Το 1634, ο Ουρμπέν Γκραντιέρ, γοητευτικός, μορφωμένος και ιδιαίτερα αλαζόνας καθολικός ιερέας της γαλλικής πόλης Λουντέν, έμελλε να γίνει το κεντρικό πρόσωπο μιας από τις πιο σκοτεινές υποθέσεις μαζικής υστερίας και πολιτικής σκευωρίας στη μέχρι τότε ευρωπαϊκή Ιστορία. Θα έλεγε κανείς πως πήγαινε γυρεύοντας: Παρά τον όρκο αγαμίας του, διατηρούσε ανοιχτά ερωτικές σχέσεις με διάφορες γυναίκες στην πόλη (άφησε έγκυο την κόρη του βασιλικού εισαγγελέα!), ενώ παράλληλα είχε εκφράσει δημόσια την αντίθεσή του στην κατεδάφιση των τειχών της πόλης, μια εντολή που ερχόταν κατευθείαν από το Παρίσι και τον καρδινάλιο Ρισελιέ.
Η σπίθα που κυριολεκτικά άναψε τη φωτιά, ήρθε από το τοπικό μοναστήρι των Ουρσουλινών καλογραιών: Η ιστορία λέει πως η ηγουμένη του μοναστηριού, Αδελφή Ιωάννα των Αγγέλων, έχοντας αναπτύξει μια νοσηρή, ερωτική εμμονή με τον Γκραντιέρ (τον οποίο δεν είχε συναντήσει ποτέ), ζήτησε από τον τελευταίο να γίνει ο πνευματικός καθοδηγητής τους και εκείνος την απέρριψε περιφρονητικά, μετατρέποντας την εμμονή της σε μίσος. Σύντομα, η Ιωάννα και οι υπόλοιπες καλόγριες άρχισαν να παρουσιάζουν παράξενα συμπτώματα: βίαιοι σπασμοί, αφροί από το στόμα, βλασφημίες – σαν να τις είχε κυριεύσει ο μαντέψτε ποιος.
Στη διάρκεια των δημόσιων εξορκισμών που ακολούθησαν (οι οποίοι μετατράπηκαν σε ένα μακάβριο λαϊκό θέαμα που προσέλκυε χιλιάδες!), οι καλόγριες κατονόμασαν τον Γκραντιέρ ως τον μάγο που τους έστειλε τους δαίμονες, δίνοντας ωραιότατη πάσα στους πολιτικούς του εχθρούς, που τον συνέλαβαν και τον βασάνισαν φριχτά. Ομως, δεν κατάφεραν να τον «σπάσουν»: Παρά την οδύνη του, ο Γκραντιέρ υποστήριξε μέχρι τέλους την αθωότητά του και έτσι τον καταδίκασαν και τον έκαψαν ζωντανό τον Αύγουστο του 1634 στην κεντρική πλατεία.
Αιώνες μετά, το έτος 1971, ο Κεν Ράσελ, φρέσκος από το τρομερό σουξέ του «Ερωτευμένες γυναίκες» του 1969, δέχεται την πρόταση της United Artists για μια ταινία «όπως ακριβώς τη θέλει» και εκείνος αποφασίζει να μεταφέρει το παραπάνω περιστατικό στη μεγάλη οθόνη, βασισμένος όμως σε δύο πηγές: το βιβλίο του Αλντους Χάξλεϊ «Οι Διάβολοι του Λουντέν», μια συγκλονιστική ανατομία εκείνων των γεγονότων, και το θεατρικό έργο «The Devils» του Τζον Γουάιτινγκ, απ’ όπου ο σκηνοθέτης κράτησε τους κοφτερούς, δηλητηριώδεις διαλόγους και το δραματουργικό κέντρο βάρους.
Ορκισμένος εχθρός των «σκονισμένων» δραμάτων εποχής, ο Ράσελ έφτιαξε μια φουτουριστική Λουντέν που θύμιζε Φριτς Λανγκ, μια απολυταρχική, όσο και αστραφτερή μητρόπολη, φτιαγμένη μοναδικά από τον Ντέρεκ Τζάρμαν (πολύ πριν ο τελευταίος ξεκινήσει τη δική του, ξεχωριστή κινηματογραφική καριέρα), που προσέδωσε μια glam rock αυθάδεια στο όλο, ήδη εκρηκτικό κοκτέιλ. Στο μεταξύ, η τρομοκρατημένη United Artists έχει ήδη «πουλήσει» το project στη Warner Bros, η οποία βλέπει το τελικό μοντάζ και παθαίνει εγκεφαλικό. Η ταινία πετσοκόβεται στο μοντάζ (οι Βρετανοί λογοκριτές αφαίρεσαν 17 λεπτά!), το Βατικανό την αφορίζει, η Φινλανδία και η Ιρλανδία την απαγορεύουν και η αλογόκριτη εκδοχή του φιλμ μένει σφραγισμένη στα μπουντρούμια της Warner… μέχρι σήμερα.
Αφού λοιπόν ευχαριστήσουμε τον Βρετανό κριτικό Μαρκ Κερμόντ, που εδώ και δεκαετίες ενορχήστρωνε μια εκστρατεία αποκατάστασης της ταινίας, ας απολαύσουμε αυτή την ανίερη συμμαχία των Χάξλεϊ, Ράσελ και Τζάρμαν όπως της αρμόζει. Γιατί πρόκειται για ένα πραγματικά βλάσφημο αριστούργημα, βλάσφημο όχι ενάντια στον Θεό, αλλά ενάντια στην υποκρισία των επίγειων εκπροσώπων του, μια παροξυσμική επίθεση σε μπαρόκ παρτιτούρα, με έναν Ολιβερ Ριντ να κουβαλά στις πλάτες του όλο το τραγικό μεγαλείο ενός ανθρώπου που συνθλίβεται από τα γρανάζια της εξουσίας, μια Βανέσα Ρεντγκρέιβ να δίνει την καλύτερη ερμηνεία της καριέρας της ως Αδελφή Ιωάννα, γυναίκα-σύμβολο της σεξουαλικής καταπίεσης που γεννά η θεοκρατία, και μια σκηνοθετική γραμμή απόλυτα ταγμένη στον στόχο της, που είναι η πλήρης αποδόμηση των βασικών πυλώνων εξουσίας από τότε μέχρι σήμερα: του σκήπτρου και του ράσου.
Ενα καθηλωτικό μονοπλάνο δίνει το εναρκτήριο λάκτισμα στην ταινία «Πατέρας», σε σκηνοθεσία Τερέζα Νβοτόβα: Ο Μιχάλ ξυπνάει το πρωί, τίγκα στο άγχος, φιλάει τη γυναίκα του, παίρνει τη δίχρονη κόρη του, μπαίνει στο αυτοκίνητο, οδηγεί μέσα στη ζέστη, φτάνει στη δουλειά του, μιλάει με τους συναδέλφους του, κοιτάζει αφηρημένα από το παράθυρο, μέχρι που χτυπάει το κινητό του και ακούει τη γυναίκα του να τον ρωτάει πού είναι το παιδί. Δεν το άφησε ποτέ στον παιδικό σταθμό. Η μικρή Ντομίνικα έχει μείνει κλειδωμένη στο πίσω κάθισμα για επτά ώρες – και ο καύσωνας θα αποβεί αμείλικτος. «Μα πώς μπόρεσε;», η αντανακλαστική κραυγή της κερκίδας κάθε φορά που «σκάει» μια τέτοια είδηση – και στην Ελλάδα της κρίσης έχουμε ζήσει ουκ ολίγες τέτοιες ανείπωτες τραγωδίες. Η ταινία αυτή, λοιπόν, καταπιάνεται σοβαρά με αυτό το υπαρξιακό βραχυκύκλωμα του σύγχρονου ανθρώπου που λυγίζει κάτω από το βάρος της επιβίωσης, μόνο που, μετά το σοκ της αποκάλυψης, η δυναμική αναπόφευκτα αλλάζει. Ομως, τι σκηνοθέτρια! Ακόμα και εκεί που το σενάριο κάνει πίσω, η Νβοτόβα αρνείται το φτηνό μελόδραμα ή τον διδακτισμό. Παραδίδει ένα σινεμά που σε καθηλώνει, κοιτάζοντας κατάματα την ανδρική ευαλωτότητα.
«Θάλασσα από γυαλί» του Αλέξη Αλεξίου
Στη «Θάλασσα από γυαλί» του Αλέξη Αλεξίου, η Βαγγελιώ, μια 65χρονη γυναίκα, αφήνει την Αθήνα μετά τον θάνατο του συζύγου της και γνωρίζει τη Βίκυ σε ένα έρημο τουριστικό θέρετρο κάπου στην Εύβοια. Η Βίκυ «δουλεύει» την επιχείρηση μαζί με τον αλκοολικό και κακοποιητικό πατέρα της – αλλά και η Βαγγελιώ ξέρει από κακοποίηση. Ο τόπος μοιάζει να μην αφήνει καμία διαφυγή γι’ αυτές τις γυναίκες – κινηματογραφείται όμως με χάρη και μεγάλη έμπνευση (φωτογράφος ο Σίμος Σαρκετζής), και είναι η αισθητική απόλαυση αυτή που επικρατεί βλέποντας τη νέα αυτή δουλειά ενός σκηνοθέτη που διαθέτει ένα από τα πιο ξεχωριστά βλέμματα στην κινηματογραφία μας. Γιατί σεναριακά φοβάμαι πως υπάρχει πρόβλημα, έτσι όπως κυριαρχεί η σχηματικότητα, αλλά και οι έκδηλες σινεφιλικές αναφορές που σου «σφυρίζουν» την όλη κατάληξη από νωρίς. Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, Χριστιάνα Ματέλσκα Τόκα, Μιχάλης Ιατρόπουλος και Νίκος Γεωργάκης, όλοι τους εξαιρετικοί.
Τέλος, στο «Κράκεν – Το τέρας των βυθών», μια θαλάσσια βιολόγος και το κρου της έρχονται αντιμέτωποι με ένα γιγάντιο θαλάσσιο τέρας σε μια απόπειρα εκμοντερνισμού των παλιών b-movies της δεκαετίας του ’50, με ευρωπαϊκό όμως αέρα. Συμπαθέστατο γι’ αυτό που είναι, οφείλω να πω.
Βγαίνουν επίσης και τα «Κάλαντα του Σκρουτζ» που σηματοδοτούν το μεγάλο come-back του Τζόνι Ντεπ στα κινηματογραφικά πράγματα – η δημοσιογραφική προβολή της ταινίας όμως έγινε όσο ήμασταν στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, οπότε να μας συμπαθάτε.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr