Tο Balletto di Milano, ένας από τους σημαντικότερους χορευτικούς οργανισμούς της Ιταλίας, παρουσιάζει απόψε τη θρυλική «Carmen» στο Βεάκειο Δημοτικό Θέατρο του Πειραιά.
Πάνω στη διαχρονική μουσική του Ζορζ Μπιζέ, η παράσταση προσεγγίζει εκ νέου το αριστούργημα του Προσπέρ Μεριμέ, φωτίζοντας τα διαχρονικά ζητήματα της ελευθερίας, του πάθους και της εμμονής. Με αφορμή την παράσταση ο καλλιτεχνικός διευθυντής του θιάσου Κάρλο Πέστα (Carlo Pesta) μιλάει για τη διαχρονικότητα του μύθου της «Κάρμεν», τη γλώσσα του σύγχρονου μπαλέτου και τη δύναμη της ζωντανής σκηνικής εμπειρίας.
-Η μουσική του Μπιζέ είναι τόσο εμβληματική, ώστε το κοινό έρχεται στο θέατρο με πολύ συγκεκριμένες προσδοκίες. Πώς καταφέρνετε να το εκπλήξετε παραμένοντας ταυτόχρονα πιστός σε ένα τόσο γνωστό μουσικό έργο;
Οταν εργάζεσαι πάνω σε ένα αριστούργημα όπως η «Κάρμεν», δεν πιστεύω ότι ο στόχος πρέπει να είναι να εκπλήξεις το κοινό με κάθε κόστος. Η μουσική του Μπιζέ διαθέτει ήδη μια εξαιρετική δραματική δύναμη κι έναν συναισθηματικό πλούτο που γοητεύει το κοινό εδώ και γενιές. Η πραγματική πρόκληση είναι να προσφέρεις μια ερμηνεία που να μπορεί να συγκινήσει το σημερινό κοινό, χωρίς να προδώσει το πνεύμα του πρωτοτύπου, επιτρέποντάς του να ανακαλύψει ξανά γνώριμες στιγμές μέσα από μια νέα οπτική.
Στη δική μας παραγωγή αυτό επιτυγχάνεται μέσω της χορογραφίας της Agnese Omodei Salé, η οποία παραμένει πιστή στο λιμπρέτο, ενώ συνομιλεί με τη μουσική μέσα από μια σύγχρονη χορογραφική γλώσσα. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η παρουσία επί σκηνής της Μοίρας, η οποία, μέσα από μια συναρπαστική αντιπαράθεση με την Κάρμεν, αποκαλύπτει το πεπρωμένο της μέσω του συμβολισμού των χαρτιών: αγάπη, προδοσία και θάνατος. Αυτό το στοιχείο προσθέτει μια επιπλέον θεατρική διάσταση και δημιουργεί έναν ισχυρό διάλογο ανάμεσα στο πεπρωμένο και την ελεύθερη βούληση, καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης.
-Κάθε γενιά μοιάζει να επανερμηνεύει την «Κάρμεν». Τι λέει η δική σας παραγωγή για τον κόσμο στον οποίο ζούμε σήμερα, πέρα από την εποχή στην οποία γράφτηκε η ιστορία;
Κάθε μεγάλο κλασικό έργο επιβιώνει επειδή κάθε γενιά ανακαλύπτει μέσα του νέα ερωτήματα. Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο η «Κάρμεν» εξακολουθεί να συγκινεί τόσο έντονα θεατές διαφορετικών πολιτισμών και εποχών. Η δική μας «Κάρμεν» δεν επιδιώκει να εκσυγχρονίσει τεχνητά την ιστορία. Αντίθετα, αναδεικνύει θέματα που αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα σήμερα: το δικαίωμα στην ελευθερία, τον σεβασμό προς τον άλλον και τη λεπτή γραμμή που χωρίζει την αγάπη από την κτητικότητα.
Αυτά τα θέματα υπήρχαν πάντοτε στο πρωτότυπο έργο, όμως το σύγχρονο κοινό τα βιώνει με διαφορετική συνείδηση. Σε έναν κόσμο όπου οι συζητήσεις γύρω από την προσωπική αυτονομία και τις ανθρώπινες σχέσεις είναι πιο επίκαιρες από ποτέ, η ιστορία της Κάρμεν μάς καλεί να προβληματιστούμε, παραμένοντας ταυτόχρονα βαθιά συγκινητική και ουσιαστικά ανθρώπινη.
-Η Κάρμεν έχει παρουσιαστεί συχνά είτε ως μοιραία γυναίκα είτε ως θύμα. Πού τοποθετείται η δική σας εκδοχή ανάμεσα σε αυτά τα δύο άκρα;
Η δική μας Κάρμεν δεν ανήκει σε καμία από αυτές τις δύο κατηγορίες. Πάνω από όλα είναι μια γυναίκα που έχει πλήρη επίγνωση των επιλογών της και είναι αποφασισμένη να ζήσει σύμφωνα με τις δικές της αξίες. Καθοδηγούμενη από την αγάπη της για την ελευθερία και την ανεξαρτησία, παραμένει απόλυτα πιστή στον εαυτό της, ακόμα κι όταν αυτός ο δρόμος οδηγεί στον θάνατο. Αρνείται να υποταχθεί σε έναν άνδρα και, με αυτή την έννοια, ο θάνατός της μετατρέπεται στην απόλυτη νίκη της – τη νίκη της ελευθερίας. Θα ήθελα το κοινό να τη δει σε όλη της την πολυπλοκότητα, πέρα από στερεότυπα και χαρακτηρισμούς, ως έναν άνθρωπο που υπερασπίζεται το δικαίωμά του να καθορίζει ο ίδιος τη ζωή του μέχρι το τέλος.
-Πολλές παραστάσεις εξυμνούν την ανεξαρτησία της Κάρμεν, ωστόσο η ιστορία της καταλήγει τραγικά. Θεωρείτε αυτό το τέλος αναπόφευκτο ή αποτέλεσμα μιας κοινωνίας που αδυνατεί να αποδεχθεί μια γυναίκα που αρνείται να ανήκει σε οποιονδήποτε;
Πιθανότατα και τα δύο. Στην «Κάρμεν», η τραγωδία μοιάζει να αιωρείται πάνω από την ιστορία ήδη από την πρώτη στιγμή, δημιουργώντας μια αίσθηση αναπόφευκτου που συνοδεύει κάθε επιλογή των ηρώων. Ωστόσο, δεν πιστεύω ότι πρόκειται μόνο για ζήτημα μοίρας.
Τέτοιου είδους καταλήξεις είναι επίσης αποτέλεσμα της αδυναμίας να αποδεχθούμε την ελευθερία και την ατομικότητα του άλλου. Ο Δον Χοσέ -η ενσάρκωση της κτητικής αγάπης- δεν μπορεί να αντιληφθεί την αγάπη χωρίς την έννοια της κατοχής, και αυτό ακριβώς καθιστά την τραγωδία αναπόφευκτη. Δυστυχώς, πρόκειται για ένα ζήτημα που παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο. Η μοίρα της Κάρμεν μάς υπενθυμίζει πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει η αγάπη όταν μετατρέπεται σε έλεγχο αντί για σεβασμό, και αυτό το μήνυμα εξακολουθεί να μιλά με δύναμη στο σύγχρονο κοινό.
-Η χορογραφική σας γλώσσα συνδυάζει το κλασικό λεξιλόγιο με μια πιο σύγχρονη κινησιολογία. Πώς αποφασίζετε πότε θα μείνετε πιστός στην παράδοση και πότε θα την υπερβείτε;
Αυτή η επιλογή προκύπτει μέσα από έναν συνεχή καλλιτεχνικό διάλογο με τον χορογράφο και από τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε παραγωγής. Η ταυτότητα του Balletto di Milano βασίζεται στην κλασική τεχνική, η οποία αποτελεί το θεμέλιο της δουλειάς μας και προσφέρει στους χορευτές την πειθαρχία και τα εκφραστικά εργαλεία που απαιτεί κάθε ρόλος.
Ταυτόχρονα, όμως, ο χορός είναι μια ζωντανή γλώσσα και πρέπει να του επιτρέπεται να εξελίσσεται. Η σύγχρονη κίνηση μας επιτρέπει συχνά να εξερευνούμε συναισθήματα και δραματικές αποχρώσεις με τρόπο που αγγίζει πιο άμεσα το σημερινό κοινό. Το σημαντικότερο είναι κάθε αισθητική επιλογή να υπηρετεί την αφήγηση και τη συναισθηματική αλήθεια του έργου και όχι να μετατρέπεται σε μια καθαρά τεχνική επίδειξη.
-Το σημερινό κοινό έχει συνηθίσει να καταναλώνει ιστορίες μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μέσω των κοινωνικών δικτύων. Εχει αλλάξει αυτό τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεστε τον ρυθμό ή την αφήγηση στο μπαλέτο;
Ζούμε ασφαλώς σε μια εποχή όπου όλα κινούνται πολύ γρήγορα και η προσοχή δοκιμάζεται συνεχώς από την αδιάκοπη ροή του ψηφιακού περιεχομένου. Ωστόσο, πιστεύω ότι το θέατρο έχει την ευθύνη να προσφέρει μια διαφορετική αίσθηση του χρόνου και μια βαθύτερη μορφή συμμετοχής. Φυσικά δίνουμε μεγάλη σημασία στον αφηγηματικό ρυθμό και στη διατήρηση του ενδιαφέροντος του κοινού, αλλά ποτέ εις βάρος του βάθους και της πληρότητας της ιστορίας που θέλουμε να αφηγηθούμε. Το μπαλέτο δεν πρέπει να προσπαθεί να μιμηθεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πρέπει να προσφέρει μια εμπειρία που καμία οθόνη δεν μπορεί να αντικαταστήσει. Η δύναμη της ζωντανής παράστασης πηγάζει ακριβώς από την ικανότητά της να καλεί το κοινό να επιβραδύνει, να παρατηρήσει και να αισθανθεί.
-Κοιτάζοντας πίσω στην καλλιτεχνική σας διαδρομή, υπήρξε κάποιο δημιουργικό ρίσκο που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζετε σήμερα μια νέα παραγωγή;
Περισσότερο από μία καθοριστική στιγμή, θα έλεγα ότι η σημαντικότερη επιλογή ήταν να πιστέψω απόλυτα στην ταυτότητα του Balletto di Milano και να παραμείνω πιστός σε αυτήν. Στις παραστατικές τέχνες υπάρχει συχνά πίεση να ακολουθεί κανείς τις τάσεις της εποχής. Εγώ όμως πίστευα πάντα ότι η αυθεντικότητα αποτελεί το ισχυρότερο θεμέλιο για μια μακροχρόνια καλλιτεχνική πορεία. Με τα χρόνια δημιουργήσαμε ένα ρεπερτόριο που συνδυάζει τα μεγάλα κλασικά μπαλέτα με πρωτότυπες νέες παραγωγές, αναζητώντας πάντοτε την ισορροπία ανάμεσα στην παράδοση και την καινοτομία. Είναι μια πορεία που απαιτεί θάρρος, συνέπεια και όραμα, αλλά μας επέτρεψε να αναπτυχθούμε και να αποκτήσουμε διεθνή αναγνώριση. Αυτή ήταν πάντοτε -και θα παραμείνει- η καλλιτεχνική μου φιλοσοφία.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr