Με μια ιστορική αν και μη δεσμευτική γνωμοδότηση το Διεθνές Δικαστήριο των Ηνωμένων Εθνών (ICJ) αποφάνθηκε πως το δικαίωμα στην απεργία των εργαζομένων και των οργανώσεών τους προστατεύεται, παίρνοντας θέση σε μια μακροχρόνια διαμάχη μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών σε παγκόσμιο επίπεδο.
Με 10 ψήφους έναντι 4 το Δικαστήριο της Χάγης έκρινε ότι η Διεθνής Σύμβαση για την Ελευθερία του Συνδικαλισμού και την Προστασία του Δικαιώματος Συνδικαλισμού του 1948 (αριθ. 87) «δεν περιέχει ρητή αναφορά στο δικαίωμα στην απεργία» αλλά και ότι η απουσία μιας τέτοιας διάταξης «δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το ζήτημα εξαιρείται».
Οι δικαστές αποφάσισαν ότι η απεργιακή δράση θα μπορούσε να εμπίπτει στη συνήθη έννοια των δραστηριοτήτων των εργατικών οργανώσεων, παράλληλα με τις διατάξεις που προστατεύουν το δικαίωμα συγκρότησης οργάνωσης είτε από εργαζομένους είτε από εργοδότες για την υπεράσπιση των συμφερόντων τους.
«Η προστασία του δικαιώματος στην απεργία εντάσσεται στην ελευθερία του συνδικαλισμού», δήλωσε ο πρόεδρος του δικαστηρίου Γιούτζι Ιβασάουα. Ο Πίτερ Τόμκα, ένας από τους δικαστές, που διαφώνησε με το παραπάνω συμπέρασμα, υποστήριξε ότι αυτό επεκτείνεται πέραν όσων είχαν συμφωνήσει τα κράτη στη σύμβαση, που προστατεύει «τη σύσταση, την αυτονομία και την εσωτερική διοίκηση» των οργανώσεων και όχι συγκεκριμένες μορφές συλλογικής οικονομικής δράσης. Η πλειοψηφία έκρινε πως το συμπέρασμα «δεν συνεπάγεται καμία απόφαση σχετικά με το ακριβές περιεχόμενο, το εύρος ή τους όρους άσκησης του εν λόγω δικαιώματος».
Το διοικητικό συμβούλιο της οργάνωσης θα εξετάσει το ενδεχόμενο να προχωρήσει σε περαιτέρω ενέργειες στη 358η σύνοδό του τον ερχόμενο Νοέμβριο, καθώς οι συμβουλευτικές γνωμοδοτήσεις της Χάγης έχουν σημαντικό νομικό και πολιτικό βάρος. Μπορεί να μην είναι δεσμευτικές, αλλά είναι δυνατό να αποτελέσουν εργαλείο των εργαζομένων στα δικαστήρια, όταν αμφισβητούνται οι απεργίες τους. Τα συνδικάτα υποδέχτηκαν με ικανοποίηση την απόφαση. «Οπως θα σας πει οποιοσδήποτε συνδικαλιστής, δεν υπάρχει δικαίωμα συνδικαλισμού χωρίς το δικαίωμα στην απεργία», δήλωσε η Κρίστι Χόφμαν, γενική γραμματέας της UNI Global Union. «Τα δύο αποτελούν αδιαχώριστα θεμέλια κάθε λειτουργικού και δίκαιου συστήματος εργασιακών σχέσεων».
Στην Ελλάδα
Η ΓΣΕΕ έκανε λόγο για σημαντική νίκη για τη ΔΟΕ και το σύστημα τριμερούς διακυβέρνησής της, επισημαίνοντας πως η νέα γνωμοδότηση επιβεβαιώνει δεκαετίες συνεπούς νομολογίας και πρακτικής των εποπτικών οργάνων της ΔΟΕ σχετικά με την προστασία του δικαιώματος στην απεργία ως θεμελιώδους δικαιώματος. Θωρακίζοντας το διεθνές αυτό κοινωνικό κεκτημένο, αποκαθιστά την ασφάλεια δικαίου και την αξιοπιστία του διεθνούς συστήματος εργασιακών προτύπων.
Στην τεκμηρίωση της παραπομπής στο Διεθνές Δικαστήριο έγινε σημαντική αναφορά στην Ελλάδα και ειδικότερα στην εξεταστική επιτροπή της ΔΟΕ, η οποία είχε διοριστεί το 1968 για να εξετάσει καταγγελίες σχετικά με την τήρηση των θεμελιωδών Συμβάσεων αριθ. 87 και 98 λόγω της καταστολής των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων.
«Η συμβολή της ιστορικής εμπειρίας της χώρας μας στη διαμόρφωση του διεθνούς πλαισίου προστασίας των θεμελιωδών συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος στην απεργία, αντιμετωπίζεται με διεθνή σεβασμό και αναδεικνύεται ως κρίσιμο στοιχείο της αποκατάστασης της δημοκρατίας, η οποία οδήγησε στη ρητή κατοχύρωση του δικαιώματος απεργίας στο Σύνταγμα του 1975», υπογραμμίζει η Συνομοσπονδία.
Το δικαίωμα επλήγη καθοριστικά με διατάξεις του νόμου Χατζηδάκη (Ν.4808/21) για την επιβράβευση της απεργοσπασίας και την ποινικοποίηση του απεργιακού δικαιώματος, που είχαν αποτέλεσμα την κήρυξη πολλών απεργιών ως παράνομων.
Μακροχρόνια διαφωνία
Η υπόθεση είχε παραπεμφθεί στη Χάγη από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) τον Νοέμβριο του 2023, ύστερα από αίτημα της ομάδας εργαζομένων, που υποστηρίχθηκε από 36 κυβερνήσεις, λόγω πολυετούς αμφισβήτησης, κυρίως από μέλη του οργανισμού που εκπροσωπούν εργοδότες και εργαζομένους, σχετικά με το αν το δικαίωμα συνδικαλισμού βάσει της Σύμβασης αριθ. 87 περιλαμβάνει το δικαίωμα σε απεργιακές κινητοποιήσεις.
Ηταν η πρώτη φορά από την ίδρυσή του το 1945, που το Δικαστήριο της Χάγης κλήθηκε να ερμηνεύσει διεθνή σύμβαση εργασίας. Οι ομάδες εργοδοτών υποστήριζαν ότι η σύμβαση δεν περιέχει καμία σχετική, ρητή, διάταξη, ενώ οι εκπρόσωποι των εργαζομένων ότι το δικαίωμα στην απεργία είναι εγγενές με την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και έχει από καιρό αναγνωριστεί από τα εποπτικά όργανα της ΔΟΕ.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr