Τελευταία νέα
Δημοσκόπηση Pulse: Τα δύο μεγάλα παράδοξα – Η βελόνα ακίνητη Πώς θα λειτουργήσει αύριο το Μετρό – Ποιοι σταθμοί θα κλείσουν λόγω Πολυτεχνείου Η καλλιτεχνική Πρωτοβουλία επανέρχεται για το θέμα Φαμπρ – Επιστολή στην efsyn.gr Ημι-αρνητής νεκρών του Πολυτεχνείου ο Γεωργιάδης: «Δεν είχε μέσα αλλά γύρω γύρω, ο ένας εδώ, ο άλλος παραδίπλα» ΣΥΡΙΖΑ: Οι νεκροί του Πολυτεχνείου δεν διαγράφονται από την Ιστορία Καλώδιο: Αιχμές Παυλόπουλου κατά της κυβέρνησης για τη ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας στην Τουρκία Πώς θα είναι η Ρωσία μετά τον Πούτιν: Το «όραμα» των ολιγαρχών και τα τρία πιθανά σενάρια Ο Φαραντούρης υπέρ της στρατηγικής συνεργασίας ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου με όρους Ατύχημα για τον Πάπα στο Περού: Χτύπησε στο μάτι από αντικείμενο που του πέταξε πιστός Aegean: Αύξηση 3% της επιβατικής κίνησης και 13,6 εκατ. επιβάτες στο 9μηνο Nations League: Με τέσσερις αλλαγές η εθνική Ελλάδας στο κρίσιμο ματς κόντρα στη Σερβία Οι Χούθι προελαύνουν στην Υεμένη: Βρίσκονται 60 χιλιόμετρα μακριά από την Άντεν – Αναταραχή στη Σαουδική Αραβία
Efsyn.gr

Η καλλιτεχνική Πρωτοβουλία επανέρχεται για το θέμα Φαμπρ – Επιστολή στην efsyn.gr

Με νέα επιστολή της αυτή τη φορά μόνον στην «Εφ.Συν.» η συλλογικότητα καλλιτεχνών με τίτλο «Πρωτοβουλία για τη Χειραφέτηση στην Τέχνη» (Politica Artis Gratia), επανέρχεται στο θέμα της έκθεσης του Γιαν Φαμπρ στην Crux Gallery στην Αθήνα, αυτή τη φορά για να απαντήσει στα όσα επεσήμαινε στη δική της απάντηση η επιμελήτρια της έκθεσης και διδάκτωρ της Ιστορίας της Τέχνης Κατερίνα Κοσκινά.
Για να θυμίσουμε τα γεγονότα, στις 9 Νοεμβρίου η καλλιτεχνική συλλογικότητα είχε κοινοποιήσει μέσω ανοιχτής επιστολής διαμαρτυρία για την έκθεση του Φαμπρ στην Αθήνα, υπενθυμίζοντας ότι ο Βέλγος καλλιτέχνης έχει καταδικαστεί για παραβάσεις της βελγικής νομοθεσίας περί ευημερίας στην εργασία, που αφορούσαν πράξεις βίας, παρενόχλησης και ανεπιθύμητης σεξουαλικής συμπεριφοράς εις βάρος 6 γυναικών, καθώς και για προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας εις βάρος 1 γυναίκας.
Με την πρώτη της επιστολή η Πρωτοβουλία ζητούσε μάλιστα την ακύρωση της έκθεσης τονίζοντας ότι «η Τέχνη δεν είναι άσυλο καταδικασμένων καλλιτεχνών». Δύο μέρες αργότερα η κ.Κοσκινά αποφάσισε ν΄απαντήσει στη διαμαρτυρία «με συναίσθηση ευθύνης απέναντι σε έναν σημαντικό καλλιτέχνη διεθνούς εμβέλειας, το όντι πολυσχιδή, που θα κριθεί πρωτίστως από την ιστορία για το έργο του».
Στην δική της απάντηση επεσήμαινε μεταξύ άλλων πώς «η ποινή με αναστολή που επιβλήθηκε στον Jan Fabre δεν συνιστούσε πραγματική έκτιση ποινής φυλάκισης, αλλά, σύμφωνα με τη βελγική νομοθεσία, ποινή υπό όρους που θα λήξει τον Απρίλιο του 2027. Δημοσιεύματα που αναφέρουν το αντίθετο είναι πραγματολογικά ανακριβή. Είναι επίσης σημαντικό να επισημανθεί ότι ο δικαστής δεν επέβαλε καμία επαγγελματική απαγόρευση ούτε πρόσθετους περιοριστικούς όρους. Κατά τη διάρκεια δε της δικαστικής διαδικασίας, αναγνώστηκε ενώπιον του δικαστηρίου επιστολή του Fabre, στην οποία εξέφραζε την ειλικρινή συγγνώμη του προς όλους τους καλλιτέχνες που εμπλέκονταν στην υπόθεση».
Και παρέθετε και την επιστολή της κ. Miet Martens, δραματουργού, συνεργάτιδος του καλλιτέχνη και Συντονίστριας του καλλιτεχνικού προγράμματος του Troubleyn/Jan Fabre, «από την οποία μπορεί κανείς να αντλήσει περισσότερα ακριβή στοιχεία για τους ακριβείς λόγους της καταδίκης και τις ενέργειες του ίδιου και των συνεργατών του για ενημέρωση και διαφάνεια σχετικά με την υπόθεση».
Αυτή τη θέση έρχεται να σχολιάσει με νέα επιστολή-απάντηση στη δημόσια τοποθέτηση της επιμελήτριας Κατερίνας Κοσκινά, η καλλιτεχνική «Πρωτοβουλία για τη Χειραφέτηση στην Τέχνη». Με τίτλο «Η “καλλιτεχνική ελευθερία” ως μέσο ασυλίας» η συλλογικότητα απευθύνει αυτή τη φορά την πολυσέλιδη ανταπάντησή της στην κ. Κοσκινά μόνον στην «Εφ.Συν.» ξεκαθαρίζοντας μεταξύ άλλων και γιατί επιλέγει την ανωνυμία των μελών της. Στο πλαίσιο ενός διαλόγου που αφορά στο MeToo και σε όσα καλλιτεχνικά, νομικά, ηθικά, κοινωνικά ζητήματα ανακύπτουν από τέτοιες υποθέσεις και με δεδομένο ότι ο συγκεκριμένος διάλογος μεταξύ της συλλογικότητας και της επιμελήτριας της έκθεσης έχει κινηθεί, παρά τις έντονες αιχμές εκατέρωθεν, σε ένα απόλυτα αξιοπρεπές και δημοκρατικό κλίμα, θεωρούμε ότι έχει ουσία για τον ενδιαφερόμενο αναγνώστη να παρακολουθήσει, όπως γράφει και η Πρωτοβουλία «και τις δύο πλευρές της αντιπαράθεσης, όχι ως μια τυπική ανταλλαγή ανακοινώσεων, αλλά ως μια τεκμηριωμένη δημόσια συζήτηση». Δημοσιεύουμε ως εκ τούτου ολόκληρη την ανταπάντηση της Πρωτοβουλίας «Politica Artis Gratia»:
Η «καλλιτεχνική ελευθερία» ως μέσο ασυλίας
Απάντηση στη δημόσια τοποθέτηση της επιμελήτριας Κατερίνας Κοσκινά
politicaartisgratia.gr
Η δημόσια συζήτηση που προκάλεσε η προγραμματισμένη έκθεση του Jan Fabre στην Crux Gallery θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για μια ουσιαστική αντιπαράθεση γύρω από τις σχέσεις καλλιτεχνικής εξουσίας, εργασιακής εκμετάλλευσης, θεσμικής ευθύνης και επιμελητικής δεοντολογίας. Η απάντηση της επιμελήτριας Κατερίνας Κοσκινά, καθώς και η επιστολή της Miet Martens (29 Απριλίου 2026), στενής συνεργάτιδας του καλλιτέχνη και συντονίστριας του καλλιτεχνικού προγράμματος του Troubleyn, επιχειρούν να μετατοπίσουν τη συζήτηση προς το δικαίωμα του καλλιτέχνη να συνεχίσει να εκθέτει, τις μεταγενέστερες οργανωτικές αλλαγές στο Troubleyn και την ανάγκη αποφυγής ανακριβών ισχυρισμών.
Η θέση μας είναι σαφής: κανένα από αυτά τα επιχειρήματα δεν απαντά στον πυρήνα της παρέμβασής μας. Το ουσιαστικό ζήτημα είναι η σύγχυση ανάμεσα στη νομική δυνατότητα ενός καλλιτέχνη να συνεχίσει την επαγγελματική του δραστηριότητα και στη θεσμική ευθύνη όσων επιλέγουν να του προσφέρουν δημόσια προβολή.
1. Η δικαστική απόφαση δεν επιδέχεται επιλεκτική ανάγνωση
Πριν από οποιαδήποτε θεωρητική ή ηθική τοποθέτηση, οφείλουμε να αποσαφηνίσουμε τα πραγματικά δεδομένα. Η επιστολή της Miet Martens επικαλείται την ανάγκη ακρίβειας ως προς τη δικαστική υπόθεση, επιχειρώντας συγχρόνως να την περιορίσει με τρόπο που δημιουργεί ελλιπή εικόνα της απόφασης.
Στις 29 Απριλίου 2022, το Ποινικό Δικαστήριο της Αμβέρσας έκρινε τον Jan Fabre ένοχο για παραβιάσεις της βελγικής νομοθεσίας περί ευημερίας στην εργασία σε βάρος έξι γυναικών, οι οποίες περιελάμβαναν πράξεις βίας, παρενόχλησης και ανεπιθύμητης σεξουαλικής συμπεριφοράς. Επιπλέον, τον έκρινε ένοχο για προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας σε βάρος μίας γυναίκας, με επιβαρυντικές περιστάσεις τη βία, τις απειλές και την εξουσιαστική θέση που κατείχε απέναντί της. Η ποινή ήταν 18 μήνες φυλάκισης με αναστολή και πενταετής στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων. Η απόφαση αναγνώρισε, επίσης, τον επαναλαμβανόμενο χαρακτήρα των πράξεων και τη σύνδεσή τους με την εξουσιαστική θέση του καλλιτέχνη απέναντι στις χορεύτριες του οργανισμού του.
Είναι, επομένως, ανακριβές να παρουσιάζεται η υπόθεση ως γενική αθώωση του καλλιτέχνη. Ο Fabre αθωώθηκε για συγκεκριμένα περιστατικά που αφορούσαν μία ακόμη γυναίκα, λόγω ζητήματος αποδεικτικής επάρκειας, ενώ παλαιότερες υποθέσεις πέντε γυναικών, για την περίοδο 2002–2007, παραγράφηκαν και δεν εξετάστηκαν επί της ουσίας. Η αθώωση για συγκεκριμένα περιστατικά δεν ισοδυναμεί με συνολική αθώωση, όπως και η παραγραφή δεν συνιστά δικαστική διαπίστωση ότι τα καταγγελλόμενα γεγονότα δεν συνέβησαν. Αντίστοιχα, η αναφορά στο περιστατικό της προσβολής της γενετήσιας αξιοπρέπειας ως ενός «απλού φιλιού» κατά τη διάρκεια φωτογράφισης παραλείπει τις επιβαρυντικές περιστάσεις που αναγνώρισε το δικαστήριο. Η ποινή με αναστολή δεν αναιρεί την καταδίκη ούτε μεταβάλλει τη φύση των πράξεων που κρίθηκαν αποδεδειγμένες. Η δε μη άσκηση έφεσης από τα εμπλεκόμενα μέρη κατέστησε την απόφαση οριστική στις 30 Μαΐου 2022 και δεν συνιστά αθώωση ούτε ανατροπή της.
Δεν πρόκειται, συνεπώς, για μια αμφισβητούμενη δημοσιογραφική αφήγηση, αλλά για συγκεκριμένη δικαστική καταδίκη, της οποίας το περιεχόμενο οφείλει να αποδίδεται με ακρίβεια.
2. Η νομική δυνατότητα συνέχισης της καλλιτεχνικής δραστηριότητας δεν συνεπάγεται θεσμική υποχρέωση προβολής
Η υπεράσπιση της έκθεσης στηρίζεται στην αρχή ότι η καταδίκη ενός καλλιτέχνη δεν πρέπει να συνεπάγεται μόνιμο επαγγελματικό αποκλεισμό. Δεν αμφισβητούμε αυτή την αρχή. Δεν ζητήσαμε την απαγόρευση της δημιουργίας, της κυκλοφορίας ή της μελέτης του έργου του Jan Fabre, ούτε την κατάργηση του δικαιώματός του να εκθέτει. Αμφισβητούμε την αυθαίρετη μετάβαση από το δικαίωμα ενός ανθρώπου να συνεχίσει να εργάζεται στην υποτιθέμενη υποχρέωση των πολιτιστικών θεσμών να του προσφέρουν πλατφόρμα προβολής, χωρίς να λογοδοτούν για τις δικές τους επιλογές.
Η Crux Gallery έχει το δικαίωμα να οργανώσει την έκθεση και η επιμελήτρια να αναλάβει την επιμέλειά της. Έχουμε, όμως, το ίδιο δικαίωμα να αμφισβητήσουμε δημόσια αυτή την επιλογή και να ζητήσουμε την ακύρωσή της. Η ελευθερία της καλλιτεχνικής δημιουργίας δεν συνεπάγεται ασυλία από την κριτική, ενώ η απουσία επαγγελματικής απαγόρευσης δεν ισοδυναμεί με θεσμική επιδοκιμασία. Η επίκληση της καλλιτεχνικής ελευθερίας δεν απαλλάσσει τους πολιτιστικούς θεσμούς από την υποχρέωση να αιτιολογούν τις αποφάσεις τους.
3. Η λογοδοσία δεν είναι μια διαδικασία που ολοκληρώνεται με την αποδοχή μιας δικαστικής απόφασης
Η επιστολή της Martens υποστηρίζει ότι η αναγνώριση της ευθύνης και η αποδοχή των συνεπειών πρέπει να επιτρέπουν μια δεύτερη ευκαιρία. Η αρχή αυτή είναι θεμιτή· δεν αποδεικνύει, όμως, ότι η διαδικασία λογοδοσίας έχει ήδη ολοκληρωθεί. Η μη άσκηση έφεσης δεν συνιστά από μόνη της ένδειξη μεταμέλειας, ουσιαστικής ανάληψης ευθύνης ή αποκατάστασης της βλάβης. Η λογοδοσία δεν εξαντλείται στην επιβολή μιας ποινής. Περιλαμβάνει την αναγνώριση της βλάβης, την ανάληψη ευθύνης, την έμπρακτη αντιμετώπιση των συνεπειών και τη δημιουργία συνθηκών ώστε αντίστοιχες συμπεριφορές να μην επαναληφθούν. Η δεύτερη ευκαιρία, επομένως, δεν μπορεί να μετατρέπεται σε απαίτηση σιωπής από όσους επιλέγουν να ασκήσουν κριτική. Δεν μπορεί να προϋποθέτει τη λήθη των γεγονότων ούτε να επιβάλλεται ως δεσμευτική ερμηνεία της υπόθεσης σε όσες/ους επηρεάστηκαν από αυτήν.
4. Οι οργανωτικές μεταρρυθμίσεις δεν διαγράφουν το ιστορικό ούτε υποκαθιστούν την ανεξάρτητη αξιολόγηση
Η αναφορά στις μεταγενέστερες αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στο Troubleyn, σε συνεργασία με την IDEWE, δεν είναι αδιάφορη. Η θέσπιση μηχανισμών προστασίας και πολιτικών εργασιακής ευημερίας αποτελεί αναγκαία οργανωτική υποχρέωση κάθε πολιτιστικού οργανισμού. Ωστόσο, η επίκληση τέτοιων αλλαγών δεν αρκεί για να αποδείξει ότι η λογοδοσία ολοκληρώθηκε ή ότι τα προβλήματα αντιμετωπίστηκαν αποτελεσματικά. Για να αξιολογηθεί μια μεταρρύθμιση απαιτούνται συγκεκριμένα στοιχεία για το περιεχόμενο, την εφαρμογή, την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητά της. Η ύπαρξη εσωτερικών πρωτοκόλλων δεν αναιρεί τη δικαστική καταδίκη ούτε αποκαθιστά αυτομάτως τη βλάβη που υπέστησαν οι γυναίκες. Δεν απαντά, επίσης, στο ερώτημα της εξουσίας που ασκήθηκε μέσα στον οργανισμό και δεν εξαλείφει την ανάγκη δημόσιας κριτικής.
5. Η παρουσίαση ενός έργου δεν είναι ποτέ ουδέτερη πράξη
Η δυνατότητα διαχωρισμού του έργου από τον δημιουργό του αποτελεί διαχρονικό ζήτημα της αισθητικής και της θεωρίας της τέχνης. Δεν αρνούμαστε τη δυνατότητα ιστορικής μελέτης ή κριτικής παρουσίασης του έργου ενός καταδικασμένου καλλιτέχνη. Υπάρχει, ωστόσο, ουσιώδης διαφορά ανάμεσα στην ιστορική μελέτη ενός έργου και στην επιμελητική επιλογή να οργανωθεί μια νέα έκθεση που επαναφέρει τον δημιουργό στο δημόσιο προσκήνιο, συγκροτώντας ένα συγκεκριμένο αφήγημα γύρω από την προσωπικότητα και την καλλιτεχνική του πρακτική.
Σε κάθε έκθεση συντίθεται ένα πλαίσιο νοηματοδότησης: η επιλογή των έργων, η γλώσσα του επιμελητικού κειμένου και η ιστορική αναφορά που προβάλλεται ή αποσιωπάται αποτελούν ενεργές επιμελητικές αποφάσεις. Η δημόσια προβολή και η θεσμική αναγνώριση παράγουν σημασίες, ακόμη και χωρίς ρητή δήλωση επιδοκιμασίας. Η κριτική μας, συνεπώς, δεν αφορά την απαγόρευση της μελέτης του έργου του Fabre, αλλά την απουσία επαρκούς κριτικής και ιστορικής πλαισίωσης της συγκεκριμένης έκθεσης, σε συνάρτηση με το δικαστικά διαπιστωμένο ιστορικό του δημιουργού.
Εδώ ανακύπτει και μια ουσιαστική αντίφαση: όταν μια πολιτιστική διοργάνωση επικαλείται την προστασία της τέχνης και των ανθρώπων της, η παράλειψη αναφοράς σε μια δικαστική απόφαση που αφορά ακριβώς την άσκηση εξουσίας και την παραβίαση της εργασιακής ευημερίας μέσα σε έναν καλλιτεχνικό οργανισμό δεν αποτελεί αμελητέα επιμελητική λεπτομέρεια. Αποτελεί ουσιαστικό κενό στο ίδιο το ερμηνευτικό της πλαίσιο.
6. Η επίκληση της δυσφήμισης δεν μπορεί να υποκαθιστά την απάντηση στην τεκμηριωμένη κριτική
Η διάκριση ανάμεσα σε καταγγελίες, δημοσιογραφικές αναφορές και δικαστικά αποδεδειγμένα περιστατικά είναι αυτονόητη. Η δημόσια παρέμβασή μας δεν έχει ανάγκη να διογκώσει τα γεγονότα ή να αποδώσει στον Fabre πράξεις που δεν κρίθηκαν δικαστικά. Επιμένουμε στη διάκριση ανάμεσα σε όσα αποδείχθηκαν, σε όσα κρίθηκαν παραγεγραμμένα, σε όσα δεν αποδείχθηκαν και σε όσα έχουν αναφερθεί δημόσια από πρώην συνεργάτες του. Αυτή είναι προϋπόθεση κάθε σοβαρής δημόσιας κριτικής.
Η επίκληση της δυσφήμισης, ωστόσο, δεν μπορεί να λειτουργεί ως γενική «απειλή» απέναντι σε κάθε κριτική τοποθέτηση. Η αναφορά σε μια οριστική δικαστική καταδίκη, με ακριβή απόδοση του περιεχομένου της και τεκμηρίωση από επίσημες πηγές, δεν αποτελεί από μόνη της δυσφημιστικό ισχυρισμό. Δεν θα επιτρέψουμε, επομένως, να μετατραπεί η συζήτηση για την ευθύνη των πολιτιστικών θεσμών σε συζήτηση εκφοβισμού όσων επιλέγουν να την αναδείξουν.
7. Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο αφορά την επιμελητική ευθύνη
Η δημόσια τοποθέτηση της Κατερίνας Κοσκινά δεν απαντά στα συγκεκριμένα ερωτήματα που θέσαμε εξαρχής. Η επιστολή της Martens προσφέρει μια οπτική για την υπόθεση, αλλά η επαγγελματική σχέση της με τον Fabre και το Troubleyn είναι ουσιώδες στοιχείο για την αξιολόγησή της: δεν πρόκειται για ανεξάρτητη δικαστική ή θεσμική αποτίμηση. Αυτό δεν συνιστά λόγο αυτόματης απόρριψης της θέσης της, δεν υποκαθιστά όμως την προσωπική και επαγγελματική τοποθέτηση της επιμελήτριας για τις δικές της επιλογές.
Παραμένουν, συνεπώς, αναπάντητα τα ουσιαστικά ερωτήματα:

Γνώριζαν η επιμελήτρια και η γκαλερί τη δικαστική καταδίκη του Jan Fabre όταν ανέλαβαν την έκθεση;
Με ποια κριτήρια αποφασίστηκε να μην ενταχθεί η δικαστική απόφαση στην ιστορική και κριτική πλαισίωση του καλλιτέχνη;
Πώς συμβιβάζεται η προβολή της προστασίας των ανθρώπων της τέχνης με την παρουσίαση ενός δημιουργού που καταδικάστηκε για παραβιάσεις της εργασιακής ευημερίας και πράξεις συνδεδεμένες δικαστικά με την εξουσιαστική του θέση;
Με ποια επιχειρήματα η συγκεκριμένη έκθεση ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της σύγχρονης επιμελητικής δεοντολογίας;

Τα ερωτήματα αυτά δεν αποτελούν προσωπική επίθεση. Αφορούν τον πυρήνα της επιμελητικής εργασίας: την ευθύνη απέναντι στο έργο, στην ιστορική του συνθήκη, στους ανθρώπους που εμπλέκονται στην παραγωγή του και στο κοινό στο οποίο απευθύνεται.
8. Η θέση μας
Η Politica Artis Gratia δεν διεκδικεί την επιβολή μιας απαγόρευσης ή λογοκρισίας, ούτε την αντικατάσταση της δικαστικής κρίσης από μια συλλογική ετυμηγορία. Διεκδικεί το δικαίωμα της δημόσιας κριτικής, της αλληλεγγύης προς όσες και όσους υπέστησαν καταχρηστικές σχέσεις εξουσίας και της αμφισβήτησης των θεσμικών μηχανισμών που επιλέγουν τι προβάλλεται, τι αποσιωπάται και τι θεωρείται άξιο πολιτιστικής αναγνώρισης.
Η δεύτερη ευκαιρία δεν είναι υποχρέωση των άλλων να ξεχάσουν. Η καλλιτεχνική ελευθερία δεν είναι ασυλία από τη λογοδοσία. Η επιμελητική αυτονομία δεν είναι απαλλαγή από την ευθύνη. Και βέβαια η ολοκλήρωση μιας δικαστικής διαδικασίας δεν σημαίνει ότι ολοκληρώθηκε και η δημόσια συζήτηση για τις συνθήκες που την κατέστησαν αναγκαία.
Επιμένουμε, επομένως, στο αίτημα ακύρωσης της έκθεσης του Jan Fabre στην Crux Gallery.
Η τέχνη δεν βρίσκεται έξω από τις σχέσεις εξουσίας που τη συγκροτούν.
Υ. Γ. Για την επιλογή της ανωνυμίας:
Το ερώτημα που θέτει η κα. Κοσκινά για το ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι που κρύβονται από πίσω, είναι αποκαλυπτικό κυρίως ως προς τη μετατόπιση που επιχειρείται: αντί να απαντηθούν τα συγκεκριμένα ζητήματα που θέτει η παρέμβασή μας, ζητείται να ελεγχθεί η ταυτότητα, το επαγγελματικό κύρος και το έργο εκείνων που τα θέτουν. Η Politica Artis Gratia είναι ανεξάρτητη συλλογική πρωτοβουλία, όχι σωματείο ή οργανισμός με τυπική ιδιότητα μέλους και κατάλογο εγγεγραμμένων προσώπων. Οι συνυπογράφοντες μιας συγκεκριμένης παρέμβασης δεν καθίστανται αυτομάτως μέλη της.
Η επιλογή της ανωνυμίας δεν είναι τυχαία ούτε αποσκοπεί στην αποφυγή της ευθύνης για όσα υποστηρίζουμε. Είναι μια συνειδητή πολιτική και συλλογική απόφαση, η οποία απορρέει από τη γνώση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί ο καλλιτεχνικός χώρος. Γνωρίζουμε ότι πρόκειται για ένα πεδίο στο οποίο οι επαγγελματικές σχέσεις, οι θεσμικές εξαρτήσεις, οι άτυπες ιεραρχίες και τα δίκτυα αμοιβαίων εξυπηρετήσεων μπορούν να μετατρέψουν την άσκηση τεκμηριωμένης κριτικής σε παράγοντα επαγγελματικού αποκλεισμού. Όποιος αμφισβητεί ισχυρούς παράγοντες, εκθέτει θεσμικές αντιφάσεις ή αρνείται να συμμορφωθεί με τις κυρίαρχες ισορροπίες κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπος με έναν άτυπο μηχανισμό περιθωριοποίησης: αποκλεισμό από συνεργασίες, αποσιώπηση, απώλεια επαγγελματικών ευκαιριών και σταδιακή διαγραφή από τα δίκτυα του χώρου. Σε ένα περιβάλλον όπου η πρόσβαση σε θεσμούς, χρηματοδοτήσεις και ευκαιρίες συχνά εξαρτάται από προσωπικές διασυνδέσεις και σχέσεις ισχύος, η κριτική μπορεί να λειτουργήσει ως ανεπίσημη επαγγελματική καταδίκη, χωρίς κανείς να αναλαμβάνει την ευθύνη γι’ αυτήν.
Δεν πρόκειται, επομένως, να προσποιηθούμε ότι όλοι έχουν την ίδια δυνατότητα να μιλήσουν δημόσια και να υποστούν τις συνέπειες. Η ανωνυμία αποτελεί εδώ μέσο προστασίας της συλλογικής παρέμβασης από πιέσεις και ενδεχόμενα αντίποινα, αλλά και άρνηση της προσωποποίησης μιας κριτικής που αφορά πρωτίστως θεσμικές πρακτικές και σχέσεις εξουσίας. Δεν ζητάμε να αξιολογηθούν οι θέσεις μας με βάση την επαγγελματική θέση, το κύρος ή την αναγνωρισιμότητα των προσώπων που τις διατυπώνουν. Ζητούμε να κριθούν με βάση τα επιχειρήματα και τα πραγματικά δεδομένα που παραθέτουμε. Η ανωνυμία μας δεν αποδυναμώνει τη λογοδοσία για το περιεχόμενο της παρέμβασής μας· αποκαλύπτει, αντίθετα, τις συνθήκες μέσα στις οποίες η ελεύθερη άσκηση κριτικής εξακολουθεί να μην είναι αυτονόητη.
Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να γνωρίζετε τα ονόματά μας για να απαντήσετε σε όσα γράφουμε. Εκτός αν θεωρείτε ότι το σημαντικότερο πρόβλημα δεν είναι όσα επισημαίνουμε, αλλά το ποιοι τολμούν να τα επισημαίνουν.
Politica Artis Gratia
Πρωτοβουλία για τη Χειραφέτηση στην Τέχνη
politicaartisgratia.gr
Πηγές τεκμηρίωσης:
2018 — Αρχικές καταγγελίες και δημόσιες μαρτυρίες
1. Former employees and interns of Troubleyn. (2018, 12 September). “Open Letter: #MeToo and Troubleyn/Jan Fabre.” Rekto. [Πρωτογενής συλλογική επιστολή πρώην συνεργατών του Troubleyn.] 2. Flanders Today. (2018, 14 September). “Twenty women accuse Jan Fabre of sexual harassment.” The Bulletin. 3. Sutton, B. (2018, 14 September). “Belgian Authorities Investigate Artist Jan Fabre’s Dance Company Following Sexual Harassment Allegations.” Artsy. 4. Harris, G. (2018, 17 September). “Belgian culture minister investigates Jan Fabre following allegations of sexual harassment.” The Art Newspaper.
2021 — Έρευνα και παραπομπή σε δίκη
5. The Bulletin. (2021, 29 June). “Jan Fabre charged with sexual harassment and abuse of power following investigation.” The Bulletin. 6. Harris, G. (2021, 27 September). “Trial date set for Belgian artist Jan Fabre following three-year #MeToo investigation.” The Art Newspaper. 7. DE SINGEL. (2021, 12 September). “A New Life for the Sculpture Park (Update).” DE SINGEL. [Θεσμική τοποθέτηση σχετικά με την απόφαση μη επανατοποθέτησης έργου του Jan Fabre στο γλυπτικό πάρκο.]
2022 — Δικαστική διαδικασία και μαρτυρίες
8. Baeten, A. (2022, 25 March). “Wie seks had geweigerd, stond ergens achteraan
weggestopt: getuigenissen leggen ‘het systeem-Fabre’ pijnlijk bloot.” Het Nieuwsblad. [Ρεπορτάζ από την πρώτη ημέρα της δίκης και παρουσίαση μαρτυριών των καταγγελλουσών.] 9. Stroobants, J.-P. (2022, 4 April). “En procès pour harcèlement sexuel, le chorégraphe Jan Fabre se défend par lettre interposée.” Le Monde.
2022 — Δικαστική καταδίκη και οριστικοποίηση της απόφασης
10.Institut pour l’égalité des femmes et des hommes. (2022, 29 April). “Jan Fabre veroordeeld: inbreuken op de Welzijnswet en aanranding van de eerbaarheid.” News.belgium. [Επίσημη ανακοίνωση των βελγικών αρχών για τη δικαστική καταδίκη.] 11.Lyons, H. (2022, 29 April). “Violence, sexual assault: 18 months suspended sentence for Belgian artist Jan Fabre.” The Brussels Times. 12.Belga News Agency. (2022, 29 April). “MeToo: Jan Fabre sentenced to 18 months in prison with suspended sentence.” Belga News Agency.
13.Harris, G. (2022, 29 April). “Artist Jan Fabre given 18-month suspended sentence for bullying and violence against five women—and will pay €1 symbolic compensation.” The Art Newspaper. 14.Stroobants, J.-P. (2022, 29 April). “Jan Fabre condamné pour agression sexuelle et violences, l’avenir de sa troupe compromis.” Le Monde. 15.Institut pour l’égalité des femmes et des hommes. (2022, 30 May). “Zaak-Fabre afgerond: burgerlijke partijen gaan niet in beroep.” News.belgium. [Επίσημη ανακοίνωση για την ολοκλήρωση της δικαστικής διαδικασίας και τη μη άσκηση έφεσης.]
2025 — Αντιδράσεις στον πολιτιστικό χώρο της Κύπρου
16.Philenews. (2025, 7 March). “Artists withdraw from Cyprus theatre festival after backlash over Jan Fabre’s participation.” Philenews. 17.Pauls, J. (2025, 16 March). “No Cypriot productions left in festival in backlash against sex offender.” Cyprus Mail.

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε επίσης...