Το σποτ της ρατσιστικής κυβερνητικής καμπάνιας για το μεταναστευτικό προβάλλεται τμηματικά από την τηλεόραση και το ραδιόφωνο, ενώ τα πάνελ τηλεοπτικών εκπομπών έχουν αρχίσει να γεμίζουν ξενοφοβικές και υπερθνικιστικές φωνές πολτικών ενόψει των εθνικών εκλογών. Ο Ηλίας Κασιδιάρης ανακοινώνει την ίδρυση νέου ακροδεξιού πολιτικού φορέα αμέσως μετά την αποφυλάκισή του, τη στιγμή που τα υπόλοιπα κόμματα της Ακροδεξιάς εμφανίζουν ελαφρώς μεγαλύτερα ποσοστά σε σύγκριση με το 2023.
Μήπως έχει έρθει η ώρα οι ψυχαναλυτές να παρέμβουν στον δημόσιο λόγο και να βγουν από το δωμάτιο όπως συνέβη στη Γαλλία τον Μάρτιο του 2017, λίγες εβδομάδες πριν από τις προεδρικές εκλογές της χώρας; Να υπενθυμίσουμε πως τότε οι ψυχαναλυτές της χώρας, μαζί με άλλους διανοούμενους και καλλιτέχνες, είχαν συνυπογράψει ένα κάλεσμα ενάντια στη Μαρίν Λεπέν και στο «Κόμμα του μίσους» στην εφημερίδα Le Monde. Η γαλλική εφημερίδα είχε επιλέξει να δημοσιεύσει το άρθρο με τον εξής τίτλο: «Η ψυχανάλυση είναι το αντίστροφο της ρητορικής του Εθνικού Μετώπου». Τότε η Μαρίν Λεπέν είχε περάσει στον δεύτερο γύρο μαζί με τον Εμμανουέλ Μακρόν. Τα δημοκρατικά αντανακλαστικά υπερίσχυσαν και ο Μακρόν αναδείχτηκε πρόεδρος των Γάλλων με ποσοστό 66,10%.
Η ιστορία μοιάζει να καλεί εκ νέου τον ψυχαναλυτή να παρέμβει στα κοινά και να αναλάβει την ευθύνη της σχέσης ανάμεσα στο ασυνείδητο, την κοινωνία, την ιστορία και την πολιτική. Η ψυχανάλυση εξάλλου δεν γεννήθηκε έξω από την κοινωνία και συνεπώς δεν μπορεί να ασκείται έξω από την Ιστορία. Στις αρχές του 20ού αιώνα οι ψυχαναλυτές, μέσω των θέσεών τους για την εκπαίδευση, τη σεξουαλικότητα, την υγεία, συμπορεύτηκαν με τις πολιτικές ανατροπές της εποχής. Προώθησαν τη λαϊκή εκπαίδευση, άνοιξαν βρεφονηπιακούς σταθμούς, αγωνίστηκαν για το δικαίωμα στην άμβλωση. Είμαστε άλλωστε υποκείμενα της επιθυμίας, της φαντασίωσης, του φόβου και του ασυνείδητου. Είμαστε κοινωνικά και πολιτικά υποκείμενα που ψηφίζουν.
Πώς λοιπόν ο ψυχαναλυτής θα μένει αμέτοχος στα κοινά; Οι παραπάνω σκέψεις επανέρχονται κάθε φορά που η ψυχανάλυση συναντά την πολιτική και αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο εκ νέου, τώρα που στη Γερμανία το AfD αναδείχθηκε πρώτο κόμμα στις περιφερειακές εκλογές της Σαξονίας-Ανχαλτ και του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, με ποσοστό περίπου 40%, ενώ ακόμα και στο παραδοσιακά αριστερό Βερολίνο σχεδόν διπλασίασε το ποσοστό του, φτάνοντας το 16%. Παράλληλα, στη Γαλλία, ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027, η Μαρίν Λεπέν προηγείται με σημαντική διαφορά από τους υπόλοιπους υποψηφίους, ενώ στην Αυστρία, στη Σουηδία, στην Ουγγαρία, στη Ρουμανία και στην Ιταλία, η Ακροδεξιά είτε κυβερνά είτε αποτελεί κύριο μέρος της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Ο σύγχρονος ψυχαναλυτής δεν μπορεί συνεπώς να μείνει κλεισμένος στο θεραπευτικό δωμάτιο. Οφείλει να παρέμβει αφού αναγνωρίσει πότε η προσωπική αγωνία συνδέεται με την κοινωνική συνθήκη, αφότου ακούσει όχι μόνο αυτό που λέγεται, αλλά και αυτό που αποσιωπάται κι έπειτα να λειτουργήσει ως κριτική της εξουσίας, όχι επειδή κατέχει την αλήθεια, αλλά επειδή γνωρίζει ότι η επιθυμία, ο φόβος και οι φαντασιώσεις συμμετέχουν στη διαμόρφωση της κοινωνικής ζωής.
Στην πολιτική, αυτό σημαίνει ότι δεν ακούμε μόνο τις προγραμματικές θέσεις των κομμάτων. Ακούμε πίσω από τις λέξεις που επαναλαμβάνονται: «ασφάλεια», «δικαιοσύνη», «αλλαγή», «σταθερότητα», «πατρίδα», «αξιοπρέπεια», «ανάπτυξη». Η ψυχανάλυση οφείλει να αντιμετωπίσει την κοινωνία και την πολιτική ως μέρος της ίδιας της συγκρότησης του υποκειμένου. Και δεν διατρέχει κανέναν κίνδυνο με αυτό. Στην πραγματικότητα κινδυνεύει όταν κλείνεται στον εαυτό της και γίνεται μια κλειστή γλώσσα ειδικών, που απομακρύνεται από τις πραγματικές συνθήκες ζωής των ανθρώπων.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr