Στο Κυπριακό ο Αντόνιο Γκουτέρες δεν έχει πει ακόμη την τελευταία του λέξη. Υστερα από σχεδόν μία δεκαετία, δεν κατάφερε να πείσει τους Κυπρίους να διανύσουν το τελευταίο μίλι προς μια στρατηγική συμφωνία, αλλά κατέληξε σε στέρεα συμπεράσματα για το πώς αυτή θα μπορούσε να καταστεί εφικτή.
Ο Γκουτέρες αποφάσισε να παραδώσει στον διάδοχό του το αρχείο του ΟΗΕ για το άλυτο πρόβλημα, εμπλουτισμένο με ένα ενιαίο έγγραφο στο οποίο καταγράφονται όσα συμφώνησαν τα μέρη – το έγγραφο των συγκλίσεων. Θα συντάξει επίσης απολογιστική έκθεση προς το Συμβούλιο Ασφαλείας, καθορίζοντας τη μεθοδολογία που θα πρέπει να εφαρμοστεί, εάν οι Κύπριοι αποτολμήσουν μια ειλικρινή προσπάθεια επανένωσης. Η προοπτική δύσκολα θα αναβιώσει πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2028.
«Η ευνοϊκή συγκυρία αυτής της χρονιάς χάνεται σιγά σιγά», παραδέχθηκε η προσωπική απεσταλμένη του, Μαρία Ανχελα Ολγκίν, στο πρακτορείο ΑΝΚΑ.
Η παρακαταθήκη του ΟΗΕ
Το έγγραφο των συγκλίσεων της περιόδου 2015-2017 ολοκληρώθηκε μέσα από αυτοτελή εργασία του ΟΗΕ. Ο Καναδός συνταγματολόγος Τζον ΜακΓκάρι το επεξεργάστηκε με βάση τα κοινά έγγραφα των δύο πλευρών και το αρχείο του Οργανισμού. Για πρώτη φορά, η ενιαία καταγραφή δεν τέθηκε υπό την αίρεση της έγκρισής τους. «Θα παραδοθεί στα μέρη όταν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις και όταν καταστεί χρήσιμο», ανέφερε η Ολγκίν.
Ο ΟΗΕ δεν υιοθέτησε τη λογική των «αποκλίσεων» και «διαφωνιών» που επικαλέστηκε ο Χριστοδουλίδης. Τερματίζεται έτσι μια προβληματική πρακτική: οι πλευρές δήλωναν ότι συμφωνούσαν, αλλά τηρούσαν χωριστά πρακτικά, υποστηρίζοντας αργότερα ότι τίποτε δεν είχε καταγραφεί σε κοινά αποδεκτό έγγραφο. «Αν τα πράγματα γίνονταν πάντα με αυτόν τον τρόπο, ίσως αυτός να είναι ακριβώς ο λόγος που δεν έχουν επιτευχθεί πολλά», σχολίασε η Ολγκίν.
Τέλος στις μάταιες διασκέψεις
Στη συνέντευξή της στο ΑΝΚΑ, η Κολομβιανή διπλωμάτις περιέγραψε μια αυστηρά δομημένη διαδικασία, με καθορισμένα πεδία, κανόνες και αρχές, καθώς και βραχυπρόθεσμους, μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους. Ο ΟΗΕ καθιστά σαφές ότι, χωρίς προαπαιτούμενα και δεσμεύσεις, δεν θα επαναλάβει «μάταιες» διασκέψεις και αποστολές για το θεαθήναι. Εάν τα μέρη δεσμευτούν, τα περιθώρια υπαναχώρησης θα είναι στενότερα.
Στον πάγο έως το 2028;
Ο Χριστοδουλίδης επέστρεψε από τη Νέα Υόρκη με άδειες αποσκευές, συντηρώντας την εντύπωση συνεχιζόμενης κινητικότητας. Μέσω των εσωτερικών ΜΜΕ παρουσιάζεται να υποβάλλει ιδέες που δεν έχουν παραγάγει εξελίξεις. Εμφανίζει τον Γκουτέρες να συμμερίζεται τις εκτιμήσεις του, αλλά οι δημόσιες τοποθετήσεις του ΟΗΕ δίνουν διαφορετική εικόνα.
Στην πραγματικότητα, το Κυπριακό βρίσκεται βαθιά στην κατάψυξη και δύσκολα θα κινηθεί όσο πλησιάζουν οι εκλογικές αναμετρήσεις στις δύο κοινότητες. Στην Ελληνοκυπριακή Κοινότητα πυκνώνουν ήδη οι διεργασίες για την επιλογή των υποψηφίων για τις προεδρικές εκλογές το 2028 και ο Χριστοδουλίδης προετοιμάζεται για την αναμέτρηση.
Θα δημιουργηθεί ξανά ευνοϊκή συγκυρία; Τίποτε δεν είναι δεδομένο. Οι περιφερειακές εξελίξεις δημιουργούν μια «ολοένα και πιο περίπλοκη κατάσταση» για την Κύπρο, προειδοποίησε ξανά η Ολγκίν. Ούτε το ενδιαφέρον του ΟΗΕ πρέπει να θεωρείται δεδομένο. «Οι διαπραγματεύσεις δεν προκύπτουν από το πουθενά ούτε αναδύονται μέσα σε εχθρικό περιβάλλον», τονίζει με νόημα.
Μέτρα εμπιστοσύνης
Ο ΟΗΕ θα πιέσει για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Η Ολγκίν κατονομάζει τα σημεία διέλευσης Αθηένου-Αγλαντζιάς, Μιας Μηλιάς και Λουρουτζίνας-Λυμπιών. Με τον τρόπο αυτό οριοθετεί το πακέτο στο οποίο μεσολαβεί ο ΟΗΕ, αφήνοντας εκτός συζήτησης την πρόταση Χριστοδουλίδη για σημείο διέλευσης στα Κόκκινα. Η διαφωνία φαίνεται πλέον να επικεντρώνεται στη Λουρουτζίνα-Λύμπια. «Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει πολιτική βούληση», σύμφωνα με την Ολγκίν.
Σε εκκρεμότητα παραμένουν επίσης ο συντονισμός για φυσικές καταστροφές και παράτυπη μετανάστευση, καθώς και η συνεργασία στον αθλητισμό και την αποναρκοθέτηση. Το εμπόδιο για τον ΟΗΕ δεν είναι τεχνικό, βρίσκεται στην απουσία ετοιμότητας να μετατρέψουν οι δύο πλευρές προηγούμενες συνεννοήσεις σε πρακτική συνεργασία.
Ο Γκουτέρες θα παραδώσει στον διάδοχό του όσα χρειάζονται για να μην ξεκινήσει ξανά το Κυπριακό από το μηδέν.
Δεν μπορεί, όμως, να προβλέψει την επίδραση των περιφερειακών ανταγωνισμών και να αντικαταστήσει την πολιτική βούληση που απουσιάζει από τους Κυπρίους. Η επόμενη ευκαιρία -αν υπάρξει- εξαρτάται ιδίως από το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών του 2028.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr