Με τη νέα συλλογή διηγημάτων Πλανήτες, ύδατα και νήσοι, ο Γιώργος Μητάς στρέφει το βλέμμα προς περιοχές όπου η επιστημονική γνώση, η φυσική ιστορία, οι μύθοι και η μυθοπλασία παύουν να λειτουργούν ως διακριτές κατηγορίες και συνυπάρχουν σε ένα ενιαίο αφήγημα. Η τριμερής διάρθρωση της συλλογής («Εννιά μπονσάι για τον Αρη», «Υδάτινοι έρωτες» και «Τα μυστήρια της νήσου»), με κάθε επιμέρους ενότητα να αποδίδεται σε έναν διαφορετικό, φανταστικό συγγραφέα, εντείνουν το μυστήριο ακολουθώντας μια περιπετειώδη, δραματική αλλά και ευφυώς παιγνιώδη αφηγηματική πορεία, από το υπερκόσμιο και το κοσμικό προς το γήινο και από το άπειρο προς το οικείο. Ο Αρης, οι ωκεανοί και τα Κυκλαδονήσια αποτελούν τρεις όψεις της ίδιας κοσμογονικής και υπαρξιακής αναζήτησης.
Η πρώτη ενότητα, χωρίς να διολισθαίνει στην επιστημονική φαντασία, αξιοποιεί τη διαστημική ιστορία και την αστροφυσική, δίνοντας το προβάδισμα στον λόγο και στη φαντασία. Στον Αρη προβάλλονται οι ίδιες ματαιώσεις και αμφιβολίες που συνοδεύουν διαχρονικά τον άνθρωπο στην προσπάθειά του να αποκρυπτογραφήσει έναν κόσμο μεγαλύτερο από τις δυνατότητες και τις γνώσεις του.
Ο συγγραφέας δεν αντιπαραθέτει την επιστήμη στη λογοτεχνία και δεν ενδιαφέρεται τόσο για το μέλλον της τεχνολογίας όσο για τη στάση του ανθρώπινου είδους μπροστά στα αινίγματα του Σύμπαντος. Το Διάστημα είναι έλξη μαζί και απώθηση, είναι περισσότερο φόβος, πάθος, έκσταση και ψυχικό τοπίο παρά γεωγραφικός προορισμός.
Στους «Υδάτινους έρωτες» η βιολογία ψαριών, σκουληκιών και πουλιών που παρουσιάζουν παράδοξες αναπαραγωγικές συμπεριφορές και στρατηγικές επιβίωσης παρέχει έξοχες λογοτεχνικές αλληγορίες δίνοντας το έναυσμα για μια συγκλονιστική -συχνά σοκαριστική, μα και τρυφερή- εξιστόρηση. Ο φυλετικός διμορφισμός, η περίεργη ερωτική ανταπόκριση κάποιου είδους ή η εναγώνια μεταναστευτική διαδρομή ενός άλλου (Hippocampus denise, Caulophryne jordani, Eunice viridis, κ.ά.) προβάλλουν το τρομώδες, το αλλόκοτο και το έκκεντρο που ενυπάρχουν στη φύση. Η τρίτη ενότητα μεταφέρει το ενδιαφέρον στις δυτικές Κυκλάδες. Οι νήσοι είναι χώροι όπου ο θρύλος και η ιστορία αλληλοδιαπερνώνται. Ανθρωποι και τοπία αποκτούν μεταφυσική υπόσταση, ενώ τόσο τα αντικείμενα όσο και τα φυσικά στοιχεία φέρουν μέσα τους ένα ζωντανό παρελθόν, που διαρκώς επιστρέφει.
Μετά από μια πλειάδα αξιοσύστατων πεζογραφημάτων, αρχής γενομένης από το Ιστορίες του Χαλ (2011) (Βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα, περιοδικό «Διαβάζω», 2012), ο Μητάς ολοκληρώνει μία από τις πιο πρωτότυπες συλλογές μικροδιηγημάτων των τελευταίων χρόνων. Το βιβλίο του, ενώ παρέχει πληθώρα πληροφοριών, επιτρέπει, εντέλει, στα είκοσι επτά σύντομα και πυκνά αφηγήματα που το απαρτίζουν -με κορυφαία εκείνα της δεύτερης ενότητας- να εκτυλίσσονται αυτόνομα. Οι διακειμενικές αναφορές χαρίζουν βάθος και εύρος ενώ και οι ίδιες οι μικροϊστορίες, αν και πλούσιες σε περιγραφές, υπαινίσσονται πολύ περισσότερα από όσα εκθέτουν. Η τεχνική αυτή θυμίζει περισσότερο τη λογική της παραβολής ή του λογοτεχνικού αποσπάσματος, κατατάσσοντας τον συγγραφέα σ’ εκείνους που αρνούνται να αντιμετωπίσουν τη λογοτεχνία με τρόπο συμβατικό.
Η συλλογή, απέχοντας παρασάγγας από το απλοϊκό μανιφέστο, αποτυπώνει την αέναη κυκλοφορία της ύλης, της ζωής και της μνήμης.
Με εμφανή την οικολογική διάσταση, αποδεικνύει ότι η μικρή φόρμα εξακολουθεί να διαθέτει μεγάλες εκφραστικές δυνατότητες, υπηρετώντας με συνέπεια τη φιλοσοφική και αισθητική αναζήτηση.
Εκεί όπου πολλοί συγγραφείς χρησιμοποιούν την επιστήμη για να προσδώσουν αληθοφάνεια, ο Μητάς την αξιοποιεί ως πηγή λυρισμού και ποιητικής γλώσσας. Δεν επιδιώκει να εξηγήσει τον κόσμο ούτε να επιλύσει τα ζητήματά του.
Γι’ αυτόν, η λογοτεχνία αρχίζει εκεί όπου τελειώνει η βεβαιότητα. Ο αναγνώστης καλείται να συμπληρώσει τα κενά, να αναζητήσει τις συνδέσεις και να αποδεχθεί ότι αρκετά από τα ερωτήματα θα παραμείνουν ανοιχτά.
Επιμέλεια: Μισέλ Φάις
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr
