Η κατάρρευση των μετοχών υψηλής τεχνολογίας μετά τη βαριά ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ την προηγούμενη εβδομάδα επαναφέρει στο προσκήνιο τους φόβους για σκάσιμο της φούσκας της Τεχνητής Νοημοσύνης και τον ελλοχεύοντα κίνδυνο ενός βαθύτερου οικονομικού σεισμού.
Οι μετοχές στη Wall Street βυθίστηκαν την περασμένη Πέμπτη καταγράφοντας τη μεγαλύτερή τους πτώση από την εποχή της πανδημίας, σε ένα κύμα μαζικών ρευστοποιήσεων το οποίο πυροδοτήθηκε από τον κλάδο της Τεχνητής Νοημοσύνης – και ευρύτερα της υψηλής τεχνολογίας.
Το ξεπούλημα, που την Παρασκευή επεκτάθηκε σε Ασία και Ευρώπη, είχε ως αποτέλεσμα την εξαΰλωση χρηματιστηριακής αξίας 3,2 τρισ. δολαρίων, ποσό μεγαλύτερο από το ετήσιο ΑΕΠ του Καναδά. Ο δείκτης των μετοχών υψηλής τεχνολογίας Nasdaq υποχώρησε πάνω από 5,5% ενώ οι επτά κορυφαίες εταιρείες υψηλής τεχνολογίας (Nvidia, Apple, Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta και Tesla) απώλεσαν χρηματιστηριακή αξία μεγαλύτερη του ενός τρισ. δολαρίων. Η Wall Street ανέκτησε ένα μέρος των τεράστιων απωλειών την Παρασκευή, καθώς ο Nasdaq έκλεισε με άνοδο 1,1%. Η ανάκαμψη αυτή δεν ήταν ωστόσο καθολική, καθώς ορισμένες εταιρείες του κλάδου των ημιαγωγών, συμπεριλαμβανομένης της Nvidia, συνέχισαν να δέχονται πιέσεις. Η Nvidia, η κυρίαρχη κατασκευάστρια τσιπ για την Τ.Ν., είδε την αξία της να καταρρέει κατά περισσότερα από 400 δισεκατομμύρια δολάρια.
Αφορμή για το κύμα ρευστοποιήσεων ήταν η σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ. Οι δυνάμεις της αγοράς εκτιμούν ότι ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυστηρότερο έλεγχο της Τεχνητής Νοημοσύνης και της κατασκευής κέντρων δεδομένων (data centers). Κάτι τέτοιο, υποστηρίζουν, θα επιβράδυνε την ανάπτυξη ενός από τους βασικούς πυλώνες της αμερικανικής και παγκόσμιας οικονομικής μεγέθυνσης και της κερδοφορίας των επιχειρήσεων στο χρηματιστήριο.
Η αμφισβήτηση της ισχύος των high tech δισεκατομμυριούχων και η κριτική απέναντι στη Wall Street και τους κολοσσούς της υψηλής τεχνολογίας αποτέλεσαν κεντρικά συνθήματα πολλών Δημοκρατικών υποψηφίων στις ενδιάμεσες εκλογές. Σε αρκετές πολιτείες, το ζήτημα της επιβολής μορατόριουμ στην κατασκευή κέντρων δεδομένων βρέθηκε ουσιαστικά στο επίκεντρο της εκλογικής αναμέτρησης, με την αντίθεση του τοπικού πληθυσμού να είναι συντριπτική.
Από την πλευρά τους, οι ολιγάρχες της υψηλής τεχνολογίας έδωσαν τα ρέστα τους, δαπανώντας ποσά-ρεκόρ για ενδιάμεσες εκλογές προκειμένου να ανατρέψουν της αποτύπωση αυτής της αντίθεσης στο εκλογικό αποτέλεσμα. Ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου, Ιλον Μασκ, επικεφαλής των SpaceX και Tesla, ξόδεψε σχεδόν μισό δισεκατομμύριο δολάρια για τη στήριξη των Ρεπουμπλικανών υποψηφίων. Στο Τέξας, την κορυφαία πολιτεία κατασκευής data centers όπου είχε μεταφέρει νωρίτερα την έδρα των εταιρειών του, ο Μασκ ξόδεψε περί τα 200 δισ. δολάρια. Πέτυχε τελικά μια τρύπα στο νερό, αφού οι Δημοκρατικοί κέρδισαν στο Τέξας τα πάντα – και τη θέση στη Γερουσία, και τη διακυβέρνηση της πολιτείας και την πλειοψηφία στο πολιτειακό Κοινονοβούλιο. Συνολικά ο Μασκ κατάφερε να εκλέξει μόλις 3 από τους 39 υποψηφίους που χρηματοδότησε σε ολόκληρες τις ΗΠΑ. Οι βουτιές που κατέγραψαν οι μετοχές των δύο παραπάνω εταιρειών του τις επόμενες δύο ημέρες ήταν φυσιολογικές και είχαν ως αποτέλεσμα απώλεια 113 δισ. δολαρίων για τον ίδιο.
Η βαθύτερη αιτία της βίαιης πτώσης της αγοράς δεν θα μπορούσε ωστόσο να εξαντλείται στη νίκη των Δημοκρατικών και στις προθέσεις τους για περισσότερη ρύθμιση στην Τεχνητή Νοημοσύνη και τα data centers. Η αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά δεν υπήρξε ποτέ τόσο συγκεντρωμένη. Είτε πρόκειται για την ομάδα των λεγόμενων παραπάνω «Υπέροχων Επτά» (Magnificent Seven), είτε για τις εταιρείες κλίμακας «hyperscale» που βρίσκονται στο επίκεντρο της επανάστασης της Τεχνητής Νοημοσύνης, είτε για τις δεκάδες εταιρείες που σχετίζονται με τον ευρύτερο τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης, το γεγονός είναι ότι τα κέρδη, οι αποδόσεις, η κεφαλαιοποίηση της αγοράς και οι επενδύσεις δεν επικεντρώθηκαν ποτέ άλλοτε και τόσο πολύ σε έναν περιορισμένο αριθμό εταιρειών, σε έναν κλάδο του οποίου τα επενδυτικά πλάνα και οι αποτιμήσεις βασίζονται -όπως λένε οι περισσότεροι αναλυτές- σε υπεραισιόδοξες προσδοκίες για μελλοντικά κέρδη.
Υπερσυγκέντρωση
Διόλου τυχαία η συμπεριφορά της αγοράς τις τελευταίες εβδομάδες έδειξε ότι ακόμη και αν ελάχιστοι τεχνολογικοί κολοσσοί αποτύχουν να ανταποκριθούν στις υψηλές προσδοκίες που έχουν ήδη ενσωματωθεί στις τρέχουσες τιμές, οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες θα επηρεαστούν καταγράφοντας απότομη πτώση.
Στη ρίζα αυτής της συγκέντρωσης βρίσκεται η μεγαλύτερη επενδυτική έκρηξη στην ιστορία. Τα αστρονομικά ποσά που διοχετεύονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη -τα οποία, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, αναμένεται να ξεπεράσουν τα 10 τρισεκατομμύρια δολάρια μεταξύ 2025 και 2032- έχουν ωθήσει τις τιμές των μετοχών σε επίπεδα-ρεκόρ ενισχύοντας την άποψη πολλών παρατηρητών για δημιουργία μιας τεράστιας φούσκας.
Τα επιτόκια
Ως απάντηση στο πληθωριστικό σοκ που προκλήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράν, η Fed και οι άλλες κεντρικές τράπεζες προχώρησαν σε αύξηση επιτοκίων. Ωστόσο, μια οικονομική επιβράδυνση λόγω της Τεχνητής Νοημοσύνης ενδέχεται να τις αναγκάσει να επανεξετάσουν τη στάση τους. Εάν οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία διατηρήσουν τις τιμές της ενέργειας σε υψηλά επίπεδα, ο κίνδυνος του στασιμοπληθωρισμού, μιας κατάστασης όπου η ασθενής ανάπτυξη συνοδεύεται από ραγδαία άνοδο των τιμών καταναλωτή, αυξάνεται και το έργο των κεντρικών τραπεζιτών γίνεται ακόμη πιο περίπλοκο και δύσκολο.
Η Κρίση των «dotcom» σε επανάληψη
Οι ομοιότητες με την άνοδο και την κατάρρευση της εποχής των «dotcom» είναι δύσκολο να αγνοηθούν. Το διαδίκτυο άλλαξε τον κόσμο και γέννησε πολλούς από τους σημερινούς τεχνολογικούς κολοσσούς αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων, αλλά αυτή η πορεία περιλάμβανε επίσης υπερβολικές δαπάνες, αλαζονεία και μια «παράλογη ευφορία», που οδήγησε στη θεαματική κατάρρευση της αγοράς στις αρχές της τρέχουσας χιλιετίας.
Τα ερωτήματα που διατυπώθηκαν πριν από ένα τέταρτο του αιώνα συνεχίζουν να πλανώνται και σήμερα πάνω από την αγορά: Μήπως η ξέφρενη πορεία των δαπανών για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) -και το διογκούμενο χρέος που δημιουργείται για τη χρηματοδότησή της- αποτελεί ακόμη μια -εντονότερη μάλιστα- περίπτωση λανθασμένης κατανομής κεφαλαίων; Μήπως η αστρονομική άνοδος των εταιρειών υψηλής τεχνολογίας αποσυνδέεται ολοένα και περισσότερο από την πραγματικότητα;
Ενας δείκτης για το αν μια αγορά είναι υπερτιμημένη -ο δείκτης τιμής προς κέρδη, προσαρμοσμένος στον οικονομικό κύκλο (CAPE)- χτύπησε πρόσφατα το υψηλότερο επίπεδό του από το 2000, υποδεικνύοντας την ασυνήθιστα υψηλή αποτίμηση της αμερικανικής χρηματιστηριακής αγοράς σε σχέση με τα κέρδη.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) αποτέλεσε σημαντικό μοχλό ανάπτυξης, με την άνθηση του τεχνολογικού κλάδου να συμβάλλει στον μετριασμό του πλήγματος που δέχθηκε η παγκόσμια οικονομία εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η προοπτική μιας παρατεταμένης περιόδου μαζικών ρευστοποιήσεων στον τεχνολογικό τομέα θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό πισωγύρισμα. Θα ήταν ένα ισχυρό πλήγμα για τις χώρες που έχουν εναποθέσει τις ελπίδες τους στην επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης – προσδοκώντας ότι θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας και θα ενισχύσει την παραγωγικότητα, βοηθώντας τες να ξεπεράσουν μια μακρά περίοδο σχετικής οικονομικής στασιμότητας.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr