Η μεγάλη είδηση δεν ήρθε ούτε από το Αμπου Ντάμπι ούτε από τη Μόσχα, όπου ταξίδεψαν το πρωί της περασμένης Πέμπτης οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Στίβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, για να συζητήσουν με τον Βλαντίμιρ Πούτιν τα επόμενα βήματα στις διαπραγματεύσεις για το Ουκρανικό και κυρίως αν και ποιον ρόλο θα έχουν οι Ευρωπαίοι, από τη στιγμή μάλιστα που ο ίδιος ο Ρώσος πρόεδρος έβαλε στο τραπέζι ζήτημα για μια συνολικά «νέα αρχιτεκτονική της Ευρώπης».
Τα νέα ήρθαν από το Δουβλίνο όπου συνεδρίαζαν εκπρόσωποι των 47 χωρών της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, μιας ουσιαστικά άτυπης ομάδας δίχως θεσμικό χαρακτήρα, από χώρες που «μοιράζονται κοινές αξίες». Ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς με το πιο φυσιολογικό ύφος του κόσμου δήλωσε ότι «ένας καγκελάριος φυσικά και θα πρέπει να δει τον πρόεδρο της Ρωσίας». Μάλιστα του απεύθυνε σχεδόν και μια έμμεση πρόσκληση, λέγοντας ότι αν ο Πούτιν έρθει στην επόμενη σύνοδο του G20 θα μπορούσαν να συναντηθούν εκεί.
Η φωτογραφία μπορεί να είναι αρχείου, αλλά το μειδίαμα του Πούτιν ταιριάζει με την ανακυβίστηση του Μερτς | shutterstock
Για όσους έχουν στοιχειώδη μνήμη η δήλωση αυτή αποτελεί μια στροφή 180 μοιρών ή απλώς ομολογία αποτυχίας της μέχρι τώρα πολιτικής του επικεφαλής της κυβέρνησης του Βερολίνου που μέχρι τώρα αρνιόταν πεισματικά ακόμα και να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με τη Μόσχα. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος στο Βερολίνο προκάλεσε μειδιάματα όταν προσπάθησε να πείσει τους δημοσιογράφους ότι «η Γερμανία ήταν πάντα πρόθυμη για διάλογο, απλώς τώρα υπάρχουν οι συνθήκες που δεν υπήρχαν παλιότερα».
Τι έλεγε ο Μερτς
Μόλις πριν από μερικούς μήνες σε σχετική ερώτηση βουλευτών στην Μπούντεσταγκ ο Μερτς δήλωνε ότι δεν έβλεπε κανένα λόγο για ανάληψη κάποιας πρωτοβουλίας για επαφή με τη Μόσχα, απορρίπτοντας τον διάλογο. Νωρίτερα τον Σεπτέμβριο του 2025 ο Γερμανός Χριστιανοδημοκράτης περιέγραψε τον Ρώσο πρόεδρο ως «ίσως τον πιο σοβαρό εγκληματία πολέμου της εποχής μας» και υποστήριζε ότι ο κατευνασμός αποτελεί την πιο ακατάλληλη μέθοδο αντιμετώπισής του, αρνούμενος κάθε διάλογο. Κατά καιρούς μάλιστα είχε απαξιώσει σχετικές ιδέες που είχαν ακουστεί από το Παρίσι και τη Ρώμη. Ηδη από το καλοκαίρι του 2025 ο Μερτς απέκλειε ακόμα και την τηλεφωνική επικοινωνία, ειρωνευόμενος μάλιστα τον προκάτοχό του, Ολαφ Σολτς, που είχε επιτύχει κάτι τέτοιο.
Μια αδιέξοδη πολιτική
Ποιες είναι λοιπόν οι συνθήκες που άλλαξαν; Αυτή η απότομη αλλαγή στάσης έχει προφανώς να κάνει με το τελεσίγραφο από την αμερικανική πλευρά ότι, αν οι Ευρωπαίοι θέλουν να έχουν κάποιο λόγο στην επόμενη μέρα των συνομιλιών, δεν μπορεί να συνεχίζουν να αρνούνται οποιαδήποτε μορφή επαφής με τη Μόσχα και να θυμίζουν παρεξηγημένα παιδαρέλια που έχουν πεισμώσει και δεν μιλάνε.
Κυρίως όμως η κωλοτούμπα έχει να κάνει με τα ρήγματα μέσα στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η προσπάθεια του Μερτς να εκβιάσει την οικονομική και στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο, απειλώντας να τινάξει στον αέρα τη συζήτηση για τον προϋπολογισμό επταετίας της Ε.Ε., θα περάσει ίσως στην Ιστορία ως μια από τις μεγαλύτερες διπλωματικές γκάφες, αλλά και ως υπόδειγμα γερμανικής αλαζονείας και πολιτική μυωπίας. Ο Μερτς κατάφερε να στρέψει εναντίον του ανοιχτά τέσσερις χώρες, που σχολίασαν ότι αυτό είναι ανοιχτός εκβιασμός: Βουλγαρία, Σλοβακία, Ουγγαρία και Τσεχία, ενώ και μια σειρά άλλοι ηγέτες μπορεί να μην εξέφρασαν δημόσια τη δυσφορία τους, αλλά βρήκαν τη γερμανική «πρωτοβουλία» απαράδεκτη.
Με άλλα λόγια ο καγκελάριος όχι μόνο δεν κατάφερε να διασφαλίσει τα 70 δισεκατομμύρια που λείπουν στην Ουκρανία για να μην κηρύξει πτώχευση, αλλά τοποθέτησε ακόμα έναν εκρηκτικό μηχανισμό στα θεμέλια της ευρωπαϊκής συνοχής. Βεβαίως η θέση του είναι πλέον εξαιρετικά δύσκολη, αφού κατανοεί ότι μπορεί το πνεύμα να είναι πρόθυμο να συνεχίσει να στέλνει δισεκατομμύρια στο Κίεβο, όμως το ταμείο ασθενεί. Την περασμένη Τετάρτη το Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων, οι αποκαλούμενοι «5 Σοφοί» της γερμανικής οικονομίας, προειδοποίησε ήδη για μια άλλη τεράστια τρύπα που ανοίγει σταδιακά λόγω της «οικονομίας του πολέμου» και των μυθικών ποσών που η κυβέρνηση έχει προϋπολογίσει να δαπανήσει για την άμυνα, συνολικά 780 δισεκατομμύρια τα επόμενο πέντε χρόνια. Ηδη για το 2027 υπολογίζονται 140 δισεκατομμύρια. Τα ποσά αυτά, επισημαίνουν οι «5 Σοφοί», προέρχονται από πιστώσεις και κατά παρέκκλιση από το συνταγματικά κατοχυρωμένο φρένο χρέους. Αν αυτή η τακτική συνεχιστεί, τότε το 2040 το δημόσιο χρέος της Γερμανίας θα αγγίξει το 100% του ΑΕΠ από το 63% που είναι σήμερα.
Ο χάρτης της Ουκρανίας
Μέσα σε αυτό το τοπίο καθίσταται όλο και πιο αφόρητο το βάρος της «αμέριστης και ακλόνητης στήριξης» της Ουκρανίας την οποία διατυμπανίζει σε κάθε ευκαιρία ο καγκελάριος που κάποτε είχε υιοθετήσει τυφλά το «σχέδιο νίκης» του Ζελένσκι. Τα χρήματα λείπουν, η κοινωνία καλείται διαρκώς σε θυσίες, τώρα μάλιστα και με τη φρέσκια υπογραφή των «5 Σοφών», και γίνεται όλο και πιο ξεκάθαρο ότι θα πρέπει ο πόλεμος να λάβει τέλος. Εστω και αν χρειαστεί να αλλάξει κάπως η εικόνα της Ουκρανίας στον χάρτη, όπως με αφοπλιστική ειλικρίνεια λέει ο Τραμπ.
Το Βερολίνο επιδιώκει την ύστατη στιγμή να σώσει τα προσχήματα και να δώσει μια εικόνα συμμετοχής στις αποφάσεις της επόμενης ημέρας. Η εικόνα του Αμπου Ντάμπι με τους Ευρωπαίους να παραμένουν μόνοι ως φτωχοί συγγενείς στο… διπλανό δωμάτιο ήταν μάλλον προσβλητική και δεν μπορεί να επαναληφθεί. Αυτό που ισχύει για τον Μερτς ισχύει φυσικά και για την Ευρωπαϊκή Ενωση, που θα επιδιώξει τώρα να εξασφαλίσει κάποια θέση στο τραπέζι.
Μια θέση στο τραπέζι
Εδώ ξεκινούν άλλα ζητήματα, αφού οι θέσεις δεν είναι πολλές και οι υποψήφιοι περισσότεροι. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα ήθελε, αλλά ήδη πολλοί τονίζουν ότι θεσμικά δεν είναι δική της υπόθεση αυτή η εκπροσώπηση. Και γενικά δεν έχει και τα καλύτερα πιστοποιητικά από προηγούμενες «εκπροσωπήσεις». Η Εσθονή Κάγια Κάλας, εκπρόσωπος για θέματα εξωτερικής πολιτικής με τη φήμη της «ρωσοφάγου», κρίνεται επίσης ακατάλληλη από πολλούς. Λογικά θα πρέπει ο κλήρος να πέσει στον πρόεδρο του Συμβουλίου, τον Πορτογάλο Αντόνιο Κόστα, κάτι που δεν φαίνεται να ενθουσιάζει πάντως και πολύ το Βερολίνο. Αυτή που δήλωσε πρώτη ότι δεν θα είχε πρόβλημα με κάτι τέτοιο ήταν η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, αλλά και εκπρόσωποι μικρότερων χωρών.
Οσο για τον Γάλλο πρόεδρο Μακρόν αυτός επιμένει να θυμίζει τον «ηγετικό» του ρόλο μέσα στην Ε.Ε. διακινώντας ένα κοινό ανακοινωθέν στο Δουβλίνο, που φέρονταν έτοιμες να υπογράψουν τουλάχιστον 40 χώρες της ΕΠΚ. Σε αυτό τονιζόταν με βαρύγδουπο ύφος το αυτονόητο και ελαχίστως πρωτότυπο πως «τα υπογράφοντα κράτη υπενθυμίζουν ότι η πορεία προς την ειρήνη στην Ουκρανία θα πρέπει να αποφασιστεί από κοινού με την Ουκρανία και ότι οποιοδήποτε ζήτημα που αφορά την ευρωπαϊκή ασφάλεια μπορεί να επιλυθεί μόνο σε συμφωνία με τους Ευρωπαίους». Αλλά από μια πρωτοβουλία όπως η ΕΠΚ που προέκυψε ως γαλλική ιδέα για έναν «όμιλο φιλολογικών αναστοχασμών» και παρηγοριάς για όσες χώρες περιμένουν μάταια να ενταχθούν στην Ε.Ε., χωρίς καμιά οντότητα σε επίπεδο διεθνούς δικαίου, δεν μπορεί να περιμένει κανείς κάτι παραπάνω από κοινοτοπίες. Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί ο Στιβ Γουίτκοφ προτιμά να συνομιλεί με τον «έναν» Πούτιν, παρά με μια ομάδα «αντιφρονούντων» μεταξύ τους Ευρωπαίων που προτάσσει ο καθένας «τι δεν θέλει», αλλά αδυνατούν να συμφωνήσουν όλοι μαζί στο τι ακριβώς θέλουν.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr