησίας. Ποιος ήταν ο ρόλος του Γενικού Γραμματέα Θρησκευμάτων;
Καθοριστική για την επίτευξη της συμφωνίας ήταν η ομόφωνη στήριξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, της Εκκλησίας Κύπρου και της Εκκλησίας Ελλάδος.
Ο Αρχιεπίσκοπος Σινά, Φαράν και Ραϊθώ απευθύνθηκε στον οικείο Πατριάρχη Ιεροσολύμων κι εκείνος στην Ορθοδοξία της καθ’ ημάς Ανατολής και ζήτησε την θέση τους επί συγκεκριμένου ερωτήματος. Η Ορθόδοξη Εκκλησία απάντησε ομόφωνα. Και όταν αυτό συμβαίνει, η τοπική Εκκλησία, εν προκειμένω η Ιερά Μονή Σινά, σύμφωνα με το Κανονικό Δίκαιο ακολουθεί. Ο Αρχιεπίσκοπος Σινά προέβη σε μια πράξη που επιβεβαιώνει για μια ακόμα φορά το εγνωσμένο εκκλησιαστικό του φρόνημα. Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων με αίσθημα βαθιάς πνευματικής ευθύνης ανέλαβε να σηκώσει το βάρος.
Το ίδιο έπραξαν ο Οικουμενικός Πατριάρχης, ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας, ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών. Είναι όλοι, όπως και η Ελλάδα, οι μόνοι ανιδιοτελείς συγκυρηναίοι της Ιεράς Μονής Σινά. Αυτό είναι το μείζον και αυτό οδήγησε στην απόφαση να προχωρήσει η Ιερά Μονή Σινά σε μια συμφωνία που εγγυάται τα μείζονα αλλά συγχρόνως σώζει και τα ελάχιστα.
Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος σε προχωρημένο σημείο της συνεδριάσεώς της ζήτησε από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού να ενημερωθεί λεπτομερέστερα για συγκεκριμένα ζητήματα και βεβαίως ανταποκριθήκαμε αμέσως δια του αρμόδιου Γενικού Γραμματέα Θρησκευμάτων.
–Η αντιπαράθεση με τον κ. Χαριτάτο έχει κλείσει για εσάς; Ο ίδιος ο δημοσιογράφος επιμένει ότι συνεργάτης σας ζήτησε την αποπομπή του και προανήγγειλε προσφυγή στα αστικά και ποινικά δικαστήρια, ενώ εσείς μιλήσατε για «ψεύδη».
Έχω τοποθετηθεί με απόλυτη σαφήνεια και θα επαναλάβω αυτό που έχω ήδη πει δημόσια: ουδέποτε ζητήθηκε, από εμένα ή από συνεργάτη μου, η αποπομπή ή ο περιορισμός δημοσιογράφου.
Πράγματι, υπήρξε επικοινωνία συνεργάτιδάς μου, προκειμένου να εκφραστεί διαμαρτυρία για τον τρόπο αντιμετώπισης του Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής εκπομπής. Η διατύπωση μιας διαμαρτυρίας για ζητήματα δημοσιογραφικής δεοντολογίας είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από οποιαδήποτε απόπειρα παρέμβασης στην εργασία ενός δημοσιογράφου.
Προσωπικά, πιστεύω βαθιά στην ελευθερία του Τύπου, στον δημοσιογραφικό έλεγχο και στην κριτική προς την εξουσία. Άλλωστε, όλα αυτά τα χρόνια έχω επιλέξει να απαντώ ακόμη και στις πιο δύσκολες ερωτήσεις, με ευθύτητα και σεβασμό στον συνομιλητή μου.
Ταυτόχρονα, θεωρώ αυτονόητο το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να υπερασπίζεται την αλήθεια και να αποκαθιστά γεγονότα όταν διατυπώνονται ισχυρισμοί που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Από την πλευρά μου, δεν επιθυμώ να συντηρήσω μια προσωπική αντιπαράθεση. Έχω μια πολύ μεγαλύτερη ευθύνη απέναντι στους μαθητές, στους εκπαιδευτικούς, στους γονείς και στις οικογένειες που περιμένουν από εμάς λύσεις.
Θέλω, όταν ολοκληρωθεί η θητεία μου στο Υπουργείο Παιδείας, να έχω συμβάλει ώστε να παραδώσουμε μια εκπαίδευση καλύτερη από αυτή που παραλάβαμε.
Έχουμε μπροστά μας ουσιαστικές προκλήσεις: την περαιτέρω ενίσχυση του δημόσιου σχολείου, την κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών, την αντιμετώπιση των ανισοτήτων και τη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών για όλα τα παιδιά.
Και αυτή είναι η ουσία πάνω στην οποία επιθυμώ να κρίνομαι: το έργο μας, οι αποφάσεις μας και το πραγματικό τους αποτύπωμα στην καθημερινότητα της εκπαιδευτικής κοινότητας.
Διαβάστε περισσότερα