Ξεκινούν σήμερα στη Αττάλεια της Τουρκίας οι εργασίες της συνόδου κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα, γνωστής ως COP31. Αναμένεται να συμμετάσχουν σχεδόν 200 χώρες, με την Αυστραλία να ηγείται των διαπραγματεύσεων και να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα νησιωτικά έθνη του Ειρηνικού που ήδη είναι αντιμέτωπα με την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Πριν από δέκα χρόνια, τέθηκε σε ισχύ η Συμφωνία του Παρισιού, δεσμεύοντας σχεδόν κάθε χώρα σε έναν κοινό στόχο: να συγκρατήσει την άνοδο της θερμοκρασίας στον πλανήτη πολύ κάτω από τους 2 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα και να καταβάλει προσπάθειες για τον περιορισμό της στον 1,5 βαθμό Κελσίου.
Οι αποχωρήσεις
Μία δεκαετία αργότερα, η Συμφωνία έχει συμβάλει στην προώθηση ισχυρότερων πολιτικών για το κλίμα και σε μια ταχεία επέκταση της «καθαρής» ενέργειας. Εντούτοις, οι εκπομπές παραμένουν κοντά σε ιστορικά υψηλά, οι θερμοκρασίες συνεχίζουν να ανεβαίνουν και οι χώρες απέχουν ακόμη πολύ από τις περικοπές που απαιτούνται για να διατηρηθεί το όριο του 1,5 βαθμού.
Η Συμφωνία του Παρισιού είναι μια νομικά δεσμευτική συνθήκη για το κλίμα που υιοθετήθηκε από 196 μέρη στη σύνοδο κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα στο Παρίσι, γνωστή και ως COP21, στις 12 Δεκεμβρίου 2015. Τέθηκε σε ισχύ στις 4 Νοεμβρίου 2016. Σήμερα, 194 μέρη (193 χώρες και η Ευρωπαϊκή Ενωση) συμμετέχουν στη Συμφωνία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η δεύτερη χώρα με τις περισσότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στον κόσμο μετά την Κίνα, έχουν προσχωρήσει και αποχωρήσει από τη Συμφωνία δύο φορές. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διέταξε και τις δύο αποχωρήσεις.
Η πρώτη τέθηκε σε ισχύ τον Νοέμβριο του 2020 και ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν προχώρησε σε επανένταξη τον Φεβρουάριο του 2021. Οι ΗΠΑ αποχώρησαν ξανά τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους, 12 μήνες αφότου ο Τραμπ διέταξε την αποχώρηση για δεύτερη φορά. Αντί να επιβάλει τις ίδιες περικοπές σε όλους, η Συμφωνία ζητά από κάθε κυβέρνηση να θέσει τους δικούς της στόχους, μέσω εθνικά καθορισμένων συνεισφορών ή NDCs, περιγράφοντας πώς θα μειώσει τις εκπομπές και θα προσαρμοστεί στην κλιματική αλλαγή.
Οι χώρες υποβάλλουν νέες, πιο φιλόδοξες NDC κάθε πέντε χρόνια και μια Παγκόσμια Απογραφή αξιολογεί τη συλλογική πρόοδο στον ίδιο κύκλο. Η Συμφωνία καλύπτει επίσης την υποβολή εκθέσεων, τη χρηματοδότηση για το κλίμα και την υποστήριξη των αναπτυσσόμενων χωρών. Ομως, η Συμφωνία δεν υποχρεώνει τις χώρες να επιτύχουν τους στόχους τους. Βασίζεται στη διαφάνεια και τη διεθνή πίεση για την αύξηση των φιλοδοξιών.
Εξάλλου, οι θερμοκρασίες συνεχίζουν να αυξάνονται από τότε που υιοθετήθηκε η Συμφωνία. Το 2024, ο πλανήτης ήταν θερμότερος περισσότερο από 1,5 βαθμούς σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα σε ένα πλήρες ημερολογιακό έτος για πρώτη φορά.
Τα τελευταία τρία χρόνια, από το 2023 έως το 2025, ήταν τα θερμότερα που έχουν καταγραφεί και η πρώτη τριετής περίοδος με μέσο όρο θέρμανσης άνω του 1,5 βαθμού Κελσίου. Ο μακροπρόθεσμος μέσος όρος ανόδου της θερμοκρασίας ανέρχεται τώρα σε περίπου 1,4 βαθμό και οι επιστήμονες αναμένουν ότι θα ξεπεράσει τον 1,5 βαθμό γύρω στο τέλος αυτής της δεκαετίας.
Οταν υπογράφηκε η Συμφωνία του Παρισιού, οι υπάρχουσες πολιτικές έθεταν τον κόσμο σε τροχιά ανόδου της θερμοκρασίας κατά περίπου 3,6 βαθμούς Κελσίου έως το 2100. Σύμφωνα με το Climate Action Tracker, η πρόβλεψη αυτή έχει έκτοτε μειωθεί σε περίπου 2,6 βαθμούς, κάτι που αποδίδεται στην υιοθέτηση πολιτικών για το κλίμα και στην επέκταση της «καθαρής» ενέργειας.
Ωστόσο, η πρόοδος έχει σταματήσει από το 2021 και οι τρέχουσες πολιτικές εξακολουθούν να υποδεικνύουν πολύ μεγαλύτερη άνοδο της θερμοκρασίας από ό,τι υποσχέθηκε η Συμφωνία. Το διοξείδιο του άνθρακα, η κύρια αιτία της αύξησης της θερμοκρασίας, προέρχεται κυρίως από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ η αποψίλωση των δασών στερεί τα δέντρα που κάποτε το απορροφούσαν.
Αργές μειώσεις
Η Κίνα, οι ΗΠΑ και η Ινδία παράγουν πλέον περισσότερο από το ήμισυ των ετήσιων εκπομπών του κόσμου. Η Κίνα από μόνη της εκπέμπει περισσότερο από ό,τι οι ΗΠΑ, η Ινδία, η Ρωσία και η Ιαπωνία μαζί, αν και οι ΗΠΑ έχουν απελευθερώσει ιστορικά τις περισσότερες εκπομπές άνθρακα. Τι κι εάν οι επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια είναι πλέον σχεδόν διπλάσιες από αυτές των ορυκτών καυσίμων; Οι μειώσεις εκπομπών ήταν πολύ αργές για να διατηρήσουν την επίτευξη του 1,5 βαθμού.
Η δε Κίνα παραμένει μακράν ο μεγαλύτερος ρυπαίνων και οι εκπομπές της συνεχίζουν να αυξάνονται παράλληλα με εκείνες της Ινδίας και της Ινδονησίας, καθώς ως αναπτυσσόμενες οικονομίες καίνε περισσότερο άνθρακα για να καλύψουν την αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr