Σε βαθιά συναισθηματικό τόνο ήταν η ομιλία του απερχόμενου Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες προς τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Μεταξύ άλλων, έκανε λόγο για πρωτόγνωρα γεγονότα στη Γάζα (χωρίς πάντως να κατονομάσει το Ισραήλ και τα εγκλήματά του), κατήγγειλε μεταφορά ισχύος από τις κυβερνήσεις σε ιδιωτικές επιχειρήσεις και ιδιώτες, ενώ κατάγραψε καταπάτηση διεθνούς δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όπως σημείωσε ο Γκουτέρες, τα ρήγματα του κόσμου έχουν μετατραπεί από απλές χαραμάδες σε βαθιά φαράγγια, καθώς οι υπερδυνάμεις αποδεικνύουν ότι δεν διαθέτουν από μόνες τους τη στρατιωτική, οικονομική και τεχνολογική ισχύ για να εγγυηθούν την ασφάλεια ή να επιλύσουν τα παγκόσμια προβλήματα.
Κάλεσε επίσης τους ηγέτες του πλανήτη να συναινέσουν προς ένα πολυμερές σύστημα, με επίκεντρο έναν ΟΗΕ ισορροπημένο και αντιπροσωπευτικό.
Η αρνητική καταγραφή
Σε μια ομιλία διαποτισμένη από απόγνωση και καταγγελίες, λοιπόν, ο Γκουτέρες ανέφερε ότι την τελευταία δεκαετία (διάστημα που συμπίπτει σε μεγάλο βαθμό με τη δική του θητεία) «ξέσπασαν πόλεμοι με καταστροφικές συνέπειες, οι οποίοι παρατάθηκαν με αποτρόπαια σκληρότητα. Άμαχοι έγιναν στόχοι. Τα ανθρώπινα δικαιώματα καταπατήθηκαν. Η πείνα εργαλειοποιήθηκε. Ανθρωπιστές εργαζόμενοι σκοτώθηκαν. Το διεθνές δίκαιο παραμερίστηκε. Οι γεωπολιτικές διαιρέσεις βάθυναν. Οι ανισότητες οξύνθηκαν. Η εμπιστοσύνη κλονίστηκε. Η κλιματική κρίση μετατράπηκε από μια μακρινή προειδοποίηση σε καθημερινή πραγματικότητα. Και η τεχνητή νοημοσύνη εξελίχθηκε με ταχύτητα που αιφνιδίασε ακόμη και τους δημιουργούς της».
«Πρωτόγνωρα» γεγονότα στη Γάζα
Χωρίς να κατονομάσει το Ισραήλ, δήλωσε ότι όσα ακολούθησαν την επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023 «αποτέλεσαν μια σφοδρή επίθεση κατά των Παλαιστινίων στη Γάζα, με κλιμάκωση δολοφονιών και καταστροφών, πρωτόγνωρη για όσα έχω ζήσει στα χρόνια της θητείας μου ως Γενικός Γραμματέας».
Ο Γκουτέρες καταφέρθηκε κατά των ενεργειακών εταιρειών που αποκομίζουν υπερκέρδη, κατηγορώντας τες ότι «αντιμετωπίζουν τον κόσμο σαν ανοιχτό υπονόμο», χαρακτήρισε «εντυπωσιακή» την απουσία της Αφρικής από τις μόνιμες θέσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και ζήτησε τη σύναψη μιας νέας συμφωνίας για τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της ομιλίας του, ο 77χρονος Πορτογάλος πολιτικός και διπλωμάτης υποστήριξε ότι ένα πολυμερές σύστημα, με επίκεντρο έναν ΟΗΕ που θα είναι πραγματικά αντιπροσωπευτικός, αποτελεί τον μοναδικό τρόπο αντιμετώπισης αυτής της νέας σύγκλισης προβλημάτων. Ωστόσο, προειδοποίησε: «Τη στιγμή ακριβώς που η ανθρωπότητα αντιμετωπίζει μια πρωτοφανή σύγκλιση απειλών, οι μηχανισμοί μας για συλλογική δράση δέχονται αυξανόμενες πιέσεις».
«Οι υπερδυνάμεις έχουν όρια»
Χωρίς να αναφέρει ούτε μία φορά το όνομα του Ντόναλντ Τραμπ, τόνισε ότι απαιτείται «αναγνώριση -ιδίως από τις υπερδυνάμεις- ότι η ισχύς τους δεν είναι και τόσο… υπερ-ισχύς. Η δύναμή τους έχει όρια. Τα γεγονότα των τελευταίων ετών το κατέστησαν απολύτως σαφές. Η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν μπορεί να διασφαλίσει την ειρήνη. Η οικονομική ισχύς από μόνη της δεν μπορεί να επιβάλει τη σταθερότητα. Και η τεχνολογική ισχύς από μόνη της δεν μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια».
Ταυτόχρονα, κατήγγειλε «μια πρωτοφανή μετατόπιση ισχύος από τις κυβερνήσεις προς μια χούφτα ιδιωτικών εταιρειών και ιδιωτών. Η επιρροή τους εκτείνεται πλέον στην πολιτική, την οικονομία, τη ροή πληροφοριών, την τεχνολογική ανάπτυξη και τον χώρο της κοινωνίας των πολιτών από τον οποίο εξαρτώνται οι κοινωνίες». Όπως τόνισε, «οι άνθρωποι παραχωρούν όλο και περισσότερο την εξουσία σε μηχανές – με πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης να βγαίνουν εκτός ελέγχου και τα φονικά αυτόνομα όπλα να περνούν από τη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας στη στρατιωτική πραγματικότητα».
Το μήνυμα στους παγκόσμιους ηγέτες
Σύμφωνα με τον Γκουτέρες, το δίλημμα τώρα είναι αν ο κόσμος θα συνεχίζει να κατακερματίζεται εν μέσω κλιμακούμενης έντασης ή αν θα αλλάξει πορεία προς ένα πολυμερές σύστημα με επίκεντρο έναν ΟΗΕ ισορροπημένο και αντιπροσωπευτικό. «Η δοκιμασία που έχουμε μπροστά μας είναι αν η ισχύς θα ασκείται εντός του πλαισίου του νόμου – ή πέρα από αυτόν», είπε ο Γκουτέρες. «Πρέπει να περάσουμε αυτή τη δοκιμασία. Πρέπει να υπερασπιστούμε τον Καταστατικό Χάρτη χωρίς δύο μέτρα και δύο σταθμά. Να προστατεύσουμε τους αμάχους χωρίς εξαιρέσεις».
Στο πλαίσιο αυτό, κάλεσε τους ηγέτες του πλανήτη να σταματήσουν να επιτρέπουν στους αμάχους να πληρώνουν το τίμημα για τις αλυσιδωτές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή. Απαιτώντας τον τερματισμό των εχθροπραξιών και τη ροή ανθρωπιστικής βοήθειας, επεσήμανε ότι το Διεθνές Δικαστήριο είχε διατάξει πέρυσι να επιτραπεί στον ΟΗΕ να εκπληρώσει την αποστολή του στη Γάζα.
«Η βία, οι εκτοπισμοί και η επέκταση των εποικισμών στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη ισοπεδώνουν τον δρόμο προς την ειρήνη και εγείρουν το φάσμα της εθνοκάθαρσης. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να εξαφανιστεί η λύση των δύο κρατών», τόνισε.
Το Ουκρανικό και οι πετρελαϊκές
Όσον αφορά την Ουκρανία, ο Γκουτέρες ανέφερε ότι «η πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας υπέβαλε μια κυρίαρχη χώρα σε έναν βάναυσο πόλεμο, κατά κατάφωρη παραβίαση του Καταστατικού Χάρτη». Ωστόσο, προειδοποίησε επίσης ότι «σε περιοχές της Ρωσίας, κατοικίες, δίκτυα ενέργειας και ύδρευσης, καθώς και υποδομές μεταφορών, έχουν δεχθεί επανειλημμένες επιθέσεις, απειλώντας τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων και ενέργειας».
Όπως δήλωσε, επί δεκαετίες «οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες αντιμετωπίζουν την ατμόσφαιρα σαν ανοιχτό υπόνομο – και αποκομίζουν κέρδη από τις συνέπειες. Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, πέντε μεγάλες δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες έχουν βάλει στην τσέπη τους κέρδη ύψους σχεδόν μισού τρισεκατομμυρίου δολαρίων. Συγκρίνετε αυτό το ποσό με τα μόλις 34 δισεκατομμύρια δολάρια που διατέθηκαν σε διεθνή δημόσια χρηματοδότηση για την προσαρμογή των αναπτυσσόμενων χωρών, σύμφωνα με τα στοιχεία του τελευταίου έτους για το οποίο υπάρχουν αναφορές».
Σημείωσε επίσης ότι «καθώς ένα φαινόμενο Ελ Νίνιο τεραστίων διαστάσεων πλησιάζει την ανθρωπότητα, οι απλοί πολίτες καλούνται να πληρώσουν περισσότερα για την ενέργεια, τα τρόφιμα και την ασφάλιση».
«Η ισότητα δεν είναι όνειρο. Είναι απόφαση», δήλωσε με νόημα ο Γ.Γ. του ΟΗΕ. «Αν ο ΟΗΕ μπορεί να αλλάξει, το ίδιο μπορούν να κάνουν οι επιχειρήσεις, τα κοινοβούλια, οι κυβερνήσεις και οι ειρηνευτικές διαδικασίες».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr