Αυτό που συνέβη στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου ήταν ένα ξεδίπλωμα των αντανακλαστικών της Δημοκρατίας στις ΗΠΑ· βούληση για διαφορετικό ύφος και τρόπο διακυβέρνησης· ένα ισχυρό σήμα για αλλαγή πλεύσης της μεγάλης χώρας.
Οι Δημοκρατικοί πήραν τη διπλή νίκη: τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας. Το «μπλε κύμα» (blue wave) –από το χρώμα του Κόμματος των Δημοκρατικών– ανέτρεψε τις ισορροπίες, ακόμα και στα κάστρα των Ρεπουμπλικανών, όπως το Τέξας, το Κάνσας, η Νότια Καρολίνα, η Αϊόβα κ.ά. Ο Τραμπ προσπάθησε να αποστασιοποιηθεί από την ήττα. Στο Truth Social και στους δημοσιογράφους υποστήριξε ότι η αποτυχία οφείλεται στο ότι το όνομά του δεν βρισκόταν στα ψηφοδέλτια· μάλιστα ισχυρίστηκε πως, αν ήταν υποψήφιος ο ίδιος, οι Ρεπουμπλικανοί θα κέρδιζαν «σαρωτική νίκη». Το αποτέλεσμα, ωστόσο, ήταν μια καθαρή προσωπική αποδοκιμασία.
Οι ΗΠΑ καταψήφισαν τον αλλοπρόσαλλο, συναλλακτικό εθνολαϊκισμό του Τραμπ και αποδοκίμασαν –με αριθμούς πλέον– το αναποτελεσματικό μοντέλο της διακυβέρνησής του. Πιθανώς, η ανατροπή του πολιτικού σκηνικού να σημαίνει την προϊούσα ήττα του τραμπισμού – μολονότι είναι νωρίς για κάτι τέτοιο. Ωστόσο, οι πραγματικές εξελίξεις –οι επόμενες εβδομάδες και μήνες– θα κριθούν από τις μελλοντικές στρατηγικές και επιλογές των Δημοκρατικών αλλά και των «αντι-Τραμπ» Ρεπουμπλικανών για την οικοδόμηση μιας κυβέρνησης βασισμένης όχι στον διχασμό, την ψευδολογία και τη ρητορική μίσους, αλλά στη συμμετοχή και τη συμπερίληψη. Από τη συνολική εικόνα, προκύπτουν τρία συμπεράσματα: (α) Ο Τραμπ παραμένει πρόεδρος, έστω με επιτηρητές. (β) Οι ΗΠΑ εισέρχονται σε μια περίοδο έντονης θεσμικής και πολιτικής αντιπαράθεσης. (γ) Οι διεθνείς εταίροι και αντίπαλοι των ΗΠΑ θα επανεκτιμήσουν τις δυνατότητες και τα όρια της αμερικανικής πολιτικής.
Τα αίτια της ήττας του Τραμπ
Η πολιτική ανάλυση των σφυγμομετρήσεων και τα αποτελέσματα επιτρέπουν την ανίχνευση των βασικών αιτίων της ήττας του Τραμπ.
● Η δυσαρέσκεια για την οικονομική πολιτική και το κόστος ζωής. Ο Τραμπ θεωρήθηκε υπεύθυνος για τους δασμούς ως μέσο γεωπολιτικών πιέσεων, με θύμα την Αμερική, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους αγρότες.
● Οι κυβερνητικές επιλογές και αντιδημοφιλείς κρίσεις, κυρίως, η πολεμική εμπλοκή στο Ιράν, θεωρήθηκαν μοχλοί ανόδου των τιμών των καυσίμων, αχρείαστων ομοσπονδιακών δαπανών και λειτούργησαν ως «πολιτικό δώρο» για τους Δημοκρατικούς.
● Η πρωτόγνωρη αναστολή της λειτουργίας των ομοσπονδιακών υπηρεσιών (shutdown), μαζί με την κοινωνική και θεσμική δυσαρέσκεια, περικοπές στην υγειονομική περίθαλψη, σκληρές απελάσεις και μεταναστευτική πολιτική, καταγγελίες για διαφθορά κ.ά. συσπείρωσαν εναντίον του τους μετριοπαθείς ψηφοφόρους.
● Η αποσυσπείρωση του MAGA και οι κακές επιλογές των υποψηφίων του. Οι αναλυτές μιλούν για απόρριψη του κινήματος MAGA (Make America Great Again). Σε κρίσιμες Πολιτείες, υποψήφιοι της επιλογής Τραμπ έχασαν τις έδρες τους. Λ.χ., ο Κεν Πάξτον στο Τέξας έχασε από τον Δημοκρατικό Τζέιμς Ταλαρίκο, η Ντάρλιν Γκράχαμ στη Νότια Καρολίνα έχασε από τη Δημοκρατική παιδίατρο Ανι Αντριους και ο Ρότζερ Μάρσαλ στο Κάνσας έχασε από τον Δημοκρατικό Ανταμ Χάμιλτον (για πρώτη φορά από το 1932 – από την εποχή που πρόεδρος ήταν ο Ρεπουμπλικανός Χέρμπερτ Χούβερ).
● Το «αντι-Τραμπ» μέτωπο. Η δυναμική της εκλογικής βάσης του Τραμπ σημείωσε κάθετη πτώση. Υπήρξε ριζική αντιστροφή της τάσης του 2024. Εκδηλώθηκε υψηλή συμμετοχή των αντιπάλων του και η αποδοκιμασία ήταν προσωπικό μήνυμα στον Τραμπ και τους δισεκατομμυριούχους υποστηρικτές του. Οι Δημοκρατικοί κέρδισαν μαζικά τις κρίσιμες πληθυσμιακές εθνοτικές ομάδες, τις γυναίκες και τους μετριοπαθείς.
Τι σημαίνει η νίκη των Δημοκρατικών;
Ο Τραμπ εξακολουθεί να έχει κρίσιμη εκτελεστική εξουσία και μπορεί να ασκήσει βέτο σε νομοσχέδια των Δημοκρατικών. Αυτό θα σημαίνει εύθραυστες διαπραγματεύσεις Λευκού Οίκου και των ηγετών του Κογκρέσου και των δύο κομμάτων.
Οι Δημοκρατικοί θα προσπαθήσουν να προωθήσουν ατζέντα που, σύμφωνα με αμερικανικές ειδησεογραφικές πηγές, θα περιλαμβάνει την επαναφορά των επιδοτήσεων ασφάλισης υγείας που είχε περικόψει ο Τραμπ, την άρση των δασμών του και το τέλος της χρηματοδότησης του πολέμου κατά του Ιράν.
Οι Δημοκρατικοί κέρδισαν μαζικά τις κρίσιμες πληθυσμιακές εθνοτικές ομάδες, τις γυναίκες και τους μετριοπαθείς
Οι Δημοκρατικοί θα έχουν δυνατότητα: (α) να μπλοκάρουν νομοθετικές πρωτοβουλίες του προέδρου, (β) να ελέγχουν τις επιτροπές του Κογκρέσου, (γ) να ξεκινήσουν έρευνες για κυβερνητικές αποφάσεις και χειρισμούς της διοίκησης Τραμπ, (δ) να ασκούν αυστηρό έλεγχο στους διορισμούς και στην κυβερνητική πολιτική, (ε) να χρησιμοποιούν την εξουσία κλήτευσης μαρτύρων, ελέγχου εγγράφων κ.λπ. Ο έλεγχος της Γερουσίας σημαίνει ότι οι Δημοκρατικοί μπορούν να μπλοκάρουν ή να επιβραδύνουν την επικύρωση των υποψηφίων/εκλεκτών του Τραμπ για το υπουργικό συμβούλιο, τους ομοσπονδιακούς δικαστές, τους πρέσβεις ή ανώτερους ηγετικούς ρόλους σε πολλές ομοσπονδιακές υπηρεσίες.
Η επόμενη μέρα
Ο Τραμπ δεν ανέχεται κριτική ούτε παραδέχεται λάθη. Εκτιμάται ότι θα επιτεθεί σε όσους κρίνει «υπεύθυνους για την ήττα» και θα αξιοποιήσει περισσότερο τις εκτελεστικές εξουσίες που έχει ήδη χρησιμοποιήσει με πρωτοφανή αποτελέσματα. Ο Τραμπ έχει άπλετο χρόνο στον Λευκό Οίκο για να ασκήσει την παντοδυναμία των εκλογών του 2024. Και έχει δώσει πρόγευση με την εικόνα ενός κόκκινου καπέλου τύπου MAGA με τη λέξη «VETO». Θα μπορέσουν οι Δημοκρατικοί να διασκεδάσουν τις ανησυχίες των Αμερικανών, ειδικά, με τον Τραμπ απέναντί τους;
Ο Τραμπ έχει άπλετο χρόνο στον Λευκό Οίκο για να ασκήσει την παντοδυναμία των εκλογών του 2024
Οι εξελίξεις θα κριθούν από τη δέσμευση του αντι-Τραμπ μετώπου στον σεβασμό των θεσμών και στο κράτος δικαίου, στη μεταχείριση των συμμάχων της Αμερικής και από την αποφασιστικότητά τους να ξεριζώσουν τις άδικες, συναλλακτικές πρακτικές του Τραμπ στο εσωτερικό και στη διεθνή σκακιέρα. Θα παρακολουθήσουμε ταυτόχρονα τέσσερις επιμέρους πολιτικές έως τις προεδρικές εκλογές: (α) Την επιτυχία περιορισμού της νομοθετικής δυνατότητας του προέδρου και τον αυξημένο κοινοβουλευτικό έλεγχο. (β) Τη δυνατότητα (ή την αδυναμία) των Δημοκρατικών να μετατρέψουν την εκλογική νίκη σε συγκεκριμένο κυβερνητικό πρόγραμμα. (γ) Την εσωτερική συζήτηση για τον τραμπισμό και τη μετα-τραμπική φυσιογνωμία των Ρεπουμπλικανών. (δ) Την προσπάθεια του Τραμπ να επιρρίψει στους Δημοκρατικούς τις δυσλειτουργίες της νέας συγκατοίκησης στο αμερικανικό σύστημα εξουσίας.
Οι συνέπειες για Ευρώπη, ΝΑΤΟ, πολέμους και Ελλάδα
● Για την Ευρώπη: Οσοι συγκρούστηκαν με την εθνολαϊκιστική πολιτική «Πρώτα η Αμερική» του Τραμπ, υποδέχθηκαν με ανακούφιση τα αποτελέσματα των εκλογών, με την ελπίδα μιας λιγότερο συγκρουσιακής και υποτιμητικής αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Αλλοι εκτιμούν ότι η αποδοκιμασία του Τραμπ δεν θα οδηγήσει απαραίτητα στον τερματισμό της αμερικανικής σύγκρουσης με το Ιράν, ούτε θα αλλάξει την πολιτική όσον αφορά τους δασμούς ή τη χλιαρή, στην καλύτερη περίπτωση, υποστήριξή του προς την Ουκρανία και τους Ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ. Σε σχέση με τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας η πολιτική αντιπαράθεση στο Κογκρέσο θα επηρεάσει: (α) τη χρηματοδότηση της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, (β) τη στάση των ΗΠΑ απέναντι στη Μόσχα, (γ) τις διαπραγματεύσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τον χαρακτήρα του ΝΑΤΟ.
● Για τη Μέση Ανατολή: Η στάση απέναντι στο Ισραήλ, το Ιράν και τις αραβικές χώρες θα αποτελέσει επίσης πεδίο αντιπαράθεσης. Η εκλογική ήττα θα επηρεάσει την πολεμική εμπλοκή με το Ιράν, με δεδομένη τη δυσαρέσκεια των Αμερικανών για το κόστος του πολέμου και την ενεργειακή κρίση. Οι Δημοκρατικοί θα πιέσουν για αλλαγή χειρισμών.
● Για την Ελλάδα: Τα εξής ζητήματα αξίζουν προσοχή: (α) Το υπόδειγμα των ΗΠΑ έχει ομοιότητες με το ελληνικό, κι αυτό θα πρέπει να ανησυχεί την κυβέρνηση. (β) Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, εφόσον η αμερικανική πολιτική είναι επαμφοτερίζουσα και η ισορροπία στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένει κρίσιμη. (γ) Η αμυντική συνεργασία, δεδομένου ότι η βάση της Σούδας, οι αμερικανικές στρατιωτικές υποδομές και η συνεργασία Ελλάδας-ΗΠΑ έχουν στρατηγική σημασία ανεξάρτητα από την εκλογική μεταβολή. Ούτως ή άλλως, κατάπιαμε αμάσητη την Κίμπερλι Γκιλφόιλ. (δ) Η ενδεχόμενη αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να επηρεάσει θετικά τις τιμές ενέργειας (πετρελαίου και φυσικού αερίου) και την οικονομική κατάσταση στη χώρα. (ε) Η Ευρώπη ίσως επιταχύνει τη συζήτηση για κοινή αμυντική πολιτική, εάν διαπιστώσει ότι δεν μπορεί να εξαρτάται πλήρως από τις πολιτικές επιλογές τού εκάστοτε Αμερικανού προέδρου.
Σίγουρα, η ήττα του Τραμπ ήταν σημαντική. Το ερώτημα, όμως, δεν θα πρέπει να περιοριστεί στην αποδυνάμωσή του. Ενδιαφέρει το αν αλλάζει συνολικά η αμερικανική ματιά για τον κόσμο ή αν πρόκειται για προσωρινή εκλογική ανατροπή σ’ ένα βαθιά πολωμένο, παθογενές πολιτικό σύστημα που διαχέεται στον κόσμο. Και το πιο ενδιαφέρον: Η ήττα του Τραμπ σηματοδοτεί την αρχή του τέλους της εποχής του;
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr