Δεν είναι μόνο η αντιπολίτευση που καταγγέλλει την επιλογή της Νέας Δημοκρατίας να μην ψηφίσει την Έλενα Ακρίτα για τη θέση της Ε΄ αντιπροέδρου της Βουλής. Το μεγαλύτερο πολιτικό πρόβλημα για την κυβέρνηση βρίσκεται αλλού: στις ίδιες τις θέσεις που έχει διατυπώσει ένας από τους πλέον προβεβλημένους συνταγματολόγους της, ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης.
Ο κ. Γεραπετρίτης δεν είναι κάποιος τυχαίος σχολιαστής της συνταγματικής τάξης. Είναι καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, υπουργός της κυβέρνησης Μητσοτάκη και στενός συνεργάτης του πρωθυπουργού. Και ακριβώς γι’ αυτό η αναφορά του στο ζήτημα αποκτά ιδιαίτερο βάρος.
Στο βιβλίο του για την ερμηνεία του Συντάγματος, αναφερόμενος στην κατανομή των θέσεων του Προεδρείου της Βουλής, εξηγεί ότι η σχετική κοινοβουλευτική πρακτική συνδέεται άμεσα με τον σεβασμό των δικαιωμάτων της μειοψηφίας. Στη σελίδα 1113 επισημαίνει ότι οι σχετικές διατάξεις αποτελούν έκφραση της υποχρέωσης για ελεύθερη και δημοκρατική λειτουργία της Βουλής, ενώ ειδικότερα συνιστούν έκφραση του σεβασμού προς τα δικαιώματα της μειοψηφίας.
Με απλά λόγια, η θεσμική παράδοση δεν δημιουργήθηκε για να κάνει τα κόμματα δημόσιες σχέσεις μεταξύ τους. Υπάρχει για να μην μπορεί η εκάστοτε κοινοβουλευτική πλειοψηφία να χρησιμοποιεί τη δύναμή της κατά το δοκούν και να μετατρέπει τους θεσμούς σε προέκταση της κομματικής της πλειοψηφίας.
Το συγκεκριμένο απόσπασμα ανέδειξε στη Βουλή ο βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ και συνταγματολόγος Παναγιώτης Δουδωνής, ενώ στη συνέχεια το επικαλέστηκε και ο Νίκος Ανδρουλάκης, εξαπολύοντας επίθεση στην κυβέρνηση.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έθεσε ένα εξαιρετικά απλό ερώτημα: αν η σημερινή κυβερνητική πρακτική βρίσκεται σε πλήρη συμφωνία με τη συνταγματική ερμηνεία που έχει δώσει ο ίδιος ο Γιώργος Γεραπετρίτης. Και πράγματι, εδώ βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης. Δεν πρόκειται για μια ακόμη κομματική κόντρα. Πρόκειται για μια αντίφαση που η κυβέρνηση δύσκολα μπορεί να κρύψει πίσω από επικοινωνιακές κορώνες.
Η ΝΔ επιχειρεί να παρουσιάσει ως πολιτική σύμπλευση την επιλογή της αντιπολίτευσης να στηρίζει υποψηφίους για θεσμικές θέσεις. Όμως αυτό το επιχείρημα καταρρέει όταν θυμηθεί κανείς τη δική της κοινοβουλευτική συμπεριφορά.
Όπως υπενθύμισε ο κ. Ανδρουλάκης, η Νέα Δημοκρατία είχε ψηφίσει το 2015 τη Ζωή Κωνσταντοπούλου για Πρόεδρο της Βουλής. Αυτό σήμαινε άραγε ότι συμφωνούσε με την πολιτική της και με τον ΣΥΡΙΖΑ; Είχε επίσης στηρίξει τον Βασίλη Βιλιάρδο, εκπρόσωπο της Ελληνικής Λύσης, για τη θέση του αντιπροέδρου της Βουλής. Μήπως τότε η ΝΔ υιοθετούσε τις θέσεις της Ελληνικής Λύσης;
Προφανώς όχι. Τότε η θεσμική ψήφος ήταν θεσμική ψήφος. Σήμερα, όμως, όταν πρόκειται για υποψήφιο που προτείνει η αντιπολίτευση, ξαφνικά βαφτίζεται πολιτική ταύτιση.
Το ακόμη πιο σοβαρό ζήτημα αφορά τη Διάσκεψη των Προέδρων. Η μη εκλογή αντιπροέδρου δεν είναι απλώς μια συμβολική ή εθιμοτυπική εξέλιξη. Σύμφωνα με την επιχειρηματολογία του κ. Ανδρουλάκη, η θέση που θα παραμείνει κενή επηρεάζει τους υφιστάμενους συσχετισμούς στη Διάσκεψη, ενισχύοντας περαιτέρω τη θέση της κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Και εδώ αρχίζουν τα πραγματικά δύσκολα ερωτήματα για το Μέγαρο Μαξίμου. Γιατί όταν η κυβέρνηση χρησιμοποιεί την κοινοβουλευτική της πλειοψηφία με τρόπο που οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη συγκέντρωση επιρροής στους θεσμούς, δεν αρκεί να επικαλείται απλώς την αριθμητική της δύναμη. Το Σύνταγμα δεν είναι κατάλογος δικαιωμάτων της πλειοψηφίας. Είναι, μεταξύ άλλων, και μηχανισμός προστασίας της μειοψηφίας.
Ιδιαίτερα όταν στη Διάσκεψη των Προέδρων λαμβάνονται αποφάσεις με σημασία για τη λειτουργία κρίσιμων θεσμών και τις ανεξάρτητες αρχές, η αλλαγή των συσχετισμών κάθε άλλο παρά αδιάφορη είναι.
Το πολιτικό οξύμωρο, λοιπόν, είναι ότι η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη όχι μόνο με την κριτική της αντιπολίτευσης, αλλά και με μια παλαιότερη επιστημονική τοποθέτηση του δικού της υπουργού Εξωτερικών.
Και κάπου εδώ το ερώτημα γίνεται αμείλικτο: όταν η ΝΔ υπερψήφιζε αντιπροέδρους που προέρχονταν από την αντιπολίτευση, σεβόταν την κοινοβουλευτική παράδοση. Όταν αρνείται σήμερα να πράξει το ίδιο, τι ακριβώς άλλαξε; Το Σύνταγμα ή η αντίληψη της κυβέρνησης για το τι σημαίνει σεβασμός στη μειοψηφία;
Γιατί τελικά μπορεί η κυβέρνηση να διαθέτει την πλειοψηφία των εδρών. Δεν διαθέτει, όμως, και το δικαίωμα να βαφτίζει κάθε κοινοβουλευτική πρακτική «πολιτικό παιχνίδι» όταν δεν τη συμφέρει και «θεσμική κανονικότητα» όταν τη συμφέρει.
Και αυτό είναι ίσως το πιο άβολο σημείο της υπόθεσης: η Νέα Δημοκρατία καλείται να απαντήσει όχι μόνο στην αντιπολίτευση, αλλά και στον ίδιο τον Γιώργο Γεραπετρίτη.
Διαβάστε περισσότερα