Υπάρχει ένα παραμύθι που στην Ελλάδα έχει αποκτήσει σχεδόν θρησκευτικό χαρακτήρα: μείωσε τους φόρους στους πλούσιους και περίμενε τις επενδύσεις να πέσουν από τον ουρανό. Το κεφάλαιο, μας λένε, είναι ευαίσθητο. Αν το φορολογήσεις, θα θυμώσει, θα μεταναστεύσει, θα κλειδώσει τις επενδύσεις του. Αντίθετα, αν του αφήσεις περισσότερα κέρδη, θα τα ρίξει στην παραγωγή.
Πού είναι, λοιπόν, η παραγωγική έκρηξη που μας υποσχέθηκαν; Γιατί άλλο να αυξάνεται ο πλούτος των ήδη πλούσιων και άλλο να αυξάνεται η παραγωγικότητα της οικονομίας. Στην Ελλάδα έχουν καταφέρει η εργασία να είναι φορολογικά «ακίνητη» και ο πλούτος φορολογικά ευέλικτος. Ο μισθωτός παίρνει τον μισθό του και πληρώνει. Δεν μπορεί να μεταφέρει τον μισθό του σε φορολογικό παράδεισο, ούτε να τον βαφτίσει μέρισμα. Ο κάτοχος κεφαλαίου, αντίθετα, διαθέτει περισσότερες επιλογές.
Ας πάρουμε δύο πολίτες με εισόδημα 100.000 €. Ο ένας το αποκτά από την εργασία του. Ο άλλος από μερίσματα. Ο πρώτος υπάγεται στην προοδευτική φορολογική κλίμακα. Ο δεύτερος αντιμετωπίζει αυτοτελή φορολόγηση μερισμάτων, σήμερα στο 5%. Δεν είναι ακριβώς το ίδιο φορολογικό μονοπάτι.
Και μετά απορούμε γιατί η φορολογική συζήτηση στην Ελλάδα καταλήγει πάντα στους μισθωτούς, στους συνταξιούχους και στους μικρομεσαίους. Είναι οι μόνοι που δεν μπορούν να κάνουν φορολογικά κόλπα με το Excel. Το ζήτημα, βεβαίως, δεν είναι μόνο ο φόρος στα μερίσματα. Είναι η συνολική αρχιτεκτονική, εισόδημα, μερίσματα, τόκοι, υπεραξίες, ακίνητη περιουσία, κληρονομιές, εταιρικές δομές, φοροαπαλλαγές και δυνατότητες φοροαποφυγής.
Γιατί μπορεί ένας εργαζόμενος να βρίσκεται στην κορυφή της φορολογικής κλίμακας, ενώ ένας άνθρωπος με τεράστια καθαρή περιουσία να φορολογείται κυρίως από το εισόδημα που επιλέγει να εμφανίσει. Mας παρουσιάζουν τη φορολογική ελάφρυνση του μεγάλου πλούτου ως επενδυτική πολιτική. Μα η φορολογική ελάφρυνση δεν είναι επένδυση. Είναι απλώς περισσότερο διαθέσιμο εισόδημα για εκείνον που ήδη διαθέτει κεφάλαιο.
Για να γίνει επένδυση χρειάζονται ζήτηση, τεχνολογία, υποδομές, ανθρώπινο κεφάλαιο, χρηματοδότηση, σταθερό θεσμικό περιβάλλον και ανταγωνισμός. Το να αφήσεις περισσότερα χρήματα στον πλούσιο δεν δημιουργεί αυτομάτως εργοστάσιο. Μπορεί να δημιουργήσει παραγωγική επένδυση. Μπορεί όμως να γίνει ακίνητο, χαρτοφυλάκιο, εξαγορά ή απλώς ακόμα μεγαλύτερη συσσώρευση πλούτου. Το κεφάλαιο δεν έχει πατριωτικό καθήκον να επενδύσει, αναζητά απόδοση.
Γι’ αυτό και η φορολόγηση της μεγάλης περιουσίας είναι δύσκολη, αλλά όχι αδιανόητη. Η Νορβηγία εξακολουθεί να εφαρμόζει φόρο καθαρής περιουσίας, ενώ η Ισπανία έχει θεσπίσει φόρο αλληλεγγύης για πολύ μεγάλες περιουσίες.
Γιατί στην Ελλάδα θεωρείται αυτονόητο ότι πρέπει να προστατεύσουμε τον μεγάλο πλούτο για να επενδύσει, αλλά εξίσου αυτονόητο ότι ο εργαζόμενος μπορεί να σηκώσει λίγο ακόμη φορολογικό βάρος; Χρειαζόμαστε προοδευτική φορολογία εισοδήματος, αποτελεσματική φορολόγηση του κεφαλαίου, κλείσιμο των παραθύρων φοροαποφυγής και, όπου είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτό, φορολόγηση της μεγάλης καθαρής περιουσίας. Οχι για να «τιμωρηθεί ο πλούτος». Αλλά για να σταματήσει να τιμωρείται μονίμως εκείνος που ζει από τη δουλειά του.
Γιατί η πιο ακριβή ελληνική επενδυτική υπόσχεση είναι αυτή που ακούμε εδώ και χρόνια: «Αφήστε τους πλούσιους να πληρώνουν λιγότερα και θα επενδύσουν». Μέχρι τώρα, πάντως, η επένδυση που αποδίδει σταθερά είναι η ίδια η περιουσία. Και ο λογαριασμός;
Στο όνομα του μισθωτού και του συνταξιούχου.
*Πολιτική και οικονομική αναλύτρια
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr