«Δεν είμαστε ασφαλείς πουθενά. Δεν είμαστε ασφαλείς όταν τρέχουμε, δεν είμαστε ασφαλείς σε ένα ταχυδρομείο, δεν είμαστε ασφαλείς σε ένα ραντεβού, δεν είμαστε ασφαλείς σε ένα Uber, δεν είμαστε ασφαλείς στα ίδια μας τα σπίτια», έλεγε στο Reuters μία από τις διαδηλώτριες που αυτές τις μέρες κατεβαίνουν στους δρόμους του Γιοχάνεσμπουργκ για να εκφράσουν τον αποτροπιασμό τους για το νέο κύμα γυναικοκτονιών που συγκλονίζει την πόλη και να απαιτήσουν για ακόμη μία φορά πολιτικές κατά της έμφυλης βίας.
Το τελευταίο δίμηνο έχουν εντοπιστεί 11 δολοφονημένες γυναίκες (οι επτά μέσα σε δέκα ημέρες), στην πλειονότητά τους μεταξύ 20 και 30 ετών: πολλά από τα πτώματα -πεταμένα σε εγκαταλειμμένα οικόπεδα ή χωματερές στον Δήμο Εκουρχουλένι του Γιοχάνεσμπουργκ- ήταν γυμνά και με εμφανή σημάδια ακραίας βίας και σεξουαλικής κακοποίησης.
Οι αρχές δεν έχουν καταλήξει αν κάποιες από αυτές τις δολοφονίες διαπράχθηκαν από κατά συρροή δολοφόνο ή και ομάδα δολοφόνων και προς στιγμή εξετάζουν την καθεμία και ως μια ξεχωριστή υπόθεση, έχοντας συλλάβει ώς τώρα τέσσερις υπόπτους. Ενώ ένα δωδέκατο θύμα εντοπίστηκε τη Δευτέρα στην ίδια περιοχή: σε αντίθεση με τα άλλα, η 23χρονη κοπέλα δολοφονήθηκε μέρα μεσημέρι από πυρά με βασικό ύποπτο τον πρώην σύντροφό της.
Οι διαμαρτυρίες είναι έκφραση ενός συλλογικού πένθους αλλά και της αγανάκτησης για ένα κράτος που αφήνει το μισό του πληθυσμό απροστάτευτο. «Δεν υπάρχει πια κανένας τόπος ασφαλής σε αυτή τη χώρα. Πρέπει να στέλνεις το στίγμα τού πού βρίσκεσαι ανά πάσα στιγμή, να φέρεις μαζί σου ένα taser και γενικά να είσαι προετοιμασμένη για οτιδήποτε», έλεγε άλλη διαδηλώτρια τονίζοντας πως ο φόβος σημαδεύει την καθημερινή ζωή των γυναικών.
«Ασύλληπτος αριθμός»
Η έμφυλη βία είναι ενδημική στη Νότια Αφρική. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, μία στις τρεις Νοτιοαφρικανές (35,8%) θα υποστεί σωματική ή σεξουαλική βία στη διάρκεια της ζωής της. Καθημερινά 15 γυναίκες δολοφονούνται και 117 βιάζονται. Τα τελευταία χρόνια οι γυναικοκτονίες έχουν ξεπεράσει τις 5.500 τον χρόνο, «ένας ασύλληπτος αριθμός», προειδοποιούν γυναικείες οργανώσεις. Περσινή έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας εκτιμούσε πως στο τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου 2024 καταγγέλθηκαν στη Νότια Αφρική 12.765 κρούσματα σεξουαλικών επιθέσεων (από τα οποία οι 10.191 ήταν βιασμοί) και δολοφονήθηκαν 957 γυναίκες. Η αναλογία γυναικοκτονιών στη Νότια Αφρική είναι από τις υψηλότερες στον κόσμο με περίπου 12,2 κρούσματα ανά 100.000 γυναίκες, σχεδόν εξαπλάσια από τον παγκόσμιο μέσο όρο (2,2).
Ο πρόεδρος Σίριλ Ραμαφόζα, που χαρακτήρισε τη φαλλοκρατική βία «εθνική ντροπή», έσπευσε να βεβαιώσει πως δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή «ούτε θα επιτρέψουμε να συνηθίσουμε αυτή τη βία» και υποσχέθηκε ότι οι αρχές θα εξαντλήσουν όλα τα μέσα για τη διαλεύκανση των υποθέσεων αυτών. «Θα προορίσουμε περισσότερους πόρους, περισσότερα χρήματα και περισσότερη τεχνολογία για να αντιμετωπίσουμε τον φόβο που βιώνουν σήμερα οι γυναίκες».
Αυτό ακριβώς είχε υποσχεθεί και πέρσι στα τέλη Νοεμβρίου όταν αναγκάστηκε να κηρύξει την έμφυλη βία ως «εθνική καταστροφή»: μια μεγάλη νίκη των οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων με πρωταγωνίστριες τις Γυναίκες για την Αλλαγή (Women for Change) που απαίτησαν να αναλάβει δράση η κυβέρνηση.
Τότε, παραμονές της έναρξης της συνόδου κορυφής των G-20 οργάνωσαν απεργίες, διαδηλώσεις και κινητοποιήσεις σε πολλές πόλεις, ένα είδος υπόμνησης, όπως έλεγαν, προς τη Νότια Αφρική που προέδρευε αλλά και προς τους παγκόσμιους ηγέτες πως δεν μπορεί να κλείνουν τα μάτια τους σε αυτή τη μάστιγα. Με επιστέγασμα των κινητοποιήσεων όταν ντυμένες στα μαύρα ξάπλωσαν στο πάτωμα για 15 λεπτά αποτίοντας σιωπηλό φόρο τιμής στα καθημερινά θύματα γυναικοκτονίας. Και κατάφεραν να συγκεντρώσουν περισσότερες από ένα εκατομμύριο υπογραφές πολιτών που απαιτούν να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση -όπως και τελικά έκανε- την έμφυλη βία με τους μηχανισμούς και τις διαδικασίες που ισχύουν για τις περιπτώσεις εθνικών καταστροφών.
Αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στην άμεση ενεργοποίηση ειδικών μηχανισμών πρωτοκόλλων, στην ταχεία εξεύρεση και απόδοση πόρων, στην ανάληψη άμεσων μέτρων για την αντιμετώπιση και πρόληψη της έμφυλης βίας. Δέκα μήνες μετά, τα πράγματα δεν έχουν αλλάξει. Οπως έλεγε η Σαμπρίνα Ουόλτερ, διευθύντρια των Γυναικών για την Αλλαγή, τότε δημιουργήθηκε απλά μια ευκαιρία, αλλά ήταν «μια διακήρυξη που δεν σημαίνει τίποτα χωρίς ταχεία εφαρμογή, στοχευμένα κονδύλια, συντονισμένες στρατηγικές πρόληψης και λογοδοσία. Στα χαρτιά υπάρχουν σπουδαία σχέδια, αλλά τίποτα παραπάνω». Η ακτιβίστρια μιλά για πολλές υποσχέσεις, πολλές ανακοινώσεις, πολλές προτάσεις, πολλά μέτρα που η κυβέρνηση λέει πως εφαρμόζει, «αλλά η πραγματικότητα μας δείχνει πως όταν οι πολιτικές λειτουργούν, οι αριθμοί της έμφυλης βίας δεν αυξάνουν με τον ρυθμό που συμβαίνει στη Νότια Αφρική».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr